IV SAB/Gl 37/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. M. na bezczynność Burmistrza Miasta R. w przedmiocie przydziału lokalu socjalnego lub komunalnego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; 2. odmówić ustanowienia adwokata. W treści skargi z dnia [...], T. M. wniosła o "zwolnienie od kosztów związanych opłatą od skargi", motywując to swą sytuacją rodzinną i majątkową. Z uwagi na fakt, iż wspomniane żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia 1 czerwca 2009 r. skarżącą wezwano do nadesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. T. M. złożyła rzeczony formularz w dniu [...] precyzując, iż zakres jej żądania obejmuje nie tylko zwolnienie od kosztów sądowych lecz nadto także ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu podkreśliła, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z niniejszym postępowaniem bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Podniosła bowiem, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem oraz dwoma uczącymi się synami, w wieku odpowiednio [...] i [...] lat, jest osobą [...], jej małżonek [...], zaś jeden z synów - [...], natomiast jedynym źródłem dochodu jest dla nich [...] jej męża w kwocie brutto [...] oraz pobierany przezeń [...] w rozmiarze [...]. W tym miejscu wskazała, iż wspomniana kwota pozwala na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Nadto strona zadeklarowała, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Jest natomiast właścicielką działki budowlanej o powierzchni [...]. Następnie, to jest w dniu [...] skarżąca nadesłała pismo procesowe datowane na [...], w którym oświadczyła między innymi, iż wykazana we wniosku działka budowlana położona jest na terenie N. S. i nabyła do niej prawo własności w drodze darowizny. Równocześnie przedłożyła zawiadomienie Sądu Rejonowego w N. S. o wpisie na jej rzecz prawa własności w księdze wieczystej dotyczącej wspomnianej nieruchomości. Nadesłała nadto zaświadczenie Urzędu Skarbowego w T. G. potwierdzające, że w zeznaniu podatkowym za rok 2008, które złożyła wraz z małżonkiem wykazany został dochód w wysokości [...] a także zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w T. G. z dnia [...] i decyzję Starosty Powiatu w T. G. z dnia [...], na podstawie których ustalono, iż była zarejestrowana jako osoba bezrobotna w okresie od [...] do [...], po czym złożyła wniosek o wykreślenie z ewidencji W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku T. M. należy podnieść, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Dokonana w tym kontekście ocena stanu majątkowego i sytuacji życiowej skarżącej doprowadziła do konkluzji, że wymóg warunkujący przyznanie prawa pomocy został przez nią spełniony aczkolwiek tylko w stopniu uzasadniającym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczeń T. M. i z dołączonych do akt sprawy dokumentów źródłowych wynika bowiem, że nie uzyskuje ona żadnego dochodu, jest osobą [...] (vide: orzeczenie stanowiące kartę nr 44 akt administracyjnych) zaś jedynym źródłem utrzymania dla jej czteroosobowego gospodarstwa domowego, w skład którego wchodzi jej małżonek (osoba [...] - patrz: decyzja o przyznaniu [...] stanowiąca kartę nr 19 akt administracyjnych) oraz dwóch uczących się synów jest [...] męża w kwocie netto [...] (vide: decyzja organu [...] stanowiąca kartę nr 17 akt administracyjnych) i pobierany przezeń [...] w wysokości [...]. Dochód na osobę w tej rodzinie wynosi więc zaledwie [...], co nie pozwala na poczynienie w zasadzie jakichkolwiek oszczędności. Wnioskująca nie posiada również majątku mogącego stanowić źródło szybkiego i łatwego pozyskania środków pieniężnych na opłacenie wpisu od skargi wymaganego na obecnym etapie postępowania. Zważywszy sytuację materialną, w jakiej znajdują się strona nie sposób jednak uznać aby spełnione zostało kryterium od którego ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli obejmującym nie tylko zwolnienie od kosztów sądowych lecz nadto również ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika). Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że konieczność udziału takiego pełnomocnika w postępowaniu może zaistnieć dopiero w przyszłości, to znaczy w przypadku potrzeby sporządzenia skargi kasacyjnej od orzeczenia kończącego to postępowanie, które zostanie wydane przez tutejszy Sąd. Równocześnie należy podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (zasada ta znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie omawianej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ.: ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Tymczasem, jeżeli skarżąca uważa udział adwokata w niniejszym postępowaniu za niezbędny, to niewątpliwie posiada możliwości pozyskania środków na ten cel. Jak bowiem wynika z jej oświadczeń oraz z nadesłanego zawiadomienia Sądu Rejonowego w N. S., wyżej wymieniona jest właścicielką działki o powierzchni [...]. Rzeczona działka ma charakter budowlany a tym samym nie budzi wątpliwości, że musi przedstawiać znaczną wartość (co najmniej [...]). W świetle powyższego nie sposób zgodzić się z wywodem wnioskującej, jakoby "nie posiadała nieruchomości, z których mogłaby czerpać dochody" (vide: pismo z dnia [...]). Trzeba bowiem zaakcentować, że ewentualna sprzedaż, zaciągnięcie kredytu (pożyczki) pod hipotekę bądź wydzierżawienie wspomnianej działki mogłoby z powodzeniem umożliwić pozyskanie środków wystarczających nie tylko na pokrycie wydatków związanych z opłaceniem adwokata z wyboru, lecz nadto wydatnie poprawiłaby sytuację materialną jej rodziny. Skoro zatem skarżąca powołuje się na problemy finansowe, a pomimo to nie widzi potrzeby zbycia bądź czerpania pożytków cywilnych z tej nieruchomości (której posiadanie - co warto podkreślić - nie wiąże się z jej niezbędnymi potrzebami mieszkaniowymi), to trudno przyjąć, aby wykazała ona w sposób przekonujący, iż jej stan majątkowy rzeczywiście nie pozwala na pokrycie jakichkolwiek kosztów związanych z toczącym się postępowaniem. Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.