IV SAB/Gl 88/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi Fundacji A w B. na bezczynność Wójta Gminy Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) zobowiązuje wymieniony organ do załatwienia punktu nr 21 wniosku strony skarżącej z dnia [...] roku; 2) w pozostałym zakresie oddala skargę; 3) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4) zasądza od wymienionego organu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 złotych (słownie: sto złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia 6 grudnia 2013 r., złożonym drogą elektroniczną do Urzędu Gminy w Ł., Fundacja A w B. zwróciła się o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie: 1. Jakie środki finansowe przeznaczono na realizację Gminnego Programu przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie w latach 2010-2013 (dział 852, rozdział 85205 klasyfikacji budżetowej) - z podaniem planu i wykonania; 2. Z jakich środków i w jakiej wysokości są finansowane działania pomocowe dla ofiar przemocy: a) środki własne jednostki samorządu terytorialnego ile zł? w tym z tzw. "funduszu korkowego" ile zł b) środki zewnętrzne (pozabudżetowe np. z UE, dotacje z innych źródeł) ile zł c) inne (jakie) ile zł ?; Jakie działania prowadzi gmina/miasto w celu przeciwdziałania przemocy zgodnie z art. 4 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie?; 3. Czy na terenie gminy/miasta istnieją specjalne programy pomocowe/projekty/działania skierowane bezpośrednio, konkretnie dla kobiet- ofiar przemocy? Jeżeli tak, podać jakie i kto je realizuje; 4. Przesłanie programów: - Program przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie z lat 2010-2013, Program profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych z lat 2010-2013 - aktualną strategię rozwiązywania problemów społecznych; 5. Podanie linków do wymienionych w punkcie 4 dokumentów na stronach www Urzędu Gminy/Miasta lub innych instytucji należących do Urzędu lub mu podległych; 6. Czy programy (Program przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie, Program profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, Strategia rozwiązywania problemów społecznych) były poddane konsultacjom społecznym w Gminie; 7. W jaki sposób organ informuje o konsultacjach?; 8. Czy powyższe programy konsultowały organizacje pozarządowe i instytucje publiczne? W przypadku odpowiedzi twierdzącej należy podać instytucje i organizacje, które zgłosiły uwagi do programu; 9. Czy gmina/miasto prowadzi poradnictwo w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie? Jeśli tak, to jakie, gdzie, w jakich godzinach, przez kogo (rodzaj specjalistów), podanie danych kontaktowych (adres, telefon, e-mail); 10. Podanie instytucji i organizacji (wraz z danymi teleadresowymi) w gminie/mieście, które udzielają pomocy ofiarom przemocy (instytucje publiczne, ośrodki zdrowia, organizacje pozarządowe itp.); 11. Czy gmina/miasto prowadzi darmowe poradnictwo prawne dla ofiar przemocy domowej? W jakim wymiarze godzinowym, jakie są kwalifikacje osób prowadzących poradnictwo? Ile osób rocznie korzysta z poradnictwa? (podanie liczby osób z lat 2010-2013 i do 30 czerwca 2013 r.); 12. Podanie liczby posiedzeń Zespołu Interdyscyplinarnego oraz Grup Roboczych w lalach 2010-2012 i do 30 czerwca 2013 r.; 13. Podanie składów Zespołu Interdyscyplinarnego i Grup roboczych wraz z podaniem kompetencji osób, które w niej uczestniczą (wykształcenie, praca zawodowa); 14. Podanie, jakie są zasady powoływania Grup Roboczych. Jak często i w jaki sposób następuje zmiana osób wchodzących w skład Zespołu Interdysyplinarnego oraz Grup roboczych. Zwrócono się o przesłanie dokumentu regulującego powoływanie grup roboczych; 15. Przedstawienie wykazu dokumentów: uchwał, zarządzeń, regulaminów, powołujących składy Zespołu Dyscyplinarnego i Grup roboczych i regulujących ich działanie; 16. Podanie ilości spotkań Zespołu Interdyscyplinarnego i Grup roboczych w latach 2010 – 2013. Przesłanie skanów list obecności z tych spotkań w latach 2010 – 2013 z miesięcy: marzec oraz sierpień; 17. Czy istnieje w gminie/mieście ośrodek wsparcia, punkt konsultacyjny itp., w którym ofiara przemocy otrzyma darmową pomoc? Jeżeli tak, to o podanie jaka pomoc jest oferowana oraz adresu i danych kontaktowych tych instytucji/organizacji. Ile osób skorzystało z pomocy wyżej wymienionych instytucji w latach 2010-2012 i w pierwszej połowie 2013 r.?; 18. Czy w gminie/mieście istnieje ośrodek tymczasowy dla kobiet ofiar przemocy?; 19. Jaka jest procedura postępowania z ofiarą przemocy potrzebującą odseparowania od sprawcy przemocy w gminie/mieście? Przesłanie dokumeniu, który to reguluje; 20. Czy gmina/miasto dysponuje lokalami zastępczymi dla sprawców przemocy?; 21. Czy w latach 2010 - 2013 w gminie/mieście były przypadki izolowania lub przymusowej eksmisji sprawcy przemocy i umieszczenia go w lokalu zastępczym?; 22. Podanie ilości uruchomionych w gminie/mieście procedur "Niebieskich Kart" w latach 2010 – 2012 i pierwszej połowie 2013 r.; 23. Jakie jednostki/instytucje uruchomiły procedurę "Niebieskiej Karty" i jaka to była ilość (służba zdrowia, placówki oświatowe/szkoły, inne) w latach 2010 – 2012 i pierwszej połowie 2013 r.?; 24. W jaki sposób gmina/miasto informuje mieszkańców o prowadzonych działaniach pomocowych dla ofiar przemocy? Zwrócono się o podanie wszystkich sposobów oraz adresów www z przykładowymi stronami gdzie te informacje były umieszczane; 25. Podanie imienia i nazwiska oraz danych kontaktowych osoby odpowiedzialnej za realizację Gminnego Programu przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie. W odpowiedzi na wniosek Przewodniczący Zespołu Interdyscyplinarnego ds. Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie wysłał w dniu 12 grudnia 2013 r. pismo na podany adres poczty elektronicznej Fundacji (k.5 akt administracyjnych), w którym stwierdził, że nie prowadzi ewidencji księgowej rozdziału 85202 klasyfikacji budżetowej. Finansowanie poszczególnych działań przeciwdziałania przemocy w rodzinie wpisuje się w koszty finansowe w ramach prowadzonej profilaktyki rozwiązywania problemów alkoholowych gminy (pkt 1 i 2 wniosku). Następnie stwierdzono, że pkt 3 “nie dotyczy". Podano adresy internetowe z zastrzeżeniem, że Gminna Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych oraz Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2013 r. są obecnie opracowywane (pkt 4 i 5). Poinformowano, że te programy były konsultowane poprzez stronę internetową oraz tablice ogłoszeń na terenie gminy (pkt 6 i 7). W zakresie pkt 8 wniosku zaznaczono “brak uwag". W dalszej kolejności podano adres GOPS oraz GkidsPiRPA w Ł. z numerami telefonów, adresem poczty elektronicznej oraz godzinami urzędowania (pkt 9, 10 i 17). Stwierdzono, że na terenie powiatu darmowe poradnictwo prawne prowadzone jest przez PIK w Ż. (pkt 11). Posiedzenia Zespołu Interdyscyplinarnego odbywały się czterokrotnie w 2011 r., pięciokrotnie w 2012 r. oraz dwukrotnie w 2013 r. Przewodniczący w imieniu Zespołu Interdyscyplinarnego powołuje Grupę Roboczą każdorazowo po otrzymaniu oryginału Niebieskiej Karty. Grupa robocza podejmuje działania, o których mowa w § 16 ust. 1 Rozporządzenia ustalając inywidualny plan pomocy osobie, co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą i jej rodzinie, który zawiera propozycje działań pomocowych. Kolejne posiedzenia Grupy Roboczej odbywają się w miarę potrzeb, dlatego trudno określić ilość posiedzeń w zakresie objętym wnioskiem. Przesłanie listy obecności nie jest możliwe z uwagi na ustawę o ochronie danych osobowych. Listy obecności zawierają dane osób, wobec których istnieje podejrzenie, że doświadczą przemocy lub stosują przemoc w rodzinie. Z tej przyczyny brak jest podstaw do udzielenia informacji. Następnie podano adres internetowy, na którym umieszczono uchwałę Rady Gminy Ł. określającą skład Zespołu Interdyscyplinarnego i stwierdzono, że jej członkowie posiadają wykształcenie średnie i wyższe (pkt 12, 13, 14 i 16). W zakresie pkt 15 wniosku został podany adres internetowy. W odpowiedzi na pkt 18 stwierdzono “nie dotyczy". Z kolei procedura postępowania z ofiarą przemocy potrzebującą odseparowania od sprawcy przemocy realizowana jest w oparciu o indywidualny plan pomocy osobie (NK-C), a także pomoc w sporządzeniu m.in. wniosku o opuszczenie lokalu, udzielanie informacji dotyczącej bezpiecznego schronienia osobom dotkniętym przemocą w ośrodkach interwencji kryzysowej i specjalistycznych ośrodkach wsparcia, udzielenia informacji na temat pozyskania zaświadczenia lekarskiego, udzielenia informacji sprawcom przemocy na temat programów korekcyjno- edukacyjnych i rozpowszechnianie telefonu zaufania “Niebieska Linia" (pkt 19). Następnie stwierdzono, że pkt 20 i 22 nie dotyczy. Organ dodał, że liczba “Niebieskich kart" wyniosła 4 w 2011 r, 46 w 2012 r. oraz 26 do 30 czerwca 2013 r. Jednostki wypełniające te karty to Policja, OPS, PCPR i OIK (pkt 23). Jednocześnie edukacja społeczności lokalnej na terenie Gminy Ł. poprzez lokalne media dokonywana jest przede wszystkim w celu odkłamania mitów i stereotypów utrudniających pomaganie, a także pokazywanie możliwości udzielenia pomocy i pozytywnych przykładów wyjścia z przemocy. Jako sposoby informowania mieszkańców wskazano drukowanie i rozprowadzanie ulotek, plakatów oraz zamieszczanie w lokalnej prasie artykułu na temat przemocy w rodzinie. Edukacja dzieci, młodzieży i dorosłych w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie następuje poprzez: prowadzenie zajęć wychowawczych oraz informacyjno- edukacyjnych, obalanie mitów na temat przemocy, prowadzenie kampanii zwłaszcza wśród młodzieży i dzieci w zakresie ograniczenia oglądania przemocy w telewizji i grach komputerowych, wspieranie różnych form spędzania wolnego czasu promujące zachowania nieagresywne oraz organizowanie konkursów, np. plastycznych (pkt 24). Podano także imię i nazwisko oraz dane kontaktowe osoby odpowiedzialnej za realizację Gminnego Programu przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie (pkt 25). W dalszej kolejności Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. pismem z dnia 21 stycznia 2014 r. rozszerzył odpowiedź na zagadnienia zawarte w punktach od 1 do 6 wniosku (k. 9 akt administracyjnych). Fundacja A w B. wniosła skargę na bezczynność Wójta Gminy Ł. w sprawie rozpoznania wniosku o udzielenie informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U. z 2001 r. nr 112, poz. 1198 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: "u.d.i.p.") oraz domagała się zasądzenia kosztów postępowania. Organowi zarzuciła naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 3 i 4 oraz art. 10 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 10 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 z późn. zm.) W uzasadnieniu skargi zauważono, iż skarżąca złożyła wniosek drogą elektroniczną do organu o udostępnienie informacji publicznej. Jednak do dnia wniesienia skargi organ nie udzielił odpowiedzi w zakresie objętym wnioskiem. Zdaniem skarżącej zachowanie organu należy oceniać jako bezczynność w rozumieniu art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a."), która występuje, gdy organ w prawnie określonym terminie nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy prowadził postępowanie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem aktu lub nie podjął stosownych czynności. Zaznaczono jednocześnie, że wszystkie żądane we wniosku informacje stanowią informacją publiczną, co potwierdza treść art. 61 Konstytucji RP i przepisy u.d.i.p. W odpowiedzi na skargę organ zauważył, że przedmiotowy wniosek w dniu 11 grudnia 2014 r. został przekazany do Kierownika GOPS w Ł. celem jego załatwienia. Następnie w dniu 12 grudnia 2013 r. została wysłana do skarżącej Fundacji kompletna odpowiedź na pytania zawarte we wniosku, z tego powodu, organ domagał się uznania skargi za bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Kontrola legalności działań podjętych przez organ administracji publicznej przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wykazała, że wyczerpane zostały przesłanki uzasadniające częściowe uwzględnienie wniesionej skargi na bezczynność organu. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Pojęcie informacji publicznej znajduje unormowanie w przepisach Konstytucji RP oraz w unormowaniach u.d.i.p. Stosownie do postanowień art. 61 Konstytucji RP, obywatel ma prawo do uzyskania informacji o działalności władzy publicznej. Prawo to obejmuje również dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów. Unormowania konstytucyjne znajdują rozwinięcie w przepisach u.d.i.p., która może zawierać niezbędne ograniczenia w dostępie do informacji publicznej. Stosownie do postanowień art. 3 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do: uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego; wglądu do dokumentów urzędowych; dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów. Wskazane prawo obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych. Natomiast po myśli art. 5 ust. 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Według art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w jej art. 6. Udostępnienie informacji publicznej następuje w drodze czynności materialno-technicznej, zaś stosownie do postanowień art. 16 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Do decyzji tych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego z tym, że: odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni, a uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, u.d.i.p. wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji. Zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., sąd administracyjny w zakresie swojej kognicji orzeka między innymi w przedmiocie skarg na bezczynność organów administracji publicznej kontrolując postępowanie tych organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Celem skargi na bezczynność organu jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Zarówno w doktrynie prawa administracyjnego jak i orzecznictwie przyjmuje się, że o bezczynności organu administracji możemy mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadząc postępowanie pomimo istnienia ustawowego obowiązku nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy też nie podejmuje innej stosownej czynności. Dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ był zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów prawa do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i pomimo tego nie podejmuje działań mających na celu sprostanie temu obowiązkowi. W pierwszej kolejności zauważyć przyjdzie, że organ samorządu terytorialnego jakim jest Wójt Gminy Ł. jest podmiotem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. zobowiązanym do udostępniania posiadanych danych mających charakter informacji publicznej. W sprawie jest także poza sporem, że kwestie objęte wnioskiem mieszczą się w pojęciu informacji publicznej, zdefiniowanym w art. 61 Konstytucji RP oraz art. 1 ust.1 i art. 6 u.d.i.p. Odpowiadając na powyżej opisany wniosek, zawierający 25 punktów-pytań tematycznych, organ odniósł się do zagadnień wskazanych w jego punkach 1-20 i 22-25 przekazując informacje, dotyczące poruszanych w nich kwestii. Jednakże nie ustosunkował się do punktu 21 wniosku o treści: "Czy w latach 2010 - 2013 w gminie/mieście były przypadki izolowania lub przymusowej eksmisji sprawcy przemocy i umieszczenia go w lokalu zastępczym?". Zatem nie udzielił w tym zakresie skarżącej żadnej odpowiedzi w sposób wymagany przepisami u.d.i.p. i to w czternastodniowym terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., co więcej nie skorzystał z uprawnienia wskazanego w ust. 2 tego przepisu (wskazanie powodów opóźnienia wraz z wyznaczeniem nowego terminu, w jakim organ udostępni żądaną informację), ani też nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia tej informacji ani też o umorzeniu postępowania w tym zakresie. W świetle zaprezentowanych wyżej rozważań podnieść przyjdzie, że organ pozostawał w tym zakresie w bezczynności, jako że nie udostępnił informacji publicznej dotyczącej pytania opisanego w punkcie 21 wniosku. Powoduje to konieczność ponownego rozpatrzenia wniosku w tym zakresie z uwzględnieniem wskazań płynących wprost z niniejszego wyroku. Zważywszy na przywołane wyżej okoliczności, Sąd, zobowiązał organ do ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącej w zakresie jego punktu 21 w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 286 § 2 p.p.s.a.) i orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku, działając na podstawie art. 149 § 1 i art. 286 § 2 p.p.s.a. Zarzuty skargi w zakresie dotyczącym pozostałych punktów wniosku nie są uzasadnione. Organ udostępnił bowiem posiadane informacje udzielając jednoznacznych odpowiedzi na sformułowane we wniosku pytania, wyłączając jedynie kwestie związane z pytaniem 21. Organ poinformował i wskazał, w jakich aktach zostały uregulowane opisane w pytaniach zagadnienia podając, że akty te są dostępne w Biuletynie Informacji Publicznej. Takie załatwienie sprawy należy uznać za wystarczające z uwagi na treść art. 10 ust. 1 u.d.i.p., z którego wynika jednoznacznie, że udostępnieniu na wniosek podlega tylko ta informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej. W tym stanie rzeczy, orzeczono jak w punkcie 2 sentencji niniejszego wyroku. Z mocy wspomnianego art. 149 §1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na bezczynność organu obliguje Sąd do wypowiedzenia się w kwestii dotyczącej tego, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wypowiedź w tym zakresie wymaga uwzględnienia okoliczności faktycznych występujących w sprawie. W niniejszej sprawie wzięto pod uwagę, że organ w czternastodniowym terminie, licząc od daty wpływu wniosku, zareagował na niego i udzielił odpowiedzi z pominięciem jedynie pytania zawartego w jego punkcie 21. Jednak stwierdzona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie 3 sentencji niniejszego wyroku i nie uprawnia do nałożenia grzywny w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. O kosztach postępowania, na które składa się uiszczony przez skarżącą wpis od skargi, orzeczono w punkcie 4 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a. stwierdzając przy tym brak podstaw do zastosowania art. 206 p.p.s.a.