IV SAB/Gl 72/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys, , , po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.L. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w C. w przedmiocie rozpoznania pism skarżącego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia 24 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę W.L. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w C. w przedmiocie informacji publicznej. Skarżący w dniu 22 czerwca 2012 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Przedłożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w którym wskazał, że znajduje się obecnie w trudnej sytuacji finansowo – bytowej spowodowanej czynnikami od niego niezależnymi. Zaznaczył, iż nie jest w stanie ponieść opłaty bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego oraz rodziny. Podał również, że nie otrzymuje żadnych dochodów ani dodatkowych świadczeń pozostając na utrzymaniu innych osób. Wskazał dodatkowo, iż w związku z koniecznością uczestniczenia w postępowaniach administracyjno - sądowych przebywa w domu swoich rodziców, których dochód zadeklarował na kwotę 3.339,39 zł netto. Zaznaczył, że miesięczne opłaty eksploatacyjne obciążające rodzinę to kwota 1.800 zł, przy czym budżet domowy obciążony jest również kwotą około 1.070,56 zł miesięcznie w związku z zaciągniętymi zobowiązaniami. We wniosku podał również, że posiada nieruchomość o powierzchni 4 171 m2 oraz budynek o powierzchni 2 432,93 m2. Ponadto wyjaśnił, iż jego matka jest właścicielką domu jednorodzinnego posadowionego na działce o powierzchni 720 m2. Skarżący wskazał ponadto, że od dnia 3 lutego 2006 r. wobec nieruchomości usytuowanej przy ul. [...] stanowiącej jego własność toczyły się postępowania sądowe oraz egzekucyjne związane z należnościami z tytułu opłat za dostarczanie mediów. Ponadto nieruchomość ta została objęta zabezpieczeniem w postaci zakazu jej zbywania oraz ustanowiono na niej hipotekę obejmującą należności z tytułu podatku od nieruchomości. Zaakcentował również, że brak dochodów własnych wynika z przyczyn od niego niezależnych bowiem zobowiązany jest uczestniczyć w wielu postępowaniach związanych z opisaną wyżej nieruchomością. Jednocześnie skarżący oświadczył, że Sąd Okręgowy w C. w wyroku z dnia [...]r., sygn. akt [...] zasądził na jego rzecz od pozwanej Akademii A w C. kwotę [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości [...] % rocznie. Apelacja od tego wyroku została oddalona przez Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...]. Skarżący jednak wniósł od wyroku tego skargę kasacyjną oraz skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. Dodatkowo wyjaśnił, że Sąd Rejonowy w C. postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...] zezwolił Akademii A w C. na złożenie do depozytu sądowego kwoty [...] zł z tytułu należności zasądzonej wyżej opisanym wyrokiem zastrzeżeniem, że wypłata tej kwoty winna nastąpić na rzecz skarżącego na jego wniosek. Również to postanowienie zostało przez skarżącego zakwestionowane. Wyżej opisane okoliczności przesądziły o tym, że skarżący nie otrzymał żadnych dochodów z nieruchomości, czy z tytułu zatrudnienia, z uwagi na zajęcie rachunku bankowego, uczestnictwo w niemal 80 rozprawach w różnych postępowaniach sądowych oraz konieczność sporządzenia kilkuset pism w tych sprawach. Z nadesłanych przez skarżącego dokumentów źródłowych wynika, że trzyosobowe gospodarstwo domowe uzyskuje dochody w kwocie około 3.369,10 zł netto. Na dochód ten składa się: emerytura matki skarżącego – P.L. w kwocie: 837,55 zł, emerytura ojca skarżącego – M.L. w kwocie 1.531,55 zł oraz dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez M.L.: w marcu 2012 r. - 1.088 zł (po podliczeniu podatku,), a w miesiącu kwietniu 2012 r. - 721 zł. Miesięczne opłaty obciążające rodzinę to kwota około 776,92 zł na która składają się opłata za: energię elektryczną – 74,20 zł miesięcznie, opłata za wodę oraz ścieki – 227,74 zł w przeliczeniu na miesiąc, opłata za gaz – przeciętnie około 250 zł na miesiąc (w okresie od 26 stycznia 2012 r. do 26 marca 2012 r. – 478,94 zł, od 26 marca do 30 kwietnia 277,27 zł od 30 kwietnia do 20 maja 2012 r. – 195,61 zł), opłata za telefon – 97,48 zł opłata za Internet - 39,50 zł. Dodatkowo, jak wynika z przedłożonych dokumentów M.L. w dniu 14 czerwca 2012 r. zawarł umowę pożyczki kwoty 5.000 zł, przy czym miesięczna rata wynosi 88 zł. Ponadto skarżący przedłożył umowę pożyczki lombardowej zawartej w dniu 19 czerwca 2012 r. przez jego matkę, a opiewającą na kwotę 320 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie natomiast z art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku W.L. należy wskazać, że w myśl zasady sformułowanej w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Taka konstrukcja przywołanego przepisu nakłada na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek wykazania przesłanek wynikających z treści omawianej normy. Zatem strona winna w sposób wiarygodny uprawdopodobnić, że uiszczenie kosztów postępowania, jak i koszt ustanowienia pełnomocnika z wyboru przekracza jego możliwości finansowe. W niniejszej sprawie skarżący do wniosku dołączył dokumenty obrazujące jego sytuację finansową, na podstawie których Sąd doszedł do przekonania, że nie spełnia on przesłanek warunkujących możliwość zastosowania dobrodziejstwa procesowego, jakim jest prawo pomocy. W przypadku bowiem prawa pomocy uruchamiane jest wsparcie obywateli z budżetu Państwa, które winno sprowadzać się do takich sytuacji, w których zdobycie niezbędnych do sfinansowania kosztów postępowania środków jest rzeczywiście niemożliwe. Tym bardziej, że strona występująca na drogę postępowania sądowego we własnej sprawie winna liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów postępowania. Z drugiej strony badając zaistnienie przesłanek przyznania stronie prawa pomocy należy mieć na względzie, że uprawnienie to jest wyjątkową instytucją kierowaną do ludzi najuboższych, którzy nie są w stanie poczynić w zasadzie jakichkolwiek oszczędności w celu zabezpieczenia środków finansowych umożliwiających prowadzenie spraw sądowych. Tymczasem przedłożone przez skarżącego dokumenty nie wykazują, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak bowiem wynika z uzyskanych informacji skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoimi rodzicami. Przychód tego gospodarstwa to kwota około 3.369,10 zł miesięcznie. Przy czym wydatki rodziny związane z bieżącym utrzymaniem to kwota 776,92 zł. Nawet zatem uwzględniwszy koszt ostatnio zaciągniętej przez matkę skarżącego pożyczki lombardowej to do dyspozycji rodziny pozostaje kwota 2.272,18 zł. W ocenie Sądu kwota ta po uwzględnieniu wydatków koniecznych związanych zakupem żywności i środków czystości jest na tyle wysoka, że umożliwia poczynienie oszczędności, które umożliwiłyby dokonanie opłat sądowych. Tym bardziej, że w rozpoznawanej sprawie wpis od skargi kasacyjnej wynosi 100 zł. W ocenie Sądu rodzina wnioskodawcy jest w stanie również we własnym zakresie pokryć wydatki związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika w sprawie. Odnosząc się do argumentacji skarżącego związanej z obciążeniami finansowymi spoczywającymi na jego rodzinie, a pochodzącymi z zaciągniętych kredytów i pożyczek zaznaczyć należy, iż z przedstawionych przez skarżącego dokumentów wynika, że rodzina spłaca dwie pożyczki. Jedną w kwocie 320 zł, a drugą w kwocie 5.000 zł. Wskazać należy, że sam fakt posiadania zobowiązań prywatnoprawnych nie przesądza o konieczności przyznania prawa pomocy. Zaznaczyć bowiem trzeba, że zarówno koszty sądowe, jak i koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia. Nadto przyjdzie stwierdzić, że aby uzyskać pożyczkę czy kredyt wnioskodawca musi wykazać się odpowiednimi dochodami, które w ocenie banku udzielającego pożyczki będą wystarczające zarówno na jej spłatę, jak i zaspokajanie przez rodzinę własnych potrzeb życiowych. Jednocześnie skarżący wykazał stosownymi dokumentami zobowiązania ciążące na rodzinie w mniejszej kwocie, niż wynika z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przedłożone bowiem dokumenty potwierdzają istnienie pożyczek na łączną kwotę 5.320 zł, przy czym spłata pożyczki 5.000 zł została rozłożona do 2019 r., a miesięczna rata to kwota 88 zł. Dlatego również i te okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mogą stanowić podstawy przerzucenia ciężaru ponoszenia kosztów prowadzonego we własnym interesie postępowania sądowego na Skarb Państwa. Dodatkowo przyjdzie stwierdzić, że nawet prowadzenie wielu postępowań sądowych łączących się z koniecznością stawiania się na terminach rozpraw nie uzasadnia w ocenie Sądu pozostawania biernym w pozyskaniu własnego źródła dochodu. Skarżący jako przyczynę braku zatrudnienia wskazuje konieczność prowadzenia i uczestniczenia w sprawach sądowych, przy czym nie wskazuje na brak możliwości podjęcia pracy, zatem przyjąć należy, że z własnej woli rezygnuje z pozyskania źródła utrzymania, a co się z tym wiąże nie wykorzystuje własnych możliwości zarobkowych. Niezależnie od powyższego zaznaczyć należy, że jak wynika z oświadczeń skarżącego posiada on środki finansowe w kwocie 1.674.401,92 zł, które zostały zdeponowane w depozycie sądowym i które, jak skarżący wskazuje, mogą być wydane jedynie na jego żądanie. Sam natomiast fakt wszczęcia przez skarżącego nadzwyczajnych postępowań mających prowadzić do wzruszenia prawomocnych już orzeczeń sądów, na mocy których te właśnie środki finansowe zostały mu zasądzone nie ma znaczenia dla oceny powyższych okoliczności. Środki te bowiem mogą zostać w każdej chwili wydane skarżącemu, a w takiej sytuacji trudno mówić o istnieniu po jego stronie rzeczywistego braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Wszystkie wyżej omówione okoliczności przesądziły o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie Sądu sytuacja rodziny wykazana przez skarżącego dokumentami załączonymi do wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie uzasadnia przyjęcia, że poniesienie jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania jest w przypadku skarżącego obiektywnie niemożliwe. Mając na uwadze powyższe Sąd postanowił jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.