IV SAB/Gl 59/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, , , po rozpoznaniu w dniu19 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G.B. (B.) na bezczynność Wójta Gminy K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy G.B. w dniu 30 października 2014r. w trakcie przeprowadzonej rozprawy złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu "PPF", w którym wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści tego wniosku oświadczył, że jest bezrobotnym, z prawem do zasiłku, który w m-cach sierpniu, wrześniu i październiku 2014 r. wynosił odpowiednio 873,90 zł, 783,20 zł i 783,20 zł. Równocześnie podał, że posiada dom (częściowo wykończony) o powierzchni 160 m2 i nieruchomość rolną o powierzchni 1,7 ha. Ponadto nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, nieruchomości ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Zarządzeniem z dnia 8 grudnia 2014 r. wezwano skarżącego o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które powołał się we wniosku. W tym zakresie zwrócono się o: - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz lub podatek od nieruchomości, opłaty za tzw. media czyli energię elektryczną, gaz, wodę, usługi telekomunikacyjne, wywóz nieczystości, a także wydatki na zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków itp.). Wskazano przy tym, że wydatki z tytułu czynszu lub podatku od nieruchomości oraz opłat za tzw. media powinny zostać udokumentowane stosownymi dowodami wpłaty, fakturami VAT, paragonami itp.; - doręczenie zaświadczenia z banku o stanie spłat kredytu hipotecznego - złożenie oświadczenia, czy terminowo uiszcza alimenty W odpowiedzi na wezwanie G.B. podał, że miesięczne koszty utrzymania jakie ponosi wynoszą 600 zł, jednakże nie posiada potwierdzeń ponoszonych wydatków, kredyt hipoteczny spłaca na bieżąco nie posiada również zaległości w przekazywaniu alimentów. Wniosek złożony przez skarżącego na rozprawie jest już kolejnym wnioskiem w tej sprawie. Z dołączonych uprzednio do akt dokumentów wynika, iż rata kredytu hipotetycznego wynosi 693,85 zł, zaś alimenty zasądzone 1 200 zł miesięcznie. Z tego powodu – zdaniem Sądu – przy ocenie niniejszego, drugiego już w przedmiotowej sprawie wniosku o prawo pomocy, nie straciły na aktualności rozważania odnośnie sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego, zawarte w poprzednim, prawomocnym już postanowieniu tutejszego Sądu z dnia 30 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a."– stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Co do zasady, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy stanowi odstępstwo od zasady odpłatności postępowania i z tego też względu jego przyznanie następuje w szczególnej sytuacji. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się zasadność zastosowania tej instytucji, gdy wnioskodawca znajduje się w wyjątkowo trudnym położeniu materialnym, a mianowicie jest pozbawiony środków do życia, obiektywnie nie ma możliwości pozyskania kwot na pokrycie kosztów postępowania (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 717/11, LEX nr 1103043). Jednocześnie podkreśla się, że w pierwszej kolejności wnioskodawca winien jednakże sam podjąć próbę zabezpieczenia stosownych środków, czyli właściwie zaplanować wydatki i poczynić oszczędności do granic zabezpieczenia utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 826/11, Lex nr 1104143). Ponadto to na nim spoczywa ciężar przekonania oceniającego co do zasadności zgłoszonego żądania (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 171/09, Lex nr 552205; z dnia 21 listopada 2008 r., sygn. akt I FZ 430/08, Lex nr 565698; z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 322/08, Lex nr 479084). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (246 § 1 pkt 2 P.p.s.a). Zatem jedyną przesłanką przyznania prawa pomocy jest sytuacja finansowa strony, która uniemożliwia jej partycypowanie w kosztach prowadzonego postępowania sądowego. A rolą strony jest ją "wykazać", co oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Zdaniem Sądu G.B. nie zobrazował swojej sytuacji majątkowej w sposób jasny i przekonujący. Skarżący wskazał, że jest osobą bezrobotną, której przyznano zasiłek z tego tytułu od 10 maja 2014r. do dnia 10 listopada 2014r., nie posiada żadnych oszczędności oraz pod wskazanym miejscem zameldowania zamieszkuje sam. Powyższe mogłoby uzasadniać przyznanie mu prawa pomocy. Jednak G.B. nie udokumentował oraz nie podał wysokości obciążających go wydatków związanych z utrzymaniem nieruchomości o powierzchni 160m2 (podatek od nieruchomości oraz opłaty za tzw. media: energia elektryczna, gaz, telefon, woda, wywóz śmieci). Jednocześnie z pisma skarżącego wynika, że spłaca raty kredytu hipotecznego w kwocie 693,85 zł oraz uiszcza alimenty. Z powyższego wynika, że pomimo deklarowanych dochodów w wysokości 813,43 brutto (średnia z 3 miesięcy) ponosi wydatki w wysokości 2 493,85 (600 koszty utrzymania, 693,85 zł rata kredytu, 1200 zł alimenty) nie podając skąd czerpie środki na pokrycie wspomnianych wydatków. W ocenie Sądu dane podane przez skarżącego dotyczące jego sytuacji majątkowej uniemożliwiają pozytywne uwzględnienie wniosku. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji działając na podstawie art. 254 P.p.s.a. i art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy.