IV SAB/Gl 63/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi A. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. w przedmiocie stypendium szkolnego oddala skargę. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych, Alimentacyjnych i Pomocy Materialnej Uczniom Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. (dalej MOPS) w piśmie z dnia 8 grudnia 2015 r. zawiadomił drogą elektroniczną K.M., przedstawiciela ustawowego A.M., o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wstrzymania stypendium szkolnego dla ucznia A.M., przyznanego decyzją z dnia [...]r. nr [...]. Jako przyczynę wszczęcia postępowania wskazał zmianę sytuacji dochodowej rodziny, poinformował K.M. o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 K.p.a. Zastępca Dyrektora MOPS w R. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wstrzymał stypendium szkolne, na okres od dnia 1 listopada 2015 r. do 30 listopada 2015 r., przyznane decyzją z dnia [...]r. dla ucznia A.M. W uzasadnieniu organ wskazał, że w październiku 2015 r. zmianie uległa sytuacja dochodowa rodziny, gdyż P.M., syn K.M., uzyskał wynagrodzenie z pracy zarobkowej w A SA. Dochód na osobę w rodzinie w październiku 2015 r. wynosił 581,74 zł, wobec tego przekroczył kryterium dochodowe z art. 90 d ust. 7 ustawy o systemie oświaty. W piśmie z dnia 21 stycznia 2016 r. K.M. wniósł zażalenie na przewlekłe prowadzenie przez Zastępcę Dyrektora MOPS w R. postępowania w sprawie wstrzymania stypendium szkolnego na listopad 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] stwierdziło, że zażalenie nie jest uzasadnione. W piśmie z dnia 22 lutego 2016 r. (złożonym w tym samym dniu), K.M. - będący przedstawicielem ustawowym małoletniego skarżącego A.M.- wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na przewlekłe prowadzenie przez Dyrektora MOPS w R. postępowania w sprawie wstrzymania stypendium szkolnego dla A.M. na listopad 2015 r. Wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania i przyznanie sumy pieniężnej zgodnie z art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w wysokości 19.498 zł. W uzasadnieniu skargi wskazał przede wszystkim, że organ, pomimo posiadania z urzędu dokumentów potwierdzających dochód rodziny za październik 2015 r., prowadził je w sposób przewlekły. Podkreślił, że już w dniu wszczęcia postępowania (8 grudnia 2015 r.), wszystkie fakty niezbędne do załatwienia sprawy znane były organowi z urzędu, a dowody je potwierdzające były w jego posiadaniu. Pomimo to, organ bezzasadnie zwlekał z wydaniem decyzji aż do [...]r., naruszając w ten sposób przepisy art. 12 oraz art. 35 § 1 i § 2 K.p.a. Podniósł, że złożył zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania, które zostało uznane za nieuzasadnione. Następnie zarzucił, że organy obydwu instancji zignorowały przepisy nakazujące załatwianie spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 K.p.a.), a także niezwłocznie wówczas, gdy nie jest wymagane zbieranie dowodów, informacji lub wyjaśnień (art. 12 § 2 K.p.a.) lub gdy sprawy mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 K.p.a.). Następnie podniósł, że załatwienie sprawy nie wymagało postępowania wyjaśniającego i w rzeczywistości organ nie prowadził takiego postępowania. Nie wymagało również zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień i w rzeczywistości organ nie zbierał dowodów, informacji ani wyjaśnień. Podkreślił, że sprawa mogła być rozpatrzona w oparciu o dowody przedstawione przez stronę przed wszczęciem postępowania oraz w oparciu o fakty i dowody znane z urzędu organowi, przed którym toczyło się postępowanie, a także możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządzał ten organ. W związku z tym wskazał, że do prowadzenia postępowania nie mają zastosowania terminy, o których mowa w art. 35 § 3 K.p.a, gdyż terminy te mają zastosowanie wyłącznie do spraw wymagających postępowania wyjaśniającego. Dodał, że sprawa powinna była zostać załatwiona w sposób, o którym mowa w art. 12 § 2 K.p.a., a także art. 35 § 1 i § 2 K.p.a. czyli niezwłocznie, bez zbędnej zwłoki. Wskazał, że jedyną usprawiedliwioną zwłoką była zwłoka wynikająca z umożliwienia mu skorzystania z uprawnienia wynikającego z art. 10 § 1 K.p.a. W tym zakresie podniósł, że już z upływem 15 grudnia 2015 r. organ wiedział, że skarżący nie skorzystał z tych uprawnień. W związku z tym zarzucił, że zwłoka w załatwieniu sprawy, która powstała pomiędzy 16 grudnia 2015 r. a [...]r., tj dniem wydania decyzji w przedmiocie wstrzymania stypendium szkolnego na listopad 2015 r., była zwłoką nieuzasadnioną (zbędną), stanowiącą o przewlekłości postępowania. Skarżący odniósł się także do treści postanowienia organu odwoławczego z dnia [...]r. podnosząc, że zgadza się z wyrażonym w nim poglądem, iż "niezwłocznie" nie oznacza "natychmiast". Jednocześnie dodał, że "niezwłocznie" nie oznacza także "w terminie miesiąca", oznacza bowiem "bez zbędnej zwłoki". Podkreślił, że sprawa nie została załatwiona bez zbędnej zwłoki albowiem zbędna zwłoka trwała od 16 grudnia 2015 r. do [...]r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie podkreślenia wymagało, że na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm. ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która według art. 1 § 2 tej ustawy – co do zasady - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy. W art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. zostały zaś wymienione decyzje administracyjne. W rozpoznawanej sprawie – skarżący reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego – w piśmie z dnia 22 lutego 2016 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na przewlekłe prowadzenie przez Dyrektora MOPS w R. postępowania w sprawie wstrzymania wypłaty stypendium szkolnego za okres od 1 listopada 2015 r. do 30 listopada 2015 r. przyznanego decyzją z dnia [...]r. Podkreślenia zatem wymagało, że w zakresie oceny dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, znajduje zastosowanie art. 52 § 1 P.p.s.a., według którego skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Na podstawie zaś art. 52 § 2 P.p.s.a., przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przedmiotowej sprawie skarżący – reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego – wniósł zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., które postanowieniem z dnia [...]r. zostało uznane za nieuzasadnione. Wobec tego należy stwierdzić, że skarżący wyczerpał obligatoryjny tryb postępowania poprzedzającego złożenie skargi do sądu administracyjnego w tej sprawie. W skardze skarżący zarzucił prowadzenie postępowania w sposób przewlekły. Zdaniem skarżącego jedyną usprawiedliwioną zwłoką w postępowaniu było umożliwienie mu skorzystania z uprawnienia wynikającego z art. 10 § 1 K.p.a. Natomiast od dnia 16 grudnia 2015 r. do dnia [...]r. organ prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Skarżący zarzucił naruszenie art. 12 i art. 35 § 1 i 2 K.p.a., zgodnie z którymi organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, a niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. W wyniku rozpoznania skargi stwierdzić należało, że bezpodstawny jest zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ administracji. W zakresie tej oceny podkreślenia bowiem wymagało, że – zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa – przewlekłość w prowadzeniu postępowania następuje wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez niego czynności, nie charakteryzują się niezbędną koncentracją w świetle art. 12 K.p.a., ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. W przedmiotowej sprawie, jako bezpodstawny należało zatem uznać zarzut dotyczący naruszenia przez organ art. 12 i art. 35 § 1 i 2 K.p.a. Jak bowiem trafnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę – zgodnie z poglądem ugruntowanym w orzecznictwie Sądów, w skardze na przewlekłość postępowania chodzi w szczególności o niczym nieuzasadnioną opieszałość i lekceważenie obowiązków wynikających z przepisów prawa, prowadzące do niezałatwienia sprawy w rozsądnym terminie (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 2 października 2015 r., sygn. akt II SAB/Sz 105/15). W przedmiotowej sprawie stan taki nie zaistniał. Jak bowiem podkreślił organ – normatywny zwrot "bez zbędnej zwłoki" nie oznacza działania natychmiast. Podzielić również należało argumentację organu, że skarżący mógł skorzystać z innej niż elektroniczna, formy komunikacji z organem, stąd – z uwagi chociażby na przewidywany czas doręczenia pisma przez pocztę – przyjąć można, iż nawet tygodniowy okres od dnia upływu terminu na zapoznanie się z aktami sprawy, stanowi uzasadnione oczekiwanie na ewentualne stanowisko skarżącego. Ponadto – jak wskazał organ – podsumowanie i analiza wyników postępowania dowodowego, sporządzenie projektu decyzji, sprawdzenie go, przekazanie do podpisu, także wymagają czasu. Trafnie również podniósł organ w odpowiedzi na skargę, że nieuzasadnione jest powoływanie się przez skarżącego na inne, prowadzone przez organ postępowanie, gdyż każda sprawa wymaga indywidualnej oceny i nie zawsze sprawy tożsame przedmiotowo można i należy rozpoznać w jednakowym czasie. W podsumowaniu podkreślenia zatem wymagało, że w niniejszej sprawie pomiędzy wszczęciem przez organ postępowania w dniu 8 grudnia 2015 r., a wydaniem decyzji w dniu [...]r. upłynął okres 30 dni i postępowanie było prowadzone w sposób uwzględniający wymogi wynikające z zasady szybkości postępowania. Wobec tego zarzut dotyczący przewlekłego prowadzenia postępowania przez Dyrektora MOPS w R., uznać należało za bezzasadny i na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalić, w tym w zakresie żądania przyznania od organu na rzecz skarżącego, wskazanej przez niego sumy pieniężnej.