IV SAB/Gl 384/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi Z. R. na bezczynność Marszałka Województwa [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Ż. R.(dalej: "skarżąca"), złożyła w dniu 21 marca 2017 r. w Ośrodku Pomocy Społecznej w G.wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę – W. R.(ur. [...] r.), na okres zasiłkowy 2016/2017. Przedmiotowy wniosek został w dniu 05 kwietnia 2017 r. przekazany do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego w Katowicach celem ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, o czym skarżąca została poinformowana przez Ośrodek Pomocy Społecznej w G. (pismo z dnia 29 marca 2017 r.). Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Katowicach wezwaniem z dnia 19.05.2017 r., nr [...], poinformował skarżącą o konieczności uzupełnienia braków wniosku i dołączenia niezbędnej dokumentacji. W treści wezwania znalazło się pouczenie, że niedostarczenie wymaganych dokumentów, w terminie 14 dni od daty jego otrzymania, spowoduje pozostawienie złożonego przez skarżącą wniosku bez rozpoznania (art. 19 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci - tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1851, dalej w skrócie: "ustawa" oraz art. 24a ust. 1 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 z późn. zm., dalej "u.ś.r."), albowiem ten materialnoprawny termin jest nieprzywracalny. W dniu 30 maja 2017 r. powyższe wezwanie zostało odebrane przez pełnoletniego domownika (K. J.), pod adresem wskazanym we wniosku przez skarżącą, tj. ul. [...] w G.. W wyznaczonym terminie żądane dokumenty nie zostały dostarczone, mimo upływu wskazanego w wezwaniu terminu, w związku z tym pismem z dnia [...] r., złożony przez skarżącą wniosek pozostawiono bez rozpoznania. Pismo to zostało odebrane w dniu 16.10.2017 r. przez pełnoletniego domownika (K.J.), pod tym samym adresem, co wskazany we wniosku. Zażaleniem z dnia 30 października 2017 r., złożonym za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, na bezczynność organu - Marszałka Województwa Śląskiego skarżąca domagała się podjęcia czynności mających na celu załatwienie jej wniosku i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Dodatkowo poinformowała, że nie mieszka pod wskazanym we wniosku adresem, a wezwanie do jej rąk nie dotarło, dlatego nie uzupełniła niezbędnej dokumentacji. Odbiorca wezwania – J. K. nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego, jak też nie jest jej krewnym, czy powinowatym, stąd też nie było możliwe prawidłowe jego doręczenie samej skarżącej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], stwierdziło, iż niezasadne jest zażalenie skarżącej na niezałatwienie przez Dyrektora Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej jej wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w okresie świadczeniowym 2016/2017. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej w skrócie: "k.p.a."), w brzmieniu obowiązującym przed dniem 01.06.2017 r., stosownie do art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935, dalej w skrócie: "ustawa nowelizująca") wywiodło, iż Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Katowicach nie posiadał informacji o zmianie przez skarżącą miejsca zamieszkania. Informacja ta została powzięta dopiero w dniu 6.11.2017 r., kiedy to do organu wpłynęła informacja z Samorządowego Kolegium Odwoławczego o złożonym przez skarżącą zażaleniu. Zatem organ prawidłowo wysłał korespondencję na adres wskazany we wniosku i nie mógł przypuszczać, iż miejsce zamieszkania skarżącej uległo zmianie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 43 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i dokonanie niewłaściwego doręczenia przesyłki poleconej organ zaznaczył, że zgodnie z art. 41 § 1 k.p.a., w toku postępowania strony oraz przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego, a zgodnie z § 2 tego artykułu, w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Zatem organ prawidłowo uznał doręczenie wezwania pod adres wskazany przez skarżącą we wniosku za wypełnienie dyspozycji art. 43 k.p.a. Natomiast art. 19 ust. 2 ustawy stanowi, iż: "w przypadku gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenie wychowawcze przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia." (cytat). W związku z tym, wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – W. R., na okres zasiłkowy 2016/2017 pozostał bez rozpoznania, ponieważ nie dotrzymany został termin dostarczenia dokumentacji niezbędnej do rozpatrzenia jej wniosku. W skardze na bezczynność organu - Dyrektora Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca domagała się zobowiązania organu do podjęcia stosownych czynności zmierzających do załatwienia złożonego przez nią wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę, w okresie świadczeniowym 2016/2017, w szczególności do prawidłowego jej wezwania na adres ul. [...] w G. o jego uzupełnienie lub poprawienie oraz jego rozpoznania, względnie uwzględnienia skargi i podjęcia czynności, w celu jego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi zauważyła, że organ naruszył art. 7 k.p.a., poprzez nieuczynienie zadość zasadzie prawdy obiektywnej i niepodjęcie czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, oraz art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób, który nie budzi zaufania do władzy publicznej, jak również art. 43 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie i dokonanie niewłaściwego doręczenia przesyłki poleconej do rąk osoby zamieszkałej przy ul. [...] w G., podczas gdy osoba ta nie jest domownikiem skarżącej. Tym samym, w rezultacie powyższych zdarzeń naruszony został art. 19 ustawy poprzez pozostawienie wniosku bez rozpoznania, podczas gdy skarżąca nie została prawidłowo wezwana do jego uzupełnienia lub poprawienia. Wskazywała na konieczność wezwania i przesłuchania w charakterze świadka J. K., na okoliczność nieprawidłowego doręczenia jej wezwania do uzupełnienia braków wniosku i wspólnego zamieszkiwania ze skarżącą. Jednocześnie, zdaniem skarżącej, uprzednie wniesienie zażalenie na bezczynność organu skutkowało wyczerpaniem trybu przewidzianego w przepisach k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badana jest co do zasady wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa, obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu, do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość przyjętej procedury. Dokonując oceny we wskazanym zakresie sądy administracyjne nie mogą zatem brać pod uwagę argumentów natury słusznościowej, czy celowościowej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu. W dniu 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935, zwana dalej jak dotychczas "ustawa nowelizująca"). Wprowadziła ona zmiany między innymi do Kodeksu postępowania administracyjnego, jak też do ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej w skrócie: "p.p.s.a."). W rozpatrywanej sprawie wszczęcie przez skarżącą postępowania administracyjnego przed właściwym organem nastąpiło w dniu 5 kwietnia 2017 r., tj. z dniem przekazania złożonego w dniu 21 marca 2017 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wniosku skarżącej do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego w Katowicach (por. pismo z dnia 29 marca 2017r. Koordynatora Referatu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w Gliwicach). Zgodnie z treścią art. 16 ustawy nowelizującej do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 czerwca 2017 r. stosuje się przepisy k.p.a. w brzmieniu dotychczasowym, zatem wniesienie przez skarżącą zażalenia na bezczynność organu było dopuszczalne. Obecnie stronie postępowania administracyjnego służy prawo do wniesienia ponaglenia (art. 37 k.p.a. po nowelizacji). Co do zasady pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub w miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a.), w przypadku zaś nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, zawiadamiając o tym adresata w drodze zawiadomienia umieszczanego w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 k.p.a.). Przesłanką skorzystania z instytucji tak zwanego doręczenia zastępczego określonego w art. 43 k.p.a. jest zatem nieobecność adresata, następnie doręczenie pisma dorosłemu domownikowi, jeżeli podjął się on oddania tego pisma jego bezpośredniemu adresatowi oraz pokwitowanie przez niego odbioru korespondencji. Jednocześnie status domownika mają zamieszkujący z adresatem dorośli niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólnie gospodarstwo domowe. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca w złożonym do organu wniosku zaznaczyła adres, pod który w rozpatrywanej sprawie ma być wysyłana korespondencja (por. część punkt 1 podpunkt 1). Z uwagi na braki w dokumentacji, Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej pismem z dnia 19 maja 2017 r. wezwał do uzupełnienia brakującej dokumentacji, niezbędnej do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku, na podstawie przepisów wspólnotowych w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania, na adres wskazany we wniosku. Skarżąca nie poinformowała organu o zmianie miejsca zamieszkania. Informacja ta została przekazana przez skarżącą dopiero w zażaleniu, skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 października 2017 r. Dodatkowo, skarżąca nie poczyniła zastrzeżenia w placówce pocztowej o doręczaniu wyłącznie do jej rąk korespondencji. Trzeba podkreślić, że w przypadku nieobecności adresata przesyłki istnieje możliwość doręczenia jej innej osobie niż adresat, zgodnie z art. 43 k.p.a. wówczas, gdy osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Z taką sytuacją mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie. Wezwanie organu zostało bowiem w dniu 30 maja 2017 odebrane przez pełnoletniego domownika. Natomiast on podjął się oddania pisma adresatowi, co znalazło odzwierciedlenie w treści formularza potwierdzenia odbioru, znajdującego się w nieponumerowanych aktach administracyjnych. Pokwitowanie odbioru pisma przez dorosłego domownika uzasadnia przyjęcie domniemania istnienia po jego stronie, jako kwitującego, woli oddania pisma bezpośrednio adresatowi/skarżącej (por. wyroki WSA: w Olsztynie z dnia 18 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Ol 855/08; w Opolu z dnia 20 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Op 198/08 oraz wyrok NSA z dnia 17 listopada 2009 r. sygn. akt II GSK 208/09, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej "CBOS"). W tym stanie rzeczy zastępcze doręczenie korespondencji spełnia wymogi określone w art. 43 k.p.a. i pozwala przyjąć domniemanie prawidłowego otrzymania korespondencji przez samą skarżącą (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Wr 775/11, CBOS). W związku z faktem, że wymagane dokumenty nie zostały dostarczone, mimo upływu wskazanego w wezwaniu terminu, złożony wniosek organ pozostawił bez rozpoznania, o czym skarżąca została poinformowana przesłanym na adres wskazany we wniosku pismem z dnia 28.09.2017 r., które zostało odebrane przez tego samego pełnoletniego domownika, co wcześniejsza korespondencja kierowana do skarżącej. Przyjdzie zaakcentować, że pod tym adresem była już odbierana korespondencja w sprawie tego samego wniosku, kierowana do skarżącej przez Ośrodek Pomocy Społecznej w G. (por. pismo z dnia 29 marca 2017 r.). Potwierdza to treść osobistej skargi złożonej do tut. Sądu przez skarżącą. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 43 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i dokonanie niewłaściwego doręczenia przesyłki poleconej organ prawidłowo uznał, że zgodnie z art. 41 § 1 k.p.a. w toku postępowania strony oraz przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego, a § 2 wskazuje, że w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Zatem doręczenie przesyłki poleconej pod adres wskazany przez skarżącą uznać przyjdzie za prawidłowe. Doręczenie, zgodnie z art. 43 k.p.a., powoduje, że brak jest podstaw do żądania ponownego doręczenia korespondencji do skarżącej, bowiem odebranie pisma procesowego (wezwania) od organu nie przez stronę, ale przez osobę wymienioną w art. 43 k.p.a. nie jest równoznaczne ze skierowaniem pisma do osoby nie będącej stroną postępowania administracyjnego. Tymczasem, skarżąca nie dotrzymała terminu dostarczenia dokumentacji niezbędnej do rozpatrzenia wniosku, wskazanego w art. 19 ust. 2 ustawy, dlatego zarzut bezczynności organu w tych okolicznościach sprawy jest nieuzasadniony. Podkreślenia ponadto wymaga, iż organ na tle wskazanych regulacji normatywnych i oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie naruszył powołanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego, jak również prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.