IV SAB/Gl 54/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.Ł. na przewlekłość postępowania administracyjnego toczącego się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w C. w przedmiocie zobowiązania do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego z urzędu) postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu podając, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z synem. Wnioskodawca zadeklarował, że nie posiada żadnego innego majątku, w tym oszczędności, papierów wartościowych innych nieruchomości bądź też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Nie wskazał również żadnego dochodu. Pismem z dnia 21 lipca 2015 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wyjaśnienie do kogo należy nieruchomości (lokal mieszkalny) przy Al. [...] w C.; do kogo należy nieruchomość położona w R. przy ul. [...]; udokumentowanie wysokości stałych, miesięcznych wydatków przeznaczanych na utrzymanie się; udokumentowanie operacji dokonywanych na rachunkach bankowych skarżącego oraz osób pozostających ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym; wskazania źródła finansowania (utrzymania się); nadesłanie odpisu zeznań podatkowych; wyjaśnienie aktualnego statusu syna strony, w szczególności przez podanie, czy osoba ta kontynuuje naukę, czy też jest zatrudniona. W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo procesowe z którego treści wynika, iż nie zamierza on udzielić wyjaśnień odnośnie wskazanego wyżej wezwania, podnosząc zarazem, że uzyskanie części wspomnianych informacji leży poza zakresem jego możliwości a także, że sąd sam może, we własnym zakresie podjąć działania zmierzające do ich uzyskania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Ocena sytuacji materialnej skarżącego prowadzi do wniosku, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie, gdyż istnieje zbyt wiele wątpliwości odnośnie jego sytuacji materialnej. Nie ulega wątpliwości, że tylko w sytuacji, gdy sąd lub referendarz sądowy jest w pełni przekonany co do trudnej sytuacji materialnej strony, możliwe jest przyznanie prawa pomocy. Kluczowe jest więc przedstawienie informacji, które pozwolą stwierdzić, że rzeczywiście obiektywne okoliczności wykluczają lub też w sposób istotny ograniczają możliwość poniesienia przez stronę kosztów sądowych. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę słowo "wykazać", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W realiach rozpoznawanej sprawy właściwie nic nie wiadomo na temat rzeczywistej sytuacji materialnej strony. Po pierwsze nie wiadomo w jakiej konkretnie nieruchomości (budynkowej, czy lokalowej i o jakim metrażu) zamieszkuje, do kogo ona należy i jakie koszty w związku z tym ponosi. Jest to zaś informacja o zasadniczym znaczeniu dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż w połączeniu w danymi na temat wysokości dochodów pozwala ustalić jak dużą część dochodów strona ubiegająca się o prawo pomocy przeznacza na stałe, miesięczne wydatki. Wnioskodawca w najmniejszym stopniu nie wyjaśnił również z czego się utrzymuje, jakimi dochodami dysponuje i wreszcie kto konkretnie pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Ta ostatnia informacja jest o tyle znacząca, że ocena sytuacji materialnej strony opiera się również na zbadaniu źródeł i wysokości dochodów osób mieszkających z wnioskodawcą. W niniejszej sprawie kwestia ta budzi daleko idące wątpliwości, gdyż w druku formularza skarżący, jako dorosłego domownika wskazał swojego pełnoletniego syna, natomiast z treści pisma procesowego nadesłanego do Sądu wynika, że pozostaje z synem w sporze cywilnym (co może sugerować, że istnienie takiego konfliktu wyklucza wspólne zamieszkiwanie) , natomiast, jak sam przyznał, pozostaje w związku partnerskim z bliżej niezidentyfikowaną "osobą z prokuratury". Powstaje więc wątpliwość, czy osoba ta jest domownikiem skarżącego, a jeżeli tak, to należałoby ustalić również wysokość jej dochodów. Zasygnalizowane wyżej niejasności nie pozwalają więc stwierdzić, ze skarżący jest osobą, której sytuacja materialna uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.