IV SAB/Gl 43/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.M. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Z. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu postanawia: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego z urzędu. Wyrokiem z dnia 6 lipca 2016 r. tutejszy Sąd oddalił skargę K.M. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Z. W dniu 13 października 2016 r. wpłynął do Sądu wypełniony druk urzędowego formularza PPF. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku, skarżący podniósł, że jest osobą ubogą, niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, aktualnie pozostaje bez pracy i ubiega się o przyznanie renty. Powołał się przy tym na trudną sytuację materialną swojej rodziny (w skład której wchodzi jego żona oraz dwóch synów - jeden z nich jest studentem, zaś drugi uczniem gimnazjum), uzasadniającą objęcie wsparciem w postaci świadczeń rodzinnych. Równocześnie wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Jest przy tym – wraz z żoną – współwłaścicielem dwudziestoletniego samochodu, którego wartość "odbiega daleko w dół" od tej kwoty. Miesięczny dochód rodziny skarżącego zadeklarowany został w łącznej kwocie 2.724,82 zł. Dodatkowo wnioskujący powołał się na okoliczność ponoszenia znacznych kosztów utrzymania, wśród których, obok wyżywienia (1.450 zł), leków oraz opłat związanych z zamieszkiwanym lokalem, wymienił między innymi czesne za szkołę młodszego syna, w kwocie 385 zł, opłatę za Internet i TV (144,90 zł) i koszty eksploatacji samochodu (230 zł). Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że strona składając wniosek o prawo pomocy zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie radcy prawnego. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku K.M. należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli na zasadzie art. 245 § 2 P.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że K.M. składał na przestrzeni ostatnich miesięcy liczne wnioski o przyznanie prawa pomocy. Początkowo, w kilku sprawach (np. w sprawie niniejszej, a także w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 1142/15) były one uwzględniane, z kolei później - między innymi w zakresie spraw o sygn. akt IV SAB/Gl 1/16, IV SAB/Gl 165/15 oraz IV SAB/Gl 22/16 odmawiano mu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniach tych ostatnich postanowień przyznano, że skarżący jest osobą niepełnosprawną i pozostaje bez pracy, jednak wskazywano na istnienie znacznych rozbieżności pomiędzy twierdzeniami, jakie podnosił w poszczególnych wnioskach odnośnie wysokości wydatków na wyżywienie oraz podkreślano, że część ponoszonych przezeń kosztów utrzymania (opłata za prywatne gimnazjum młodszego syna, w kwocie 385 zł miesięcznie, ponadprzeciętnie wysokie wydatki na Internet i TV, znaczne koszty utrzymania samochodu) nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej i przeczy jego oświadczeniom o ubóstwie. Także w niniejszym wniosku K.M. powołuje się na okoliczność ponoszenia opłaty za gimnazjum syna w powołanej wyżej wysokości oraz opłaty za Internet i TV, która dodatkowo jeszcze wzrosła - do kwoty 144,90 zł (wcześniej było to 107 zł). Rozpoznając ten wniosek uznano jednak, że istniejące w powyższym zakresie poważne wątpliwości należy rozstrzygnąć na korzyść skarżącego, a to przez pryzmat argumentacji przyjętej przez tutejszy Sąd w postanowieniach: z dnia 13 lipca 2016 r., 14 lipca 2016 r. oraz 19 lipca 2016 r., wydanych odpowiednio w sprawach o sygn. akt IV SAB/Gl 166/15 oraz IV SO/Gl 8/16 i IV SAB/Gl 56/16, mocą których K.M. przyznano prawo pomocy. W uzasadnieniach tych orzeczeń powołano się na przedstawioną przez wnioskodawcę dokumentację źródłową akcentując, iż poza decyzjami o przyznaniu świadczeń rodzinnych nadesłał on w tym zakresie również kopie wydanych w poprzednich miesiącach czterech decyzji administracyjnych o przyznaniu mu zasiłku okresowego oraz trzech zasiłków celowych z pomocy społecznej. Zdaniem Sądu, fakt objęcia skarżącego całym szeregiem form wsparcia w ramach pomocy społecznej świadczy w sposób jednoznaczny o tym, iż samodzielne ustanowienie radcy prawnego czy też pokrycie kosztów sądowych przekracza jego możliwości płatnicze. Uwzględniwszy zaprezentowane wyżej rozstrzygnięcia Sądu oraz ustalenia, które legły u ich podstaw, jak również zważywszy, iż brak jest okoliczności, które mogłyby wskazywać, aby sytuacja materialna wnioskodawcy miała ulec w międzyczasie poprawie przyjęto, iż wyżej wymieniony zachował przesłankę, od której ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.