IV SO/Gl 11/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku L.B. o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W dniu 16 marca 2012 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe datowane na 13 marca 2012 r., w którym L.B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu w celu "wniesienia skargi konstytucyjnej". W treści rzeczonego pisma wnioskodawca zakwestionował szereg aktów i czynności organów administracji publicznej wywodząc, iż "przedmiotem skargi konstytucyjnej" ma być: - "decyzja" Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych przy Ministrze Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] r., nr [...]; - "odmowa Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Ł.K." dotycząca odtajnienia jego akt; - "odmowa prokuratora B.M. z Prokuratury Rejonowej K. wszczęcia postępowania w sprawie defraudacji należnych funduszy z PFRON"; - postanowienie asesora Prokuratury Rejonowej K. z dnia [...]r., sygn. akt [...] o odmowie wszczęcia śledztwa; - "wykorzystywanie jego nazwiska do nielegalnych operacji finansowych Służby Kontrwywiadu Wojskowego"; - skreślenie z listy studentów Uniwersytetu [...] w K; Wraz z cytowanym pismem procesowym L.B. nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż poza ustanowieniem adwokata domaga się także zwolnienia od kosztów sądowych. Równocześnie, w rubryce nr 3 rzeczonego formularza, poświęconej przedmiotowi zaskarżenia wskazał "decyzję Biura Pełnomocnika Rządu d/s Osób Niepełnosprawnych z dnia [...], nr [...]" W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy, wezwaniem z dnia 23 kwietnia 2012 r. zwrócił się do skarżącego o uzupełnienie braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez jednoznaczne sprecyzowanie, czy prawo pomocy, o którego przyznanie się ubiega w powyższym piśmie z dnia 13 marca 2012 r. oraz w dołączonym do niego formularzu "PPF" ma zostać przyznane celem wniesienia skargi konstytucyjnej do Trybunału Konstytucyjnego w związku z problematyką, której dotyczą wskazane w nich akty i czynności, czy też wniesienia na te akty i czynności skargi do sądu administracyjnego. Odpowiedzi na wspomniane wezwanie wnioskodawca udzielił nadsyłając pismo procesowe datowane na 5 maja 2012 r., w którym oświadczył, że prawo pomocy, o które się ubiega obejmuje ustanowienie adwokata z urzędu w celu wniesienia skargi konstytucyjnej, i dotyczy ono wyłącznie takiej skargi, nie zaś skargi do sądu administracyjnego. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Artykuł 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a. stanowi, że "prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania". Konstrukcja cytowanego przepisu nie budzi wątpliwości, że prawo pomocy pozostaje w ścisłym związku z postępowaniem przed sądem administracyjnym i może dotyczyć tylko takiego postępowania. Po pierwsze bowiem - wspomniane unormowanie umożliwia zastosowanie tej instytucji jedynie wobec strony postępowania sądowoadministracyjnego, po drugie zaś - dopuszcza jej zastosowanie tylko wobec osoby, która złoży wniosek albo w toku postępowania przed sądem administracyjnym albo też przed wszczęciem tego postępowania. Oznacza to, że prawo pomocy można przyznać wyłącznie podmiotowi, który albo jest już stroną określonego postępowania sądowoadministracyjnego albo też dopiero zamierza takie postępowanie zainicjować (ewentualnie wziąć w nim udział). Przyznane prawo pomocy obejmuje swoim zakresem tylko określone postępowanie przed sądem administracyjnym i jedyny wyjątek od tej reguły wprowadza art. 243 §2 p.p.s.a., po myśli którego rozciąga się ono nadto na postępowanie egzekucyjne. Mając na względzie powyższe uznano, że brak jest podstaw do uwzględnienia żądania zgłoszonego przez wnioskodawcę. Jakkolwiek bowiem w treści swojego wniosku z dnia 13 marca 2012 r., jak również w urzędowym formularzu "PPF" L.B. wskazał szereg aktów i czynności, na które mogłaby przysługiwać skarga do sądu administracyjnego, to jednak oświadczył jednoznacznie, iż nie zamierza takiej skargi wnosić wskazując wprost, że prawo pomocy, o którego przyznanie się ubiega "nie dotyczy skargi do sądu administracyjnego" (vide: pismo procesowe z dnia 5 maja 2012 r.). Równocześnie wnioskujący podniósł wyraźnie, że domaga się przyznania prawa pomocy w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej do Trybunału Konstytucyjnego. Tymczasem obowiązujące przepisy nie przewidują, aby zakres prawa pomocy, o którym mowa w Rozdziale 2 - Oddział 3 p.p.s.a. mógł obejmować ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika celem reprezentowania danego podmiotu w postępowaniu innym niż sądowoadministracyjne, ani też celem podjęcia w imieniu tego podmiotu czynności prowadzących do inicjacji postępowania innego niż sądowoadministracyjne. W konsekwencji, nie budzi wątpliwości, że sąd administracyjny (a także referendarz sądowy działający w oparciu o art. 258 §1 p.p.s.a.) nie może uwzględnić wniosku o ustanowienie adwokata celem sporządzenia skargi konstytucyjnej, gdyż treść tego wniosku wykracza poza zakres prawa pomocy wskazany w art. 243 §1 i 2 p.p.s.a. Z tego samego powodu rozpoznający wniosek nie jest władny zwolnić wnioskującego od ewentualnych kosztów, jakie mogą wiązać się z postępowaniem przed Trybunałem Konstytucyjnym (marginalnie warto odnotować, że z mocy art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym - Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm., koszty postępowania przed Trybunałem, z zastrzeżeniem ust. 2 tego przepisu, ponosi Skarb Państwa). Zważywszy zaprezentowane wyżej rozważania postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a. Równocześnie trzeba zwrócić uwagę, że możliwość ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu, celem sporządzenia skargi konstytucyjnej przewiduje art. 48 ust. 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Omawiany przepis umożliwia zgłoszenie w tej sprawie wniosku, określając jednak, iż wniosek taki zainteresowana osoba może złożyć do sądu rejonowego miejsca zamieszkania (nie zaś nie do sądu administracyjnego).