IV SAB/Gl 61/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2009 r. sprawy ze skargi Z. G. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia: umorzyć postępowanie sądowe Z akt administracyjnych wynika, że postanowieniem z dnia w [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 ze zm., w skrócie k.p.a.), postanowiło z urzędu zawiesić postępowanie w sprawie odwołania Z.G. od decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w C., nr [...] z dnia [...] r., odmawiającej przyznania zasiłku celowego na pokrycie opłat czynszowych za miesiąc maj 2008 r. oraz opłat za energię za miesiąc kwiecień i maj 2008r., do czasu wydania prawomocnego wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie ze skargi ww. na decyzję Kolegium z dnia [...] r. nr [...]. Zaskarżoną do Sądu decyzją Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji nr [...] z dnia [...] r. o odmowie przyznania Z.G. prawa do zasiłku celowego we wskazanym wyżej zakresie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Od powyższego postanowienia strona nie wniosła środka zaskarżenia. Z. G. pismem z dnia [...] r., skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania w związku z uprawomocnieniem się wyroku oraz uwzględnienie jego odwołania. Pismem z dnia [...] r., podpisanym przez członka Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., strona została powiadomiona, iż po otrzymaniu wyroku Sądu wraz z klauzulą prawomocności Kolegium niezwłocznie podejmie postępowanie odwoławcze. W dniu [...] r. Z.G. skierował pismo do Kolegium, w którym kwestionował zaprezentowane wyżej stanowisko. Jednocześnie w tym samym dniu ww. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, domagając się podjęcia decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględniające jego odwołanie. Podniósł, że Kolegium w postanowieniu z dnia [...] r. zobowiązało się "odwiesić" postępowanie w sprawie odwołania od decyzji Dyrektora OPS w C. nr [...] z dnia [...] r. orzekającej o odmowie przyznania zasiłku celowego na pokrycie opłat czynszowych po uprawomocnieniu się wyroku, a nie w dniu jego doręczenia lub innej czynności. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej wskazując, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 czerwca 2009 r. oddalił skargę Z.G. na decyzję Kolegium z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2009 r. sygn. akt IV SA/Gl 717/08 Sąd odmówił sporządzenia uzasadnienia tegoż wyroku. Na powyższe orzeczenie strona wniosła zażalenie. Nadto wskazano, że Kolegium postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] odmówiło podjęcia zawieszonego postępowania wobec braku prawomocnego wyroku z dnia 10 czerwca 2009 r. Podniesiono, że na to postanowienie skarżącemu, po wyczerpaniu środka zaskarżenia, będzie przysługiwać skarga do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej w skrócie P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m.in. orzeknie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a P.p.s.a. (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.). Przedmiotem skargi na bezczynność może być zatem niewydanie przez organ decyzji administracyjnej, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także na postanowienia kończące sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służ zażalenie, inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego. Powyższa oznacza, że zaskarżenie bezczynności organu administracji jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowień, aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. Z przywołanej wyżej regulacji wynika, że skarga na bezczynność dotyczy niepodejmowania przez organy administracji publicznej aktów lub czynności w sprawach indywidualnych, a więc takich, które odnoszą się do konkretnego podmiotu i regulujących jego sytuację prawną. W przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej kontrola sądu sprowadza się natomiast do sprawdzenia, czy rzeczywiście ten organ pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy. Rozpoznając skargę na bezczynność, sąd bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie zostało wydane orzeczenie lub czy z innych powodów organowi administracji nie można zarzucić bezczynności, polegającej na naruszaniu terminów załatwienia sprawy wyznaczonych przepisami k.p.a. Natomiast dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie, inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r., str. 86). Istotą żądania dochodzonego w skardze na bezczynność jest zobowiązanie organu przez sąd administracyjny do załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie (art. 149 P.p.s.a.). Uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 a P.p.s.a., sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa w terminie przez siebie wskazanym (por. art. 149 w związku z art. 286 § 2 P.p.s.a.). Jednakże nie może nakazywać sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach strony skarżącej. Wobec powyższego należy stwierdzić, że wydanie przez organ administracji publicznej decyzji, postanowienia lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność. Oznacza to, że gdy żądanie zawarte w skardze na bezczynność zostało uwzględnione przez organ również po wniesieniu skargi, to brak jest podstaw do rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd. W takiej sytuacji Sąd nie może uwzględnić skargi stosownie do uprawnień jakie ma na podstawie art. 149 P.p.s.a. nawet wówczas, gdy decyzja, postanowienie lub inny akt podjęte zostały z naruszeniem terminu przewidzianego do ich wydania. Nie może bowiem zobowiązać organu do wydania aktu, który przed dniem orzekania został już wydany. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy w pierwszym rzędzie stwierdzić, że w dacie wniesienia skargi tj. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie załatwiło w przepisanej prawem formie wniosku skarżącego z dnia [...] r. o podjęcie postępowania odwoławczego zawieszonego postanowieniem z dnia [...] r. nr [...]. Przyjdzie wskazać, że w przypadku, gdy w trakcie zawieszenia postępowania z żądaniem jego podjęcia wystąpi strona, wówczas organ, w zależności od tego czy przyczyny zawieszenia ustały, podejmuje zawieszone postępowanie bądź odmawia podjęcia zawieszonego postępowania. Powyższe następuje w formie postanowienia, na które stronie służy zażalenie (art. 101 § 1 i 2 k.p.a.). Jest to zatem postanowienie o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Tymczasem do dnia wniesienia skargi Kolegium nie rozpoznało wniosku strony skarżącej z dnia [...] r. o podjęcie zawieszonego postępowania we wskazanej ustawowo formie. Jako załatwienie wniosku nie można bowiem uznać pisma członka Kolegium z dnia [...] r. Jednakowoż po wniesieniu skargi w dniu [...] r. Kolegium wydało postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania. Zatem na dzień rozpatrzenia sprawy przez Sąd nie było podstaw do zastosowania art. 149 P.p.s.a., skoro organ wydał postanowienie w sprawie wniosku strony o podjęcie zawieszonego postępowania. Powyższe powoduje, że postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe, gdyż nie istnieje już sprawa sądowoadministracyjna - rozumiana jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zmuszenia organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności. W tej sytuacji Sąd zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzekł o umorzeniu postępowania. Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w uchwale z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, (ONSAiWSA nr 4/2009, poz. 63), że przepis 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. ma zastosowanie także, w przypadku gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Należy natomiast wskazać, że w sprawie na bezczynność organu administracji Sąd nie jest uprawniony do merytorycznej oceny wydanego przez ten organ rozstrzygnięcia. Oceny takiej sąd administracyjny może dokonać dopiero w wyniku zaskarżenia tego aktu po uprzednim wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżącemu taki środek od postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. przysługiwał (art. 127 § 3 w zw. z art. 101 § 3 i 144 k.p.a.). Treść postanowienia wskazuje, że skarżący został pouczony o prawie i sposobie jego zaskarżenia. Na marginesie wyjaśnić również wypadnie, że niedopuszczalna jest skarga na bezczynność polegającą na niewydaniu decyzji załatwiającej sprawę co do istoty dopóty, dopóki we właściwym trybie nie zostanie wzruszone ostateczne postanowienie o zawieszeniu postępowania lub gdy postępowanie nie zostanie podjęte. Należy bowiem podkreślić, że w świetle art. 103 k.p.a. zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie. Ostateczne postanowienie o zawieszeniu postępowania eliminuje więc możność powstania tak zwanej bezczynności organu, związanej z upływem terminu do załatwienia sprawy w określonej instancji. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.