IV SAB/Gl 7/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Zofia Borowicz /spr./ Sędzia NSA Szczepan Prax Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska Protokolant referent stażysta Agnieszka Janecka po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. B. na bezczynność Powiatowego Urzędu Pracy w C. w przedmiocie nieprzyznania statusu absolwenta postanawia o d r z u c i ć s k a r g ę Stan sprawy przedstawia się następująco: W dniu [...] S.B. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. Decyzją z dnia [...] Prezydenta Miasta C. został uznany za bezrobotnego absolwenta z dniem [...]. Następnie decyzją tego organu z dnia [...] orzeczono o utracie przez S. B. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...], wobec podjęcia zatrudnienia. Z kolei decyzją z dnia [...] Wojewoda Ś. umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji z dnia [...] a to w związku z powołaną decyzją organu I instancji z dnia [...] o utracie statusu osoby bezrobotnej. Następnie decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta C. uznał stronę za osobę bezrobotną z dniem [...] i przyznał prawo do zasiłku dla bezrobotnego od dnia [...] tj. po 7 dniach od dnia rejestracji, w wysokości 100 % kwoty zasiłku. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Ś. wydaną w dniu [...]. Z jej uzasadnienia wynika, że rozstrzygnięcie organu I instancji zostało wydane w związku z kolejną rejestracją strony w PUP w C. w dniu [...]. W dniu [...] S.B. zwrócił się na piśmie do Powiatowego Urzędu Pracy w C. z prośbą o udzielenie informacji jak zmienić status bezrobotnego z prawem do zasiłku na status absolwenta. W odpowiedzi pismem z dnia [...] został skarżący poinformowany, że organ zwrócił się o udzielenie stosownych wyjaśnień w tej kwestii do Departamentu Rynku Pracy Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej i o stosownych rozstrzygnięciach w sprawie zostanie powiadomiony. W dniu [...] S.B. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa przez przyznanie mu statusu absolwenta i uprawnień przysługujących temu statusowi w aktywizacji zawodowej. Podkreślił w uzasadnieniu tego wezwania, iż podczas rejestracji napisał oświadczenie o przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych z jednoczesnym przyznaniem statusu absolwenta. W decyzji przyznano mu jedynie prawo do zasiłku. W decyzji organu odwoławczego brak jest stwierdzeń czy słusznie lub też niesłusznie nie przyznano mu statusu absolwenta. Na wezwanie to, Dyrektor Urzędu Pracy pismem z dnia [...] oświadczył, iż po otrzymaniu wyjaśnień od organu, o którym mowa w art. 4 pkt 3 lit. a/ ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 58 poz. 514 ze zm./ zainteresowany zostanie niezwłocznie poinformowany o stanowisku Urzędu w sprawie. S.B. w dniu [...] wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ze skargą: "na bezprawne działanie Powiatowego Urzędu Pracy w C., polegające na niestosowaniu się do ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Działanie to polega na nieprzyznaniu mu statusu absolwenta, a spełnia ustawowe wymagania do przyznania tego statusu" . W uzasadnieniu skargi przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy począwszy od rejestracji w dniu [...]. Wezwany do sprecyzowania skargi, w piśmie z dnia [...] oświadczył, że wnosi skargę na bezczynność Powiatowego Urzędu Pracy w C., polegającą na nieprzyznaniu statusu absolwenta. Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w C. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie przedstawiając dotychczasowy przebieg sprawy. Wyjaśnił, iż do dnia złożenia skargi organ nie otrzymał wyjaśnień z Ministerstwa za pośrednictwem Ś. Urzędu Wojewódzkiego w K., w związku z czym w dniu [...] ponowił zapytanie i wyjaśnienie otrzymał [...]. W tym dniu Urząd powiadomił skarżącego o wyjaśnieniach Ministerstwa wskazując zgodnie z nimi, że nie przysługuje mu status bezrobotnego absolwenta, a tym samym nie może korzystać z form aktywizacji zawodowej absolwentów wynikających z ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Z uwagi na faktyczny przebieg sprawy organ wnioskował o uznanie skargi za przedwczesną w rozumieniu art. 53 § 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ - zwanej dalej p.s.a., Sąd rozpoznaje skargi na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 ustawy. Dotyczy to więc takich spraw, które mogą być zakończone decyzją lub postanowieniem, albo które odnoszą się do innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z bezczynnością organu mamy więc do czynienia wówczas, gdy w terminie ustalonym przez prawo organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu bądź nie podjął czynności, do której był zobowiązany. Stosownie do art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Regulacja ta nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej we wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie strony. W przypadku gdy przepis prawa materialnego nie normuje expressis verbis inicjatywy wszczęcia postępowania w danej kategorii spraw administracyjnych, należy przyjąć, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest określenie ciążących na jednostce obowiązków, ograniczenia lub cofnięcia uprawnień – wszczęcie postępowania następuje z urzędu. Jeżeli chodzi zaś o ustalenie sytuacji prawnej jednostki w zakresie jej uprawnień, zgodnie z zasadą, że jednostka rozporządza swoim prawem, wszczęcie postępowania następuje na jej wniosek /por. "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" pod red. B.Adamiak, J.Borkowski, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2000 str. 298 – 300/. Istota sprawy sprowadzała się zatem do rozstrzygnięcia czy skarżący złożył żądanie w rozumieniu art. 61 § 1 kpa lub czy organ, wobec stanowiska skarżącego, był zobowiązany do podjęcia czynności z urzędu, oczywiście w oparciu o regulacje zawarte w ustawie z dnia 14 grudnia1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. z 2003 r. Dz. U. Nr 58, poz. 514 ze zm./. Należało zatem wyjaśnić czy żądanie zawarte w piśmie z dnia [...] skierowane przez skarżącego do Powiatowego Urzędu Pracy w C. dotyczyło wydania któregokolwiek z aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 p.s.a. Pismo to zatytułowane "Podanie" zawiera sformułowanie: "...zwracam się z prośbą o udzielenie informacji jak zmienić status bezrobotnego z prawem do zasiłku na status absolwenta". Przy tak sformułowanej treści "Podania" nie sposób przyjąć, że skarżący skierował do organu do spraw zatrudnienia i bezrobocia żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w celu rozstrzygnięcia o przysługujących mu uprawnieniach. Zatem organ nie był zobligowany do podjęcia postępowania, które prowadziłoby do wydania aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 p.s.a. Okoliczności sprawy wskazują też, że organ nie był uprawniony do działań z urzędu w celu wydania aktu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 – 4 p.s.a. Z treści tegoż pisma wynika, że skarżący chciał jedynie uzyskać informacje w związku z sytuacją prawną w jakiej się znalazł jako bezrobotny. Stanowisko to potwierdzają ponadto następujące fakty: W stosunku do skarżącego zostały w tym okresie wydane kolejne decyzje: z dnia [...] rozstrzygająca o statusie bezrobotnego absolwenta oraz decyzja z dnia [...] umarzająca postępowanie odwoławcze w jej sprawie, następnie z dnia [...] orzekająca o utracie statusu osoby bezrobotnej i z dnia [...] o uznaniu za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych, która została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...]. Z treści odwołania złożonego w tej sprawie wynika, że skarżący podnosił zarzut nieprzyznania mu statusu absolwenta. Z odpowiedzi na skargę wynika też, że skarżący wniósł skargi do Sądu Administracyjnego w sprawach dotyczących jego sytuacji prawnej. Ten stan sprawy wskazuje, że brak było podstaw do przyjęcia, iż w oparciu o pismo skarżącego z dnia [...] organ, którego bezczynność zaskarżono był zobowiązany do wydania któregokolwiek z aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 p.s.a. Z tych zatem względów skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu. Dodatkowo wskazać należy, że dopiero w piśmie z dnia [...] skierowanym do organu jako "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa" skarżący zawarł ewentualne żądanie rozstrzygnięcia przez organ w przedmiocie przyznania mu statusu absolwenta i związanych z tym uprawnień. Jednakże skarżący nie wykazał, aby skarga na bezczynność organu dotyczyła tego żądania, a przede wszystkim, aby jej wniesienie do Sądu zostało poprzedzone złożeniem zażalenia o jakim mowa w art. 37 § 1 kpa. Stosownie bowiem do art. 52 § 1 p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn jej wniesienie jest niedopuszczalne. Jedną z takich przyczyn jest to, że skarga na bezczynność musi dotyczyć przypadków określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 p.s.a. Z powyższych rozważań Sądu wynika, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie odnosiła się do takiego przypadku, dlatego z mocy art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 zd. 1 p.s.a. orzeczono jak na wstępie.