IV SO/Gl 18/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku L.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata (odnoszącego się do sprawy ze skargi na bezczynność Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w K. w przedmiocie udostępnienie dokumentów - sygn. akt IV SAB/Gl 47/13) postanawia: 1. 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; 2. odmówić ustanowienia adwokata. W dniu 9 kwietnia 2013 r. L.B. nadał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że jest inwalidą utrzymującym się z renty w kwocie brutto 831 zł (netto 717 zł). Równocześnie oświadczył, że gospodaruje samotnie, zamieszkuje w lokalu o powierzchni 38 m2 oraz, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Następnie, to jest zarządzeniem z dnia 23 kwietnia 2013 r., wnioskującego wezwano o uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołał. W tym zakresie zwrócono się do niego o podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, opłaty za tzw. media czyli energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz śmieci, usługi telekomunikacyjne, rtv itp., a także wydatki na zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków oraz inne). Wskazano przy tym, że wydatki ponoszone z tytułu czynszu, opłat za tzw. media oraz na leczenie i zakup leków należy nadto udokumentować stosownymi dowodami wpłaty, fakturami VAT, paragonami itp.; Określono także, iż należy również sprecyzować, czy wnioskujący jest obciążony zaległościami płatniczymi w tym zakresie, a jeżeli tak - przedłożyć stosowne zaświadczenia bądź inne dokumenty potwierdzające wysokość tych zaległości; W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 23 maja 2013 r. strona nie udzieliła na rzeczone wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku L.B. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie wniosku strony aczkolwiek tylko w zakresie częściowym - obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczeń wnioskującego wynika, że jest on osobą zaliczoną do II grupy inwalidów, zaś dołączone do wniosku zaświadczenie ZUS potwierdza, iż źródłem utrzymania jest dla niego renta kwocie netto (do wypłaty) zaledwie 717,35 zł. Przyjęto więc, że fakty te świadczą w sposób dostateczny, iż wyżej wymieniony nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów niniejszego postępowania bez uszczerbku w swoim koniecznym utrzymaniu. Uznano jednak, że brak jest przesłanek do objęcia wnioskodawcy pełnym zakresem prawa pomocy, to jest obejmującym także ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Należy bowiem podkreślić, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy użyte w przywołanym art. 246 §1 p.p.s.a. słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a tym samym rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Tymczasem trzeba zaakcentować, że skarżący nie uzupełnił danych dotyczących jego sytuacji materialnej w zakresie objętym wezwaniem z dnia 23 kwietnia 2013 r. Jak wynika z dołączonego do akt sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru, wspomniane wezwanie doręczone zostało L.B. w dniu 16 maja 2013 r. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem 23 maja 2013 r. wyżej wymieniony nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Zdaniem rozpoznającego wniosek, brak jakichkolwiek danych o obciążających wnioskodawcę kosztach bieżącego utrzymania jak również brak dokumentów mogących koszty te potwierdzać nie pozwala na dokonanie całkowicie miarodajnej oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W rezultacie stwierdzić przyjdzie, że okoliczności sprawy nie przemawiają za ustanowieniem dla skarżącego adwokata. Należy bowiem zaznaczyć, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek warunkujących zastosowanie tej instytucji. Wnioskujący, odstępując od złożenia wymienionych wyżej - żądanych w wezwaniu z dnia 23 kwietnia 2013 r. - dokumentów, nie wyjaśnił, jakie ponosi koszty utrzymania. Tym samym, jakkolwiek można przyjąć, że - z uwagi na inwalidztwo i niski dochód - nie jest on w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania, którego niniejszy wniosek dotyczy, to już nie można zgodzić się, aby wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów związanych z tym postępowaniem. Dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 §1 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.