IV SAB/Gl 72/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, , , po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.L. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w C. w przedmiocie rozpoznania pism skarżącego p o s t a n a w i a odrzucić skargę Pismem z dnia 3 lipca 2011 r. W.L. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w C. o przekazanie sprawy o zachowek, toczącej się pod sygn. akt [...] do rozpoznania sądowi właściwemu rzeczowo tj. Sądowi Rejonowemu w C.II Wydział Cywilny. Zaznaczył również, że ewentualnie wnosi o przekazanie wyżej wskazanej sprawy do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w C. Dodatkowo zażądał przekazania akt [...] załączonych do akt [...] Sądowi Apelacyjnemu w K. do sprawy o sygn. akt [...]. W uzasadnieniu wniosku opisał dotychczasowe postępowanie, które toczyło się przed Sądem Rejonowym w sprawie o zachowek oraz wskazał, że w jego ocenie sprawa ta winna zostać przekazana do sądu właściwego. Pismo to zostało przekazane do dalszych czynności Przewodniczącej I Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego w C. Następnie pismem z dnia 15 listopada 2011 r. W.L. wezwał Prezesa Sądu Rejonowego w C. do udzielenia pisemnej odpowiedzi na jego uprzednie pismo. Prezes Sądu Rejonowego w C. pismem z dnia 29 listopada 2011 r., nr [...] poinformowała wnioskodawcę, że w sprawie [...] w związku z jego pismem z dnia 3 lipca 2011 r. nie zostały podjęte żadne czynności bowiem pismo to wpłynęło do I Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego w C. w dniu 8 lipca 2011 r., a w dniu 7 lipca 2011 r. Sąd umorzył postępowanie. Jednocześnie Prezes poinformowała stronę, że jego pismo nie zostało potraktowane jako pismo procesowe bowiem skierowane zostało do Prezesa Sądu. Ponadto wskazała, że z uwagi na umorzenie postępowania rozstrzygnięcie wniosku o podjęcie postępowania w trybie nieprocesowym oraz sprawdzenie wartości przedmiotu sporu, jak i przekazanie sprawy do Sądu Okręgowego w C. jest bezprzedmiotowe. W dniu 4 stycznia 2012 r., W.L. ponowił swój wniosek o udzielenie merytorycznej odpowiedzi na jego pismo z dnia 3 lipca 2011 r. oraz następnych zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów postępowania administracyjnego. W odpowiedzi Prezes Sądu Rejonowego w C. powołała się na uprzednie wyjaśnienia dodatkowo wskazując, że wobec uzupełnienia braków formalnych zażalenia skarżącego sprawa [...] zostanie przekazana do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w C. W dalszej kolejności W.L. wezwał Prezesa Sądu Rejonowego w C. do usunięcia naruszenia prawa i udzielenie merytorycznych odpowiedzi na jego pisma. W odpowiedzi Prezes Sądu Rejonowego w C. poinformowała stronę o przekazaniu akt o sygn. akt [...] Sądowi Okręgowemu w C. celem rozpoznania zażalenia skarżącego. Pismem z dnia 7 marca 2012 r. W.L. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w C. sprawie zainicjowanej jego pismem z dnia 3 lipca 2011r. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w C. wniosła o odrzucenie skargi wskazując, że czynności, których zaniechanie zarzuca skarżący nie są czynnościami z zakresu administracji publicznej dotyczącymi uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Prezes wyjaśniła również, że czynności, których podjęcia domagał się skarżący zastrzeżone zostały dla Sądu, a Prezes Sądu nie jest właściwym do ich podejmowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kwestią zasadniczą w rozpoznawanej sprawie jest ocena, czy skarga mieści się w zakresie przedmiotowym postępowania sądowoadministracyjnego bowiem obowiązkiem sądu przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi jest zbadanie między innymi legitymacji skarżącego, zachowania terminu do wniesienia skargi, a przede wszystkim ocena dopuszczalności skargi. Zgodnie z regulacją art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres kognicji sądu został unormowany w art. 3 § 2 i 3, art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. W myśl art. 3 powołanej ustawy sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne; 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie; 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydane w indywidualnych sprawach; 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków inne niż określone w pkt 5 podejmowane z zakresu administracji publicznej; 7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Analiza powołanych przepisów prowadzi do wniosku, iż zasadą jest dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej jedynie wówczas, gdy organy administracyjne realizują zadania administracji publicznej w formach władczych lub stanowiących, a więc właściwych dla działania administracyjnoprawnego. W niniejszym postępowaniu przedmiotem skargi uczyniono bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w C. polegającą na nierozpoznaniu pism skarżącego zawierających wnioski o przekazanie do rozpoznania sprawy cywilnej innemu Sądowi oraz Wydziałowi. Jednocześnie skarżący żądał przesłania akt sprawy cywilnej do Sądu Apelacyjnego w związku z toczącym się przed tym Sądem postępowaniem również cywilnym. Przyjdzie w tym miejscu wskazać, że kwestie związane z właściwością rzeczową sądów powszechnych uregulowane zostały w ustawie Kodeks postępowania cywilnego. To zatem w postępowaniu cywilnym i to w konkretnej sprawie zawisłej przed sądem powszechnym powód czy pozwany może formułować konkretne wnioski procesowe, a wnioski te załatwiane są w toku postępowania przez sąd orzekający w danej sprawie. Skarżący domaga się zatem stwierdzenia bezczynności Prezesa Sądu w zawiązku z czynnościami, które po pierwsze nie należą do czynności z zakresu administracji publicznej, a po wtóre zastrzeżone zostały do właściwości sądów orzekających w sprawach cywilnych. Żądanie skarżącego, a co za tym idzie działanie Prezesa Sądu związane z tym żądaniem nie ma charakteru decyzji administracyjnej, czy innego aktu z zakresu administracji publicznej ani czynności, które mogą zostać zaskarżone stosownie do treści cytowanego wyżej art. 3 P.p.s.a. Wyjaśnić należy, że aby można było mówić o bezczynności organu administracji publicznej to w świetle obowiązujących przepisów organ ten musi być zobligowany do podjęcia jakieś władczego działania wobec podmiotu zgłaszającego żądanie. To działanie jest aktem stosowania prawa na mocy którego dokonuje się konkretyzacji prawa. Czynność taka winna ustalać lub odmawiać ustalenia, stwierdzać lub odmawiać stwierdzenia bądź też potwierdzać lub odmawiać potwierdzenia istnienia określonych przepisami prawa indywidualnych uprawnień lub obowiązków. Zaskarżona w niniejszej sprawie bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w C. nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego. Żądanie bowiem skierowane do tego organu miało ścisły związek z konkretnym postępowaniem cywilnym toczącym się przed Sądem Rejonowym. W tym stanie rzeczy skarga nie mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego, wobec tego należało uznać ją za niedopuszczalną, co w świetle regulacji art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi przesłankę jej odrzucenia.