IV SAB/Gl 86/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. Ś. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora A w K. w przedmiocie potwierdzenia odprowadzania składek na dodatkowe ubezpieczenie emerytalno-rentowe w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: ustanowić dla skarżącego adwokata z urzędu; Pismem procesowym datowanym na 12 maja 2016 r. E. Ś. wniósł o przyznanie pełnomocnika z urzędu powołując się na trudną sytuację materialną, zły stan zdrowia oraz na brak wiedzy prawniczej koniecznej do obrony swoich interesów. Następnie, to jest w dniu 8 czerwca 2016 r. skarżący złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W treści tego formularza oświadczył, że gospodaruje samotnie, zamieszkuje w lokalu spółdzielczym własnościowym o powierzchni 26,80 m2 i nie posiada żadnych innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Podkreślił przy tym, iż jest osobą niepełnosprawną, w podeszłym wieku i utrzymuje się z emerytury, w kwocie netto zaledwie 1.474,92 zł, ponosząc przy tym wydatki na zakup leków (90 zł) oraz z tytułu czynszu (214,68 zł), opłat za energię elektryczną (54 zł), gaz (57 zł) i usługi telekomunikacyjne (55 zł), natomiast resztę dochodu (950 zł) przeznacza na wyżywienie. Powyższy wniosek został oddalony postanowieniem referendarza sądowego z dnia 27 lipca 2016 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia podniesiono, iż wnioskodawca, pomimo wyraźnego wezwania (pismo z dnia 16 czerwca 2016 r.) nie uprawdopodobnił stosownymi dokumentami wysokości ponoszonych kosztów utrzymania, rozmiaru uzyskiwanego dochodu jak również faktu, iż jest osobą niepełnosprawną. Postanowieniem z dnia 11 października 2016 r. Sąd odrzucił skargę. Następnie, w dniu 28 października 2016 r. skarżący złożył kolejny formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W treści tego formularza zasadniczo powtórzył swoje wcześniejsze wywody przedstawiając nadto kopię legitymacji osoby niepełnosprawnej (ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności), a nadto powołując się na orzeczenie ZUS, na mocy którego został uznany za trwale, całkowicie niezdolnego do pracy (dokument ten złożył do Sądu w dniu 11 sierpnia 2016 r.) W dniu 22 listopada 2016 r., odpowiadając na wezwanie do uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (zarządzenie z dnia 8 listopada 2016 r.) skarżący nadesłał decyzję ZUS ustalającą wysokość pobieranej przezeń emerytury (kwota netto 1.474,92 zł) oraz dokumenty potwierdzające koszty utrzymania obciążające go z tytułu czynszu, opłat za telefon, ubezpieczenie, gaz energię elektryczną, a także w ramach wydatków na zakup leków. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - zwanej dalej "p.p.s.a.", stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności należy podnieść, że przedmiotem skargi jest w niniejszej sprawie przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie potwierdzenia odprowadzania składek na dodatkowe ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Skarżący jest więc w tej sprawie objęty zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. d p.p.s.a., a w konsekwencji, jego wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia rzeczonych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i dlatego nie podlega rozpoznaniu (stanowisko zgodne z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 2 listopada 2016 r. - karta nr 115 akt sprawy). Odnosząc się natomiast do wniosku E. Ś. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu należy wskazać, że po myśli art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu trzeba podkreślić, że niniejszy wniosek skarżącego należało rozpoznać z uwzględnieniem faktu, iż w tej samej sprawie prawomocnym postanowieniem z dnia 27 lipca 2016 r. oddalono jego wcześniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika. Zgodnie przy tym z art. 164 p.p.s.a., postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, zaś stosownie do treści art. 165 tej ustawy, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W tym kontekście, ewentualne ustanowienie dla strony adwokata z urzędu stanowiłoby odstąpienie od oceny sformułowanej w powyższym postanowieniu, a to byłoby możliwe tylko w przypadku zmiany okoliczności stanowiących przesłankę rozstrzygnięcia podjętego w tym akcie w aspektach, które mają znaczenie z punktu widzenia treści art. 246 § 1 p.p.s.a. Zdaniem rozpoznającego wniosek należy uznać, że taka zmiana okoliczności miała w sprawie miejsce. Jak wynika z treści przywołanego postanowienia z dnia 27 lipca 2016 r., zasadniczą przyczyną oddalenia wcześniejszego wniosku E. Ś. było to, że pomimo wezwania nie przedstawił on jakichkolwiek dokumentów mogących potwierdzać oświadczenia, na które się w tym wniosku powołał. Tymczasem, w toku postępowania zainicjowanego aktualnie rozpoznawanym wnioskiem nadesłał on wszystkie dokumenty, których brak zaważył na powyższym rozstrzygnięciu. Przedstawił mianowicie decyzję ZUS potwierdzającą wysokość jego emerytury, legitymację osoby niepełnosprawnej, z której wynika, że ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, a także dokumenty źródłowe obrazujące wysokość ponoszonych przezeń kosztów utrzymania. Ustalenia dokonane na podstawie tych dokumentów pozwalają na stwierdzenie, że tym razem wnioskodawca wykazał w sposób dostatecznie przekonujący, iż nie jest w stanie wygenerować środków umożliwiających opłacenie adwokata z wyboru bez uszczerbku w swoim koniecznym utrzymaniu. Wspomniane dokumenty potwierdzają bowiem w sposób jednoznaczny, że jest osobą niepełnosprawną osiągającą dochód z emerytury, która - zważywszy rozmiar ponoszonych przezeń koniecznych kosztów - nie umożliwia dokonana odpowiednich oszczędności na powyższy cel. Mając na względzie powyższe postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 165 oraz z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.