IV SO/Gl 12/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (odnoszącego się do sprawy ze skargi na bezczynność Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej w W. - sygn. akt IV SAB/Gl 99/16) postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W złożonej bezpośrednio do tutejszego Sądu skardze z dnia 4 kwietnia 2016 r. A.P. zażądał "przyznania pomocy prawnej" oraz zwolnienia od "ewentualnych kosztów procesu". Następnie, w dniu 17 maja 2016 r. wyżej wymieniony nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzował, iż domaga się ustanowienia adwokata i zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podkreślił, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, niezdolną do samodzielnej egzystencji i potrzebuje pomocy innych osób w codziennym życiu. Oświadczył przy tym, iż gospodaruje samotnie i jest współwłaścicielem domu o powierzchni 90 m2, stanowiącego przedmiot sporu sądowego. Nie posiada natomiast żadnych innych nieruchomości ani też zasobów pieniężnych i przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Miesięczny dochód wnioskodawcy zadeklarowany został w kwocie 1.734 zł, uzyskiwanej przezeń z tytułu emerytury. W tym miejscu wnioskujący zaakcentował, że ponosi relatywnie znaczne koszty utrzymania, między innymi z tytułu opłat za energię elektryczną (63 zł), za wodę (40 zł - należność za 2 miesiące), za zakup leków (200 zł) i opał (800 zł - co 3-4 miesiące), a nadto uiszcza wydatki związane z rehabilitacją oraz naprawami sprzętu mechanicznego i opłaca osoby, które udzielają mu pomocy w codziennych czynnościach. Odpowiadając na wezwanie do uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (zarządzenie z dnia 6 czerwca 2016 r.) wnioskodawca nadesłał deklarację PIT-37 za 2015 rok, w której wykazał dochód w wysokości 23.466,60 zł (cała kwota uzyskana z tytułu emerytury) wraz z deklaracją PIT-0, gdzie dokonał odliczenia z tytułu wydatków na cele rehabilitacyjne, poniesionych w kwocie 2.621,11 zł. Nadto przedstawił trzy faktury VAT dokumentujące zakup leków za kwotę ogółem 284,21 zł. Następnie, w dniu 6 lipca 2016 r. do Sądu wpłynęło pismo podpisane przez byłą małżonkę wnioskodawcy – M.P., w którym zakwestionowała ona rzetelność oświadczeń złożonych w niniejszym postępowaniu przez wnioskodawcę. Równocześnie wyżej wymieniona nadesłała kopię pisma procesowego datowanego na 16 maja 2016 r., sporządzonego przez adwokata M.S. w zakresie odrębnej sprawy o sygn. akt [...], toczącej się przed Sądem Rejonowym w B. (wspomniana adwokat działa w rzeczonej sprawie jako pełnomocnik A.P.). W treści przedmiotowego pisma wskazano między innymi, że A.P. uzyskał kwotę ponad 94 tysięcy zł tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia, a następnie umieścił te środki na lokatach bankowych. Mając na względzie przedstawioną wyżej informację, wezwaniem z dnia 12 lipca 2016 r. ponownie zwrócono się do wnioskodawcy o uzupełnienie danych dotyczących jego sytuacji materialnej, poprzez: - udzielenie wyjaśnień odnośnie wspomnianej kwoty 94 tyś zł, uzyskanej tytułem odszkodowania. Wskazano, iż należy w tym zakresie wyjaśnić, kiedy wnioskujący otrzymał tę kwotę oraz podać, czy została ona już rozdysponowana (wydatkowana). Jeżeli została już rozdysponowana - należy podać, czy w całości czy też w części (a jeśli tak to w jakiej) oraz wskazać, na co przeznaczono te środki. - nadesłanie wyciągów bankowych lub zaświadczeń potwierdzających stan środków na wszystkich należących do niego rachunkach bankowych, lokatach i kontach na dzień 30 czerwca 2016 r. Wskazano przy tym, że w przypadku, gdyby wspomniane wyżej rachunki bankowe oraz lokaty zostały zlikwidowane - fakt ten należy potwierdzić np. stosownymi wyciągami bankowymi lub zaświadczeniami banków. W odpowiedzi na powyższe, A.P. nadesłał pismo procesowe datowane na 16 sierpnia 2016 r., w którym podał, iż środki w ramach zadośćuczynienia uzyskał w roku 2001, zostały one "dawno zużyte" i nie jest w stanie przedstawić dokumentacji, która ich dotyczy albowiem z uwagi na upływ długiego okresu czasu (15 lat) nie jest ona przechowywana przez "organy rządowe". Równocześnie wnioskodawca nadesłał pismo pełnomocnika Ministra Spraw Zagranicznych, w którym podano, iż dokumentacja dotycząca wypłaty powyższego zadośćuczynienia nie jest już przez to Ministerstwo przechowywana. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności należy podnieść, że wniosek skarżącego odnosi się do sprawy o sygn. akt IV SAB/Gl 99/16. Chociaż w sprawie tej przedmiotem zaskarżenia jest bezczynność Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej, będącego organem mającym siedzibę w W., to jednak nie było możliwości przekazania go według właściwości, w trybie art. 258 § 2 pkt 2 do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, albowiem w zakresie rzeczonej sprawy o sygn. akt IV SAB/Gl 99/16, Przewodniczący Wydziału w dniu 31 maja 2016 r. wydał zarządzenie, aby podjąć w jej zakresie dalsze czynności dopiero po zakończeniu niniejszego postępowania, czyli po uprawomocnieniu się postanowienia rozstrzygającego niniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy. Odnosząc się zatem do wniosku A.P. należy wskazać, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Jakkolwiek bowiem A.P. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, schorowaną i wymagającą w związku z tym opieki innych osób, to jednak trzeba podkreślić, że nie wyjaśnił on w sposób dostatecznie jednoznaczny okoliczności związanych z bardzo znaczną przecież kwotą ponad 94 tysięcy zł, którą pozyskał tytułem zadośćuczynienia i odszkodowania, a następnie przechowywał na lokatach bankowych. Fakt posiadania przez wnioskodawcę rzeczonych środków jest znany rozpoznającemu wniosek z urzędu, jako że został stwierdzony w piśmie adwokat M.S., które zostało przez nią sporządzone w sprawie przed Sądem Rejonowym w B., gdzie występowała ona jako pełnomocnik procesowy A. P. (nadesłana przez M.P. kopia tego pisma stanowi kartę nr 21 akt niniejszej sprawy). Trzeba raz jeszcze zaznaczyć, że A.P. zarządzeniem z dnia 12 lipca 2016 r. został wyraźnie wezwany nie tylko do udzielenia wyjaśnień odnośnie wspomnianej kwoty, lecz także do nadesłania wyciągów bankowych lub zaświadczeń potwierdzających stan środków na wszystkich należących do niego rachunkach bankowych, lokatach i kontach na dzień 30 czerwca 2016 r. Wskazano przy tym, że w przypadku, gdyby wspomniane wyżej rachunki bankowe oraz lokaty zostały wcześniej zlikwidowane - fakt ten należy potwierdzić np. stosownymi wyciągami bankowymi lub zaświadczeniami banków. Odpowiadając na powyższe wezwanie wnioskodawca oświadczył, iż środki w ramach zadośćuczynienia otrzymał w roku 2001 i zostały one "dawno zużyte". Równocześnie nie nawiązał w żaden sposób do dokumentów bankowych, o które go wezwano, lecz przedstawił jedynie pismo z Ministerstwa Spraw Zagranicznych, w którym podano, że nie dysponuje ono na tę okoliczność stosowną dokumentacją. Odpowiedź ta nie może być uznana za wystarczającą. Fakt, iż strona pozyskała przedmiotowe środki w roku 2001 nie musi przecież oznaczać, że je wydała. Równocześnie trzeba zwrócić uwagę na szereg istniejących w niniejszym zakresie niejasności. Mianowicie, z treści powołanego pisma Ministerstwa Spraw Zagranicznych wynika, że uzyskana przez A.P. kwota wynosiła 50 tysięcy zł., podczas gdy we wspomnianym wyżej piśmie adwokata M.S. z dnia 16 maja 2016 r., po pierwsze - mowa o kwocie znacznie wyższej (ponad 94 tysiące zł), po drugie - użyto w nim czasu teraźniejszego stwierdzając, że "środki zgromadzone na rachunku bankowym i lokatach uczestnika stanowią jego majątek osobisty", po trzecie zaś - podano wyraźnie, iż wnioskujący ulokował te środki na lokatach bankowych, a następnie wydatkował z nich wprawdzie określone kwoty, aczkolwiek jedynie te, które uzyskał w ramach odsetek od tych lokat. Tylko marginalnie warto dodać, iż w przedmiotowym piśmie z dnia 16 maja 2016 r., pełnomocnik A.P. zaproponowała (w zakresie podziału majątku) "przejęcie przez niego na wyłączną własność nieruchomości (...) ze spłatą na rzecz wnioskodawczyni, w kwocie 120.000 zł". Nie można przy tym pominąć faktu, iż zgłoszenie gotowości do spłacenia tak wysokiej sumy pieniężnej może wskazywać na istnienie po jego stronie dużych możliwości płatniczych. Opisane wyżej niejasności powodują, że brak jakichkolwiek dokumentów bankowych (wyciągi, zaświadczenia) potwierdzających aktualny stan wszystkich rachunków bankowych i lokat należących do wnioskodawcy uniemożliwia pełną i wolną od wątpliwości ocenę jego stanu posiadania. Skarżący, pomimo jednoznacznego wezwania żadnych takich dokumentów nie nadesłał i nie wskazał przyczyn takiego stanu rzeczy. Sygnalizował jedynie, że wyznaczony termin do zebrania "materiałów" jest zbyt krótki, jednak nie wnosił o przedłużenie tego terminu ani też nie deklarował, iż nadeśle wymagane dokumenty później. Bierność procesowa wnioskodawcy w niniejszym zakresie jest nieuzasadniona tym bardziej, że z cytowanego pisma z dnia 16 maja 2016 r. wynika, iż już kilka miesięcy temu występował o wydanie takich dokumentów bankowych (celem przedstawienia ich w w/w sprawie przed Sądem Rejonowym w B.). W tej sytuacji nie sposób uznać, aby wnioskodawca spełnił wymogi, o których mowa w art. 246 §1 p.p.s.a. Istniejące w powyższym zakresie wątpliwości dotyczą bardzo znacznej kwoty i dlatego nie pozwalają one na pozytywne rozstrzygnięcie wniosku, nawet mimo uwzględnienia bardzo trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej strony. Trzeba bowiem zaznaczyć, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Niedostateczne wykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego - z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając na względzie zaprezentowane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 przywołanej ustawy.