IV SAB/Gl 7/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka, , , po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. L. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata p o s t a n a w i a: zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 12 kwietnia 2017 r. w ten sposób, że przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, G. L. złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zażądał zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu powołał się na trudną sytuację materialną wynikającą z niskich dochodów oraz na brak wiedzy prawniczej koniecznej do obrony swoich interesów. Równocześnie oświadczył, że gospodaruje samotnie, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, nieruchomości ani przedmiotów wartościowych. Utrzymuje się przy tym z umów cywilnoprawnych osiągając z tego tytułu dochód wynoszący średnio 1.000 zł miesięcznie i ponosząc koszty utrzymania w ramach czynszu za zamieszkiwany lokal wraz z ryczałtową opłatą za media (razem 350 zł), wydatków na wyżywienie (600 zł) oraz na "artykuły pierwszej potrzeby", czyli między innymi ubiór, środki czystości i artykuły gospodarcze (50 zł). Starszy referendarz sądowy uznał oświadczenia zawarte w powyższym wniosku uznano za niewystarczające do oceny sytuacji materialnej skarżącego, oraz wezwał o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które się powołał. Odpowiadając na to wezwanie skarżący nadesłał wyciągi ze swoich rachunków bankowych potwierdzające brak środków na tych kontach, kopie postanowień o umorzeniu prowadzonych wobec niego postępowań egzekucyjnych, umowę najmu zamieszkiwanego przezeń lokalu przy ul. [...] w G., zawartą z I. G., umowę o dzieło zawartą z "A" Sp. z o.o. mającą siedzibę pod tymże samym adresem, wydruk z Bazy Internetowej Regon, potwierdzający, że prowadzona przezeń działalność gospodarcza pod nazwą "A" S.C. – G. L., I. G., mająca siedzibę także pod tym adresem została wykreślona z Rejestru Regon z dniem 4 stycznia 2017 r. Przedłożył także pismo procesowe datowane na 11 marca 2017 r. w którym oświadczył, że nie posiada żadnego tytułu prawnego do nieruchomości na terenie Irlandii wywodząc, iż "umowa najmu nawiązana kiedyś ustnie ze znajomą, została rozwiązana także ustnie w dniu 2 stycznia 2016 r." Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2017 r. starszy referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że wnioskodawca nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej w sposób jasny oraz wolny od wątpliwości, gdyż pomiędzy oświadczeniami składanymi przez niego w zakresie zawisłych przed sądem spraw istnieją poważne wątpliwości. W sprzeciwie wniesionym od powyższego postanowienia skarżący zaakcentował, że rozpoznając wniosek referendarz skoncentrował się przede wszystkim na ocenie jego sytuacji finansowo-materialnej z lat ubiegłych zamiast na dochodach i finansach posiadanych przez niego w roku złożenia wniosku. Po wniesieniu sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał skarżącego do nadesłania deklaracji podatkowej za rok 2016. Odpowiadając na to wezwanie skarżący nadesłał deklarację podatkową PIT 36 za rok 2016 wraz z potwierdzeniem jej złożenia w urzędzie skarbowym. Z przedłożonej deklaracji wynika, że w roku 2016 skarżący osiągnął dochód w wysokości 8 862,52 złote. Skarżący wyjaśnił także, że w roku 2016 zawierał umowy cywilnoprawne, których wykonywaniem zajmował się wraz z drugą osobą w ramach umowy spółki cywilnej, która uległa rozwiązaniu w dniu 31 grudnia 2016 r. Począwszy od stycznia 2017 r. osobiście wykonuje zobowiązania z umów cywilnoprawnych, jednakże dochody uzyskiwane z tych umów są niskie, dlatego też zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Wskazać przy tym należy, że jedynym kryterium branym po uwagę przy przyznaniu prawa pomocy jest stan majątkowy skarżącego, podkreślenia przy tym wymaga, że oceniany jest stan majątkowy na dzień złożenia wniosku. Zatem po przeanalizowaniu aktualnej sytuacji majątkowej Sąd stwierdził, że nie w stanie ponieść kosztów postępowania ani kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Z oświadczeń złożonych przez Skarżącego wynika bowiem, że jego wydatki na utrzymanie wynoszą około 1 000 zł miesięcznie i składają się na nie: opłata za czynsz i media 350 zł, wyżywienie 600 zł, wydatki na bieżące potrzeby takie jak środki czystości, obuwie, odzież 50 zł. Ponadto Skarżący jest zobowiązany do zapłaty egzekucji komorniczych w łącznej wysokości 190,52 złote. Dochody skarżącego w roku 2016 r. wynosiły 8 862,52 zł, czyli 738 zł miesięcznie. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., zmienił postanowienie referendarza sądowego z 12 kwietnia 2017 r., co orzekł jak w sentencji.