IV SO/Gl 23/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. i S. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu (odnoszącego się do sprawy ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego) postanawia: 1. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W treści wniesionej bezpośrednio do tutejszego Sądu skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] A. i S. (małżeństwo) S. wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu powołując się na trudną sytuację materialną i życiową. Następnie, w dniu 30 listopada 2017 r. skarżący nadesłali urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym potwierdzili, iż domagają się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W treści tego formularza oświadczyli, że prowadzą wspólnie dwuosobowe gospodarstwo domowe, nie posiadają żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych, zamieszkują w lokalu komunalnym i utrzymują się z emerytur, w kwotach netto odpowiednio 1.056,48 zł oraz 500 zł. Równocześnie powołali się na zadłużenie wywodząc, iż nie są w stanie pokrywać wszystkich kosztów swojego utrzymania. Dodali przy tym, że posiadają grunt o powierzchni 0,65 ha, przekształcony na 10 działek budowlanych, wartych 1.700.000 zł, jednak od roku 2000 został on "bezprawnie zajęty" przez Gminę R. i z nieruchomości tej prowadzona była egzekucja. Do wniosku skarżący dołączyli kopie decyzji ZUS ustalających wysokość pobieranych emerytur. Wezwaniami z dnia 8 grudnia 2017 r. zwrócono się do skarżących o uprawdopodobnienie danych ujętych we wniosku, poprzez: - udokumentowanie faktu, iż ograniczono im prawo do dysponowania wymienioną we wniosku nieruchomością gruntową o pow. 0,65 ha (pole przekształcone na działki budowlane). Wskazano, iż należy w tym celu nadesłać np. aktualne (wydane w roku 2017) zaświadczenie organu egzekucyjnego potwierdzające, iż nie ruchomość ta nadal podlega zajęciu, aktualny wypis z księgi wieczystej stwierdzający, że jest ona obciążona hipotekami bądź inny aktualny dokument potwierdzający ograniczenie możliwości rozporządzania tymi gruntami; - nadesłanie aktualnych (wydanych w roku 2017) dokumentów obrazujących ciążące na skarżących zaległości płatnicze. Wskazano, iż należy w tym celu przedłożyć np. zaświadczenie o wysokości zaległości, wezwania do zapłaty itp. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie wnioskodawcy nie udzielili na te wezwania jakiejkolwiek odpowiedzi. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. W pierwszej kolejności należy odnotować, że niniejszy wniosek odnosi się do sprawy, w której przedmiotem zaskarżenia jest decyzja wydana w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. Stwierdzić zatem przyjdzie, że wnioskujący są w tej sprawie zwolnieni od kosztów sądowych z mocy samego prawa, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. h) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., a co za tym idzie, ich wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia tych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu (stanowisko zgodne z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 listopada 2017 r. - karta nr 1 akt sprawy o sygn. IV SA/Gl 1141/17, której dotyczy niniejszy wniosek). Odnosząc się natomiast do wniosku A. S. i S. S. o ustanowienie fachowego pełnomocnika trzeba wskazać, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 § 2 cytowanej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść przywołanego unormowania nie pozostawia wątpliwości co do tego, że o przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżący nie zareagowali na wyraźne wezwanie do uzupełnienia wniosku nie potwierdzając jakimkolwiek aktualnym (to jest wydanym nie wcześniej niż w roku 2017) dokumentem swoich zaległości płatniczych ani też nie nadsyłając żadnego aktualnego dokumentu, który mógłby potwierdzić ich oświadczenia o tym, jakoby nadal byli ograniczeni w dysponowaniu posiadaną nieruchomością gruntową. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że A. S. i S.. zostali do tego wyraźnie wezwani zarządzeniami z dnia 8 grudnia 2017 r. Wezwanie to było niezbędne. Jakkolwiek bowiem w aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające prowadzenie egzekucji z rzeczonej nieruchomości gruntowej, to jednak pochodzą one z roku 2000 oraz roku 2002, czyli sprzed kilkunastu lat, a równocześnie w aktach tych znajduje się postanowienie Komornika Sądowego z dnia [...] stwierdzające umorzenie tego postępowania egzekucyjnego. Wspomniane wyżej wezwania zostały doręczone wnioskodawcom w trybie wskazanym w art. 73 p.p.s.a. Zawierające je przesyłki, które wysłano na wskazany we wniosku adres ([...]), zostały zwrócone do Sądu z wzmianką o niepodjęciu w terminie, zaś z widniejących na nich adnotacji wynika, że były awizowane w dniu 19 grudnia 2017 r., a następnie powtórnie, w dniu 28 grudnia 2017 r. W tym stanie rzeczy, wobec treści art. 73 § 1 i 4 p.p.s.a., skuteczne doręczenie rzeczonych przesyłek nastąpiło z dniem 2 stycznia 2018 r. - to jest 14 dni licząc od daty pierwszego awizowania. W konsekwencji, wyznaczony w treści wezwań siedmiodniowy termin upłynął odpowiednio z dniem 9 stycznia 2018 r. W terminie tym strony nie udzieliły żadnej odpowiedzi, a w rezultacie nie sposób uznać, aby spełniły wymogi, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Bierność procesowa wnioskodawców w powyższym zakresie rzutuje w sposób zasadniczy na rozstrzygnięcie niniejszego wniosku. Trzeba bowiem zaakcentować, że jak wielokrotnie podkreślano w judykaturze, właściciela nieruchomości o niewątpliwie znacznej wartości nie sposób uznać za osobę ubogą nawet pomimo tego, że jego dochód jest niewielki (vide: między innymi postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2005 r., sygn. akt II FZ 211/05, z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1444/15 oraz postanowienie tutejszego Sądu z dnia 6 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 1395/13 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). Posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, które nie służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych strony w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich ani też w inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W świetle powyższego, złożony wniosek nie mógł zostać załatwiony pozytywnie. Jak wynika z oświadczeń A. S. i S. S. posiadają oni nieruchomość gruntową o bardzo znacznej wartości (1.700.000 zł). Skoro przy tym nie potwierdzili jakimkolwiek aktualnym dokumentem swoich wywodów o tym, jakoby nadal byli ograniczeni w rozporządzaniu tym gruntem, to nie sposób wykluczyć, że są w stanie pozyskać (w drodze sprzedaży tych nieruchomości bądź w drodze ich obciążenia celem uzyskania pożyczki hipotecznej), znaczne kwoty, które bez trudu umożliwiają opłacenie adwokata bez narażania się na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Mając na uwadze zaprezentowany wyżej stan rzeczy uznano, że wnioskodawcy nie zachowali przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a i dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 tej ustawy.