IV SAB/Gl 47/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. G. na bezczynność Dyrektora Gimnazjum [...] w Ż. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; Wraz ze skargą z dnia 9 lutego 2017 r. E. G., reprezentowana w sprawie przez radcę prawnego B. M. złożyła do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca podniosła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwojgiem małoletnich dzieci oraz, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości. Zadeklarowała przy tym, iż miesięczny dochód netto jej rodziny wynosi 1.900 zł, na co składa się pobierane przez nią wynagrodzenie za pracę świadczoną w niepełnym wymiarze godzin (400 zł) oraz alimenty na utrzymanie córek (2 razy po 750 zł). Nadto wskazała, że ponosi koszty zawiązane z zamieszkiwanym domem (500 zł), wydatki na zakup leków (400 zł), spłaca pożyczkę uiszczając co miesiąc ratę, w kwocie 1.250 zł, z kolei na wyżywienie i zakup "najpotrzebniejszych rzeczy" dla siebie i córek wydaje 900 zł. Zarządzeniem z dnia 17 marca 2017 r. wezwano stronę (do rąk pełnomocnika) o uzupełnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które powołała się we wniosku. W tym zakresie wezwano ją o: - udokumentowanie (np. zaświadczeniem pracodawcy, wydrukiem z listy płac, dowodem wypłaty itp.) wysokości pobieranego wynagrodzenia; - nadesłanie dokumentów (przekazy pocztowe, przelewy bankowe, ewentualnie kopia orzeczenia sądu) potwierdzających wysokość alimentów otrzymywanych na utrzymanie dzieci; - nadesłanie dokumentów (faktury VAT, paragony, dowody wpłaty, wyciągi bankowe itd.) potwierdzających wysokość miesięcznych kosztów ponoszonych z tytułu czynszu, opłat za tzw. media (gaz, woda, energia elektryczna, wywóz śmieci, usługi telekomunikacyjne itp.), a także na spłatę zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz leczenie i zakup leków. Nadto wskazano, że należy też wyjaśnić, czy skarżąca ma z tytułu w/w zobowiązań zaległości płatnicze, a w razie odpowiedzi twierdzącej udokumentować ich wysokość (np. odpowiednimi zaświadczeniami); - nadesłanie wyciągów obrazujących operacje na wszystkich należących do skarżącej rachunkach bankowych w okresie ostatnich dwóch miesięcy; - wyjaśnienie, czy skarżąca pobiera świadczenia rodzinne na dzieci (w tym także świadczenia wychowawcze w ramach programu "500+"), a w razie odpowiedzi twierdzącej - nadesłanie kopii decyzji o przyznaniu tych świadczeń. W wyznaczonym terminie, który upłynął z dniem 4 kwietnia 2017 r. wnioskująca nie udzieliła na powyższe wezwanie odpowiedzi. Zamiast tego, jej pełnomocnik, pismem procesowym datowanym na 23 marca 2017 r. oświadczył, iż cofa skargę w niniejszej sprawie. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W pierwszej kolejności przyjdzie wyjaśnić, że chociaż w piśmie procesowym z dnia 23 marca 2017 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż cofa skargę w niniejszej sprawie, to jednak okoliczność ta nie stanowi jeszcze wystarczającej podstawy do umorzenia postępowania w zakresie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 249a p.p.s.a. Przepis ten określa bowiem, że postępowanie w sprawie prawa pomocy umarza się jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne. Tymczasem, pełnomocnik E. G. choć cofnął skargę, to jednak nie cofnął samego wniosku o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Fakt cofnięcia skargi nie skutkuje również sam w sobie zbędnością rozpoznania takiego wniosku, już choćby z tego powodu, że w świetle art. 220 §1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnych czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata. W tym stanie rzeczy, na obecnym etapie postępowania, umorzenie postępowania w zakresie wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy byłoby przedwczesne, a w konsekwencji, przedmiotowy wniosek należało rozpoznać merytorycznie. Odnosząc się zatem do tego wniosku należy podnieść, iż zgodnie z zasadą sformułowaną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżąca, pomimo wyraźnego wezwania zawartego w piśmie z dnia 17 marca 2017 r. nie uzupełniła i nie uprawdopodobniła oświadczeń, które podniosła we wniosku, nie nadsyłając żadnych dokumentów potwierdzających dochody jej gospodarstwa domowego ani też takich, które obrazowałyby ponoszone przez nią koszty utrzymania. Nie przedstawiła także wskazanych w wezwaniu wyciągów ze swych rachunków bankowych ani nie wyjaśniła, czy posiada zaległości płatnicze oraz czy pobiera świadczenia rodzinne na dzieci. Tymczasem powyższe dokumenty i wyjaśnienia były konieczne tym bardziej, że oświadczenia zawarte we wniosku budzą poważne wątpliwości, skoro E. G.podała tam, iż kwota ponoszonych przez nią miesięcznych kosztów utrzymania (3.050 zł) jest znacznie wyższa niż wartość deklarowanych dochodów (1.900 zł), czyli nie znajduje w tych dochodach pełnego pokrycia. Jak wynika z dołączonego do akt sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru, wezwanie do uzupełnienia wniosku w powyższym zakresie zostało doręczone pełnomocnikowi wyżej wymienionej w dniu 28 marca 2017 r., a zatem siedmiodniowy termin na jego wykonanie upłynął odpowiednio z dniem 4 kwietnia 2017 r. W terminie tym strona nie udzieliła wymaganej odpowiedzi, a w rezultacie nie sposób uznać, aby spełniła wymóg, o którym mowa w przywołanym wyżej art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Niewykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Odstępując od wykonania wezwania z dnia 17 marca 2017 r. skarżąca nie zachowała przesłanki określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 przywołanej ustawy.