IV SO/Gl 12/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska, , , po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym ze skargi J.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Do skargi z dnia 12 marca 2013 r. J.M. dołączył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. Podkreślił w nim, że gospodaruje samotnie, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości (zamieszkuje w lokalu spółdzielczym lokatorskim o powierzchni użytkowej 25,70 m2) i utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń z pomocy społecznej (zasiłek okresowy, w wysokości 2 x 162,73 zł w roku 2012 oraz zasiłki celowe). Zarządzeniem z dnia 6 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się w nim powołał. Na to wezwanie nie udzielono jakiejkolwiek odpowiedzi. Postanowieniem z dnia 9 października 2013 r. referendarz sądowy odmówił J.M. przyznania prawa pomocy. Wskazano, że wnioskodawca odstępując od złożenia wyjaśnień i od przedłożenia dokumentów, o które się do niego zwrócono w wezwaniu z dnia 6 sierpnia 2013 r., nie usunął wątpliwości, jakie budziło oświadczenie o jego stanie majątkowym. Wobec tego nie spełnił przesłanek określonych w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Wnioskodawca wniósł od postanowienia referendarza sądowego sprzeciw, w którym zaznaczył, że nie jest zadowolony tego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a.", postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy może zostać wydane przez referendarza sądowego. Od takiego postanowienia strona może wnieść środek odwoławczy określony w art. 259 P.p.s.a., czyli sprzeciw. W razie wniesienia sprzeciwu, jeśli nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 260 P.p.s.a.). Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazany przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi regulację wyjątkową w stosunku do ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma natomiast na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które ze względu na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo ograniczony zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach. W przedmiotowej sprawie J.M. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Mając na względzie to, że skarga została wniesiona na decyzję w przedmiocie z zakresu pomocy społecznej, skarżący nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych zgodnie z regulacją art. 239 § pkt 1 lit. a P.p.s.a. Zatem w tym zakresie wniosek jest bezprzedmiotowy i nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się zatem wyłącznie do wniosku o ustanowienie adwokata należy stwierdzić, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., na wnioskodawcy spoczywał ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto zgodnie z art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W tym kontekście uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania, gdyż wnioskodawca pomimo prawidłowego i precyzyjnego wezwania nie uprawdopodobnił okoliczności dotyczących swojej trudnej sytuacji materialnej ani nie udokumentował okoliczności, na które powołał się we wniosku. Trzeba stwierdzić, że są to istotne braki, które uniemożliwiają dokonanie rzetelnej oceny stanu majątkowego wnioskodawcy, a tym samym czynią niemożliwym obiektywne stwierdzenie, że wnioskodawca rzeczywiście spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Bowiem aby wykazać zasadność swojego wniosku, strona powinna przedłożyć takie dokumenty, które wykażą w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Nie jest dlatego wystarczające wyłącznie samo subiektywne powoływanie się na trudną sytuację majątkową i brak jakichkolwiek dochodów. Pomimo wezwania wnioskodawca nie podał miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania, nie udokumentował wydatków ponoszonych z tego tytułu, nie usunął wątpliwości co jego alternatywnych źródeł utrzymania oraz nie nadesłał kopii decyzji administracyjnych, na mocy których otrzymał świadczenia z pomocy społecznej. Należy ponownie zaakcentować, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania swojej sytuacji materialnej. Braków w tym zakresie wnioskodawca nie uzupełnił przy wniesionym sprzeciwie, który właściwie nie zawierał żadnego uzasadnienia, czy dodatkowych okoliczności. Natomiast Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie zostały mu przedstawione do oceny i weryfikacji. Zatem w interesie strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy leży przedstawienie w sposób najobszerniejszy jego stanu majątkowego, finansowego oraz realnych możliwości płatniczych, a także najściślejsza współpraca z Sądem (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r,. sygn. akt I OZ 179/12 – dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych – "CBO"). W tej sytuacji, skoro strona nie uzupełniła danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, to nie jest możliwe ustalenie jej aktualnego stanu majątkowego i sytuacji osobistej. Fakt uchylenia się od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 – dostępne w "CBO"). Zatem nie sposób przyjąć aby J.M. wykazał w sposób dostatecznie przekonujący, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Tym samym wymóg wynikający z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. nie został w sprawie zachowany. Natomiast negatywne skutki niewykonania wezwania Sądu obciąża w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie, a wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.