IV SAB/Gl 63/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.Ł. na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wójta Gminy R. w przedmiocie umorzenia zadłużenia alimentacyjnego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Z treści formularza wynika, iż skarżący nie posiada jakiegokolwiek majątku, nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym, wreszcie nie uzyskuje żadnych dochodów. W druku wniosku A.Ł. podkreślił, że jest "skoligacony z prawnikami" jednakże żaden z nich nie specjalizuje się w prawie administracyjnym. Pismem z dnia 30 września 2015 r. referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawcę do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - udokumentowanie wydatków przeznaczanych na utrzymanie się, tj. opłat za energię elektryczną, dostawy wody, wywóz śmieci, usługi telekomunikacyjne, wydatki na lekarstwa itp., - wskazanie źródła utrzymania się oraz jego wysokości, - podanie, do kogo należy lokal mieszkalny, w którym skarżący zamieszkuje. W odpowiedzi A.Ł. odmówił udzielenia informacji na temat swojej sytuacji majątkowej, wyrażając obawę iż zostaną one wykorzystane przeciwko skarżącemu i jego najbliższym. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Ocena sytuacji materialnej skarżącej dokonywana jest poprzez porównanie uzyskiwanego przez nią dochodu z wydatkami, które będzie zobowiązana ponieść w toczącym się postępowaniu sądowym. Tylko bowiem osoby, których stan majątkowy (a więc brak jakichkolwiek dochodów lub też dochody uzyskiwane w wysokości wykluczającej wygospodarowanie jakichkolwiek dodatkowych środków) mogą liczyć na ewentualne przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nie ulega wątpliwości, że tylko w sytuacji, gdy referendarz sądowy jest w pełni przekonany co do trudnej sytuacji materialnej strony, możliwe jest przyznanie prawa pomocy. Kluczowe jest więc przedstawienie informacji, które pozwolą stwierdzić, że rzeczywiście obiektywne okoliczności wykluczają lub też w sposób istotny ograniczają możliwość poniesienia przez stronę kosztów sądowych. W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że wnioskodawca nie podał jakichkolwiek informacji pozwalających na ocenę jego sytuacji materialnej. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W realiach rozpoznawanej sprawy brak jest jakichkolwiek informacji na temat źródła utrzymania się oraz poziomu dochodów strony, majątku, czy też stanu rodzinnego. W istocie bowiem nic nie wiadomo na temat sytuacji materialnej skarżącego, co skutecznie uniemożliwia rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.