IV SAB/Gl 59/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, , po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. B. (B.) na bezczynność Wójta Gminy K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy G. B. w dniu 25 kwietnia 2014r. nadał wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu "PPF", w którym zaznaczył, że domaga się ustanowienia radcy prawnego oraz zwolnienia od kosztów sądowych. W treści tego wniosku oświadczył, że jest bezrobotnym, bez prawa do pobierania zasiłku i pozostaje na utrzymaniu rodziców. Równocześnie podał, że posiada dom (częściowo wykończony) o powierzchni 160 m2 i nieruchomość rolną o powierzchni 1,7 ha. Ponadto nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, nieruchomości ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Zarządzeniem z dnia 7 maja 2014 r. skarżącego wezwano o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które powołał się we wniosku. W tym zakresie zwrócono się o: - udokumentowanie faktu, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do pobierania zasiłku; - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz lub podatek od nieruchomości, opłaty za tzw. media czyli energię elektryczną, gaz, wodę, usługi telekomunikacyjne, wywóz nieczystości, a także wydatki na zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków itp.). Wskazano przy tym, że wydatki z tytułu czynszu lub podatku od nieruchomości oraz opłat za tzw. media powinny zostać udokumentowane stosownymi dowodami wpłaty, fakturami VAT, paragonami itp.; - sprecyzowanie, czy skarżący zamieszkuje wraz z rodzicami w jednej nieruchomości (co oznaczałoby, że pozostaje z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym). W przypadku natomiast, gdyby zamieszkiwał sam, wezwano go o potwierdzenie tego faktu zaświadczeniem organu gminy oraz o wskazanie miesięcznej wysokości pomocy finansowej otrzymywanej od rodziców. W odpowiedzi na wezwanie G. B. nadesłał pismo z dnia 20 maja 2014 r., w którym oświadczył, że zamieszkuje sam w nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] wraz z potwierdzającym ten fakt zaświadczeniem Wójta Gminy K. Dodał, że otrzymuje pomoc od rodziców w "postaci rzeczowej, wyżywienia, utrzymania czystości". Miesięcznie ponosi koszty spłaty kredytu hipotecznego i uiszcza alimenty w kwocie 1.100 zł (w maju przekazał tylko 800 zł). Jednocześnie przedłożył zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w L., potwierdzające że jest osobą bezrobotną i nabył prawo do pobierania zasiłku od 10 maja 2014 r. Ponadto, dołączył także wyciągi bankowe, z których wynika, że uiszcza kredyt hipoteczny w kwocie 693,85 zł i alimenty w kwocie 800 zł. Postanowieniem z dnia 30 maja 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy, bowiem nie zobrazował on swojej sytuacji materialnej w sposób jasny i przejrzysty. Wskazał, że G. B. z jednej strony oświadczył, iż nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, nie osiąga do niedawna jakiegokolwiek dochodu i otrzymuje od rodziców pomoc rzeczową. Z drugiej strony wnioskodawca jest w stanie przynajmniej częściowo uiszczać zasądzone alimenty (10 maja 2014 r. przekazał kwotę 800 zł), a także ponosić koszty spłaty kredytu hipotecznego w kwocie (2 maja 2014 r. uiścił 693,85 zł) i koszty związane z utrzymaniem zamieszkiwanej nieruchomości. Wobec powyższego referendarz uznał oświadczenia skarżącego za budzące poważne wątpliwości, gdyż wobec braku oszczędności i pomocy w formie pieniężnej jest on w stanie ponosić wydatki w kwocie co najmniej tysiąca kilkuset złotych miesięcznie. Pismem z dnia 20 czerwca 2014 r. G. B. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Podniósł, że Sąd przed wydaniem tego rozstrzygnięcia nie wystąpił o wyjaśnienie swoich wątpliwości. Brak podania kosztów utrzymania, czynszu oraz opłat za energię uzasadnił tym, że ich nie ponosi. Wykazał jedynie stałe zobowiązania w postaci zasądzonych alimentów oraz spłaty kredytu hipotecznego. Powyższe koszty pokrywał z tytułu odprawy otrzymanej od byłego pracodawcy, a obecnie będzie je pokrywać z kredytu odnawialnego, który posiada w rachunku bankowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wobec braku podstaw do odrzucenia sprzeciwu, którego został wniesiony w dniu 20 maja 2014 r., Sąd przystąpił do rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazany przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi regulację wyjątkową w stosunku do ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma natomiast na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które ze względu na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo ograniczony zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach. G. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Ustosunkowując się do tego wniosku należy więc ponownie przywołać treść normy wyrażonej w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., w myśl której przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, że zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Trzeba bowiem przyjąć, że ustawodawca formułując ten przepis, użył terminu "wykazać" w znaczeniu udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r., s. 805). Strona powinna więc podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. W przypadku, gdy zachodzą wątpliwości co do złożonych we wniosku oświadczeń, to stronie powinno zależeć na ich wyjaśnieniu. Zdaniem Sądu G. B. nie zobrazował swojej sytuacji majątkowej w sposób jasny i przekonujący. Skarżący wskazał, że jest osobą bezrobotną, której przyznano zasiłek z tego tytułu od 10 maja 2014r., nie posiada żadnych oszczędności oraz otrzymuje od rodziców "pomoc rzeczową, wyżywienie, utrzymanie czystości". Powyższe mogłoby uzasadniać przyznanie mu prawa pomocy. Jednak pomimo jasno sprecyzowanego przez referendarza sądowego wezwania, G. B. nie udokumentował oraz nie podał wysokości obciążających go wydatków związanych z utrzymaniem nieruchomości o powierzchni 160m2 (podatek od nieruchomości oraz opłaty za tzw. media: energia elektryczna, gaz, telefon, woda, wywóz śmieci). W sprzeciwie oświadczył wprawdzie, że ich nie ponosi, nie wyjaśniając jednak w żaden sposób, kto w takim razie i w jaki sposób koszty te za niego pokrywa. Jednocześnie, jeszcze przed złożeniem wniosku, skarżący w dniu 2 maja 2014 r. spłacił ratę kredytu hipotecznego w kwocie 693,85 zł oraz w dniu 10 maja 2014 r. uiścił alimenty w kwocie 800 zł. Z powyższego wynika, że pomimo deklarowanego braku środków finansowych był w stanie dokonać powyższych wydatków. Powyższych wątpliwości dotyczących rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, w tym wysokości dochodów, z których czerpie środki na pokrycie wspomnianych kosztów, skarżący nie wyjaśnił w sprzeciwie. Zarzuty zawarte w sprzeciwie, dotyczące pokrywania tych kosztów ze środków otrzymanych z tytułu tzw. odprawy od byłego pracodawcy, nie zostały w żaden sposób udokumentowane. Ponadto skoro skarżący będzie pokrywać powyższe wydatki z kredytu odnawialnego na rachunku bankowym, to jednocześnie musi dokonać jego spłaty, a więc dysponować środkami, których źródła (poza zasiłkiem dla bezrobotnych) nie wskazał. W ocenie Sądu dane podane przez skarżącego dotyczące jego sytuacji majątkowej uniemożliwiają pozytywne uwzględnienie wniosku. Należy wskazać, że brak jest podstaw prawnych do prowadzenia przez Sąd z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej strony, jeżeli ona sama nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie swojego żądania. Dlatego też brak wykonania lub nienależyte wykonanie przez stronę obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym uniemożliwia przyznanie jej takiego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mając na względzie powyższe Sąd orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.