IV SO/Gl 2/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego (odnoszącego się do sprawy ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego) postanawia: 1. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; Wraz ze skargą wniesioną bezpośrednio do tutejszego Sądu K. T. złożyła pismo procesowe datowane na 28 grudnia 2017 r., w którym zażądała zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu powołując się na trudną sytuację materialną. Równocześnie strona nadesłała "Oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania", według wzoru obowiązującego w postępowaniu przed sądami powszechnymi. Wnioskująca zadeklarowała, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Posiada natomiast mieszkanie o powierzchni 40 m2, jednak zamieszkuje wraz z małoletnią córką u babci, która w zamian za opiekę zapewnia im dach nad głową i wyżywienie. Nadto wnioskująca dodała, iż otrzymuje alimenty na córkę, w kwocie 500 zł. Następnie, w dniu 31 stycznia 2018 r. strona nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, według wzoru obowiązującego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w którym sprecyzowała, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W treści tego formularza zasadniczo powtórzyła swoje wcześniejsze oświadczenia dodając, że jest zarejestrowana jako bezrobotna. Zadeklarowała również, iż na dochód jej gospodarstwa domowego składają się alimenty na jej córkę, w kwocie 500 zł i emerytura babci (nie podała jej wysokości), zaś wśród kosztów utrzymania wymieniła opłatę za przedszkole (200 zł), wydatki na lekarstwa (150 zł) oraz opłatę za telefon (około 50zł). Odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (zarządzenie z dnia 12 lutego 2018 r.) strona nadesłała zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w C. potwierdzające, że od grudnia 2016 r. jest bezrobotną, bez prawa do pobierania zasiłku. Przedstawiła także paragony obrazujące wydatki poniesione przez nią na zakup leków, dowód uiszczenia opłaty za przedszkole (193,50 zł) oraz przelew bankowy dokumentujący otrzymanie alimentów od byłego małżonka, w kwocie 152 Euro. Nadto nadesłała pismo procesowe datowane na 28 lutego 2018 r., w którym między innymi sprecyzowała, iż nie prowadzi ze swoją babcią wspólnego gospodarstwa domowego albowiem korzysta jedynie u niej z mieszkania i wyżywienia w zamian za opiekę i nie wnosi wkładu w utrzymanie tego mieszkania będąc dla babci "finansowym obciążeniem", z kolei wszystkie pozostałe potrzeby życiowe swoje i córki zaspakaja odrębnie finansując je środkami uzyskiwanymi z alimentów. Odpowiadając na kolejne wezwanie do uzupełnienia danych ujętych we wniosku strona nadesłała pismo procesowe datowane na 28 marca 2018 r., gdzie udzieliła dodatkowych wyjaśnień odnośnie swej sytuacji rodzinnej i mieszkaniowej. W tym zakresie powtórnie wywiodła, że zamieszkuje u swej babci i chociaż jest przy tym właścicielką innego mieszkania (położonego w C. przy ul.[...]), to jednak "na prośbę swojego ojca", od którego otrzymała ten lokal w drodze darowizny, nie wynajmuje go "na zasadzie czerpania z tego tytułu korzyści majątkowych". Lokalem tym "zajmuje się" aktualnie "przyjaciel rodziny", który w zamian za tę przysługę ponosi podstawowe koszty utrzymania tej nieruchomości. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. W pierwszej kolejności należy odnotować, że niniejszy wniosek odnosi się do sprawy, gdzie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja administracyjna dotycząca świadczeń z funduszu alimentacyjnego, które stanowią formę szeroko pojętej pomocy społecznej. Skarżąca jest tu więc objęta zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa, na podstawie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. Wobec ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, wniosek strony o zwolnienie z obowiązku uiszczenia tych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i dlatego nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się natomiast do wniosku K. T. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należy wskazać, że po myśli art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z oświadczeń wnioskującej, jest ona osobą bezrobotną i wraz z córką utrzymuje się z alimentów, w kwocie 500 zł oraz ze stypendium otrzymywanego w ramach stażu, na który została skierowana przez Powiatowy Urząd Pracy w C. (fakt ten wynika z zaświadczenia tej instytucji - karta nr 40 akt sprawy). Pomimo jednak, iż dochód strony jest bezspornie niski uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia jej żądania. Zasadniczym argumentem przemawiającym za takim stanowiskiem jest fakt, że chociaż zamieszkuje wraz z babcią w należącym do niej lokalu, sama jest równocześnie właścicielką innego mieszkania położonego w C. przy ul. [...] o wartości (jak podała) 70 tysięcy zł i nie podnosiła, aby mieszkanie to było obciążone np. hipoteką. Z jej wywodów wynika przy tym, że nie wykorzystuje związanych z przedmiotową nieruchomością możliwości zarobkowych, gdyż pomimo deklarowania trudnej sytuacji materialnej udostępnia to mieszkanie w zasadzie nieodpłatnie osobie obcej (bliżej niesprecyzowany "przyjaciel rodziny" regulujący jedynie "podstawowe koszty utrzymania lokalu"), podczas gdy mogłaby pozyskać środki pieniężne w drodze odpłatnego wynajmu tego lokalu. Mogłaby także uzyskać znaczne środki sprzedając rzeczony lokal (skoro w nim nie zamieszkuje), a jeżeli nie chce tego uczynić z uwagi na zamiar zamieszkania tam w przyszłości - obciążając tę nieruchomość celem uzyskania np. pożyczki hipotecznej. Wnioskująca ma zatem niewątpliwe możliwości pozyskania środków wystarczających na pokrycie kosztów związanych z udziałem w sprawie fachowego pełnomocnika, a co więcej - na wyraźne polepszenie swojej sytuacji materialnej i powinna mieć świadomość, że udział w postępowaniu sądowym, z którym mogą się wiązać określone koszty, wymaga wykorzystania tych możliwości. Powyższe stanowisko koresponduje z orzecznictwem sądowym, gdzie wskazano, że posiadanie nieruchomości, które nie służą zaspokojeniu niezbędnych potrzeb mieszkaniowych strony w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09, dostępne w CBOSA). Mając na uwadze powyższe nie sposób uznać, aby strona nie była w stanie wygenerować środków na opłacenie radcy prawnego, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu i dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 tej ustawy.