IV SO/Gl 11/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 9 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; Wraz z wniesioną bezpośrednio do tutejszego Sądu skargą z dnia 12 marca 2013 r., w której podniesiono szereg zarzutów dotyczących działalności Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., jak również zarzucono tym organom bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowań, J. M. nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu podniósł, że nie jest w stanie uiścić kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Podkreślił bowiem, iż gospodaruje samotnie, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości (zamieszkuje w lokalu spółdzielczym lokatorskim o powierzchni użytkowej 25,70 m2) i utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń z pomocy społecznej (zasiłek okresowy, w wysokości "2 * 162,73 zł w roku 2012" oraz zasiłki celowe). Wnioskodawca dodał, że jego trudna sytuacja materialna stanowi skutek kradzieży z włamaniem, w wyniku której został poszkodowany kilka lat temu. Ponieważ same oświadczenia wnioskodawcy uznano za niewystarczające do oceny jego sytuacji materialnej, zarządzeniem z dnia 6 sierpnia 2013 r. wezwano go o uzupełnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołał. W tym zakresie zwrócono się do niego o: - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, opłaty za tzw. media czyli energię elektryczną, gaz, wodę, usługi telekomunikacyjne, wywóz śmieci, a także wydatki na zakup żywności, środków czystości, leków, odzieży itp.). Wskazano przy tym, że wydatki z tytułu czynszu i opłat za tzw. media powinny być nadto udokumentowane stosownymi fakturami VAT, paragonami, dowodami wpłaty itp. Z kolei w razie istnienia zaległości płatniczych w omawianym zakresie należy przedłożyć stosowne aktualne (to jest wydane nie wcześniej niż w ciągu trzech ostatnich miesięcy) dokumenty potwierdzające ten fakt (np. zaświadczenia o wysokości zaległości, wezwania do zapłaty itp.); - złożenie wyczerpujących wyjaśnień co do źródeł, z których skarżący aktualnie czerpie środki na pokrycie wspomnianych wyżej kosztów utrzymania. W szczególności wskazano, że jeśli źródłem tym są świadczenia z zakresu szeroko pojętej pomocy społecznej (zasiłek okresowy, zasiłek celowy, dodatek mieszkaniowy itp.) - należy przedłożyć kopie decyzji administracyjnych o przyznaniu rzeczonych świadczeń, wydanych w okresie ostatnich trzech miesięcy bądź decyzji wydanych wcześniej - o ile wnioskujący pobiera aktualnie na ich podstawie świadczenia. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 19 września 2013 r. strona nie udzieliła na rzeczone wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku J. M. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których ubiegający się o przyznanie prawa pomocy zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie uzupełniła oświadczeń, na które powołała się w swym wniosku ani nie nadesłała żadnych dokumentów, mogących potwierdzać okoliczności dotyczące jej sytuacji materialnej. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że J. M. został do tego wyraźnie wezwany zarządzeniem z dnia 6 sierpnia 2013 r. W tym miejscu należy wyjaśnić, że doręczenie wezwania, o którym mowa wyżej nastąpiło na zasadach określonych w art. 73 p.p.s.a., to jest w trybie tzw. doręczenia zastępczego. Zgodnie z przywołanym unormowaniem, w razie niemożności doręczenia pisma adresatowi w sposób przewidziany w art. 65-72 tej ustawy, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym wraz z informacją o możliwości odbioru w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa wyżej, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia wspomnianego czternastodniowego okresu. W niniejszej sprawie wezwanie do uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku wysłane na wskazany przez J. M. adres (ul. [...] - vide: rubryka nr 2.2 urzędowego formularza "PPF") awizowano w dniu 29 sierpnia 2013 r. oraz powtórnie, w dniu 6 września 2013 r., a następnie zwrócono przesyłkę z adnotacją "nie podjęto w terminie" (vide: zwrócona przesyłka - karta nr 40 akt niniejszej sprawy). W świetle cytowanych wyżej uregulowań, skutek doręczenia omawianego wezwania nastąpił czternaście dni od daty pierwszego awizowania, czyli 12 września 2013 r., a co za tym idzie, siedmiodniowy termin wyznaczony na jego wykonanie upłynął z dniem 19 września 2013 r. W terminie tym wnioskodawca nie ustosunkował się do powyższego wezwania w żaden sposób. Wobec powyższego nie sposób przyjąć, aby stan majątkowy i sytuacja dochodowa wnioskującego zostały zobrazowane w sposób dostatecznie wyczerpujący. Nie budzi bowiem wątpliwości, że brak jakichkolwiek danych o wysokości obciążających go kosztów utrzymania oraz nieprzedstawienie przezeń żadnych dokumentów, które potwierdzałyby źródła, z których czerpie środki na pokrycie tych kosztów, nie pozwala na dokonanie miarodajnej oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W rezultacie stwierdzić przyjdzie, że okoliczności sprawy nie przemawiają za przyznaniem stronie prawa pomocy. Należy bowiem zaznaczyć, że zastosowanie tego dobrodziejstwa procesowego jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek warunkujących zastosowanie tej instytucji. Odstępując od złożenia wymienionych wyżej - żądanych w wezwaniu z dnia 6 sierpnia 2013 r. - wyjaśnień i od przedłożenia dokumentów, o które się do niego zwrócono, J. M. nie usunął wątpliwości, jakie budziło oświadczenie o jego stanie majątkowym, a tym samym nie spełnił przesłanek określonych w art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Wobec powyższego postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 cytowanej ustawy.