IV SO/Gl 21/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku T. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu (odnoszącego się do sprawy ze skargi na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. w przedmiocie równoważnika pieniężnego tytułem zwrotu kosztów dojazdu) postanawia: 1. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W treści pisma procesowego datowanego na 9 października 2017 r. T. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu powołując się na trudną sytuację materialną i życiową wynikającą z faktu, iż jest osobą bezdomną, pozostaje bez pracy i utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych, który przeznacza w całości na wyżywienie, środki higieny osobistej oraz lekarstwa. Do pisma wnioskodawca dołączył zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w K. oraz kartę wypłat, z których to dokumentów wynika, że od lipca bieżącego roku jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, od tego czasu pobiera zasiłek i w ostatnim miesiącu otrzymał w tych ramach kwotę netto 717,30 zł. Nadto strona przedstawiła zaświadczenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia 8 września 2017 r., potwierdzające, iż jest osobą bezdomną i przebywa w pomieszczeniu niemieszkalnym. Następnie, w dniu 7 listopada 2017 r. skarżący nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym potwierdził zakres swojego żądania. W treści tego formularza zasadniczo powtórzył swoje wcześniejsze wywody. Wskazał jednak, iż aktualna wysokość netto pobieranego zasiłku dla bezrobotnych to 614 zł oraz dodał, iż jest obowiązany do uiszczania alimentów. Przede wszystkim zaś oświadczył, że posiada dwie działki budowlane, jedną położoną na terenie R., zaś drugą na terenie Ż., których wartość zadeklarował odpowiednio jako 85 tysięcy zł oraz 150 tysięcy zł. W tym stanie rzeczy, zarządzeniem z dnia 16 listopada 2017 r. wnioskodawcę wezwano do złożenia dodatkowych oświadczeń odnośnie jego stanu majątkowego, poprzez sprecyzowanie i udokumentowanie tytułu prawnego do powyższych działek budowlanych oraz wyjaśnienie, czy podjął czynności zmierzające do ich zbycia, a w przypadku odpowiedzi przeczącej - o wyjaśnienie takiego stanu rzeczy. Jak wynika z dołączonego do akt sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru, powyższe wezwanie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 28 listopada 2017 r. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 5 grudnia 2017 r., strona nie udzieliła jakiejkolwiek odpowiedzi. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. W pierwszej kolejności należy odnotować, że niniejszy wniosek odnosi się - jak określił T. S. - do sprawy, w której zaskarżeniu podlega bezczynność organu w przedmiocie równoważnika pieniężnego tytułem zwrotu kosztów dojazdu, czyli świadczenia związanego ze stosunkiem służbowym policjanta. Stwierdzić zatem przyjdzie, że wnioskujący jest w tej sprawie zwolniony od kosztów sądowych z mocy samego prawa, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. d) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., a co za tym idzie, jego wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia tych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu (stanowisko zgodne z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 października 2017 r. - karta nr 1 akt niniejszego postępowania) . Odnosząc się natomiast do wniosku T. S. o ustanowienie fachowego pełnomocnika trzeba wskazać, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 § 2 cytowanej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść przywołanego unormowania nie pozostawia wątpliwości co do tego, że o przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżący nie zareagował na wyraźne wezwanie do uzupełnienia wniosku z dnia 16 listopada 2017 r. nie precyzując ani nie dokumentując tytułu prawnego, jaki przysługuje mu do wymienionych we wniosku działek budowlanych. Nadto, pomimo jednoznacznego wezwania nie wskazał, aby nieruchomości te były obciążone hipotekami. Nie wyjaśnił również, czy podjął czynności zmierzające do wykorzystania związanych z faktem posiadania tych działek możliwości zarobkowych - to jest do ich zbycia lub obciążenia, celem uzyskania np. pożyczki hipotecznej. Bierność procesowa wnioskodawcy w powyższym zakresie rzutuje w sposób zasadniczy na rozstrzygnięcie niniejszego wniosku. Trzeba bowiem zaakcentować, że jak wielokrotnie podkreślano w judykaturze, właściciela kilku nieruchomości o niewątpliwie znacznej wartości nie sposób uznać za osobę ubogą nawet pomimo tego, że jego dochód jest niewielki (vide: między innymi postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2005 r., sygn. akt II FZ 211/05, z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1444/15 oraz postanowienie tutejszego Sądu z dnia 6 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 1395/13 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). Posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, które nie służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych strony w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 - dostępne w CBOSA). W świetle powyższego, złożony wniosek nie mógł zostać załatwiony pozytywnie, gdyż w braku złożenia przez skarżącego odmiennych oświadczeń przyjdzie uznać, że chociaż osiąga on niskie dochody i deklaruje trudną sytuację materialną, to jednak ma możliwość uzyskania odpowiednich środków pieniężnych. Skoro bowiem ani we wniosku ani też później - pomimo wezwania - nie wywodził, aby był w jakikolwiek sposób ograniczony w rozporządzaniu posiadanymi działkami budowlanymi, to należy przyjąć, że jest w stanie pozyskać (w drodze sprzedaży tych nieruchomości bądź w drodze ich obciążenia celem uzyskania pożyczki hipotecznej), znaczne kwoty, które bez trudu umożliwiają opłacenie radcy prawnego bez narażania się na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Mając na uwadze zaprezentowany wyżej stan rzeczy uznano, że strona nie zachowała przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a i dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 tej ustawy.