IV SO/Gl 25/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M.M. (M.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata (odnoszącego się do sprawy z jego skargi na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. nr [...]) postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; W dniu 3 września 2012 r. M.M. złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu podniósł, że utrzymuje się z pożyczek od dalszych krewnych z USA. Wskazał także, iż obciążająca go należność za najem mieszkania wynosi miesięcznie 690 zł. Równocześnie oświadczył, że gospodaruje samotnie, nie uzyskuje żadnych dochodów ani nie posiada jakiegokolwiek majątku. Ponieważ oświadczenia wnioskodawcy uznano za niewystarczające do oceny jego sytuacji materialnej, zarządzeniem z dnia 11 października 2012 r. wezwano go o uzupełnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołał. W tym zakresie zwrócono się do niego o: - udokumentowanie wysokości zaciągniętych pożyczek, o których wspomniał we wniosku wraz podaniem imion i nazwisk osób będących wierzycielami. Wskazano przy tym, że należy przedłożyć kopie umów tych pożyczek - o ile zostały one sporządzone w formie pisemnej. Jeżeli zaś są to umowy zawarte ustnie - należy nadesłać kopie przekazów pocztowych, wyciągów bankowych bądź inne dokumenty potwierdzające otrzymanie środków pieniężnych z tego tytułu; - udokumentowanie faktu, iż wnioskujący nie osiąga jakiegokolwiek dochodu (np. aktualnym zaświadczeniem właściwego powiatowego urzędu pracy, potwierdzającym fakt, iż jest osobą bezrobotną, bez prawa do pobierania zasiłku); - określenie miesięcznej kwoty kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz śmieci, wydatki na zakup żywności, środków czystości, odzieży itp.). Wskazano przy tym, że wydatki z tytułu czynszu i opłat za tzw. media powinny być nadto udokumentowane np. kopiami umów, fakturami VAT, paragonami, dowodami wpłaty itp., zaś w razie istnienia zaległości płatniczych w omawianym zakresie należy przedłożyć stosowne dokumenty potwierdzające ten fakt; - sprecyzowanie, czy wnioskodawca korzysta aktualnie ze świadczeń z pomocy społecznej, a jeżeli nie - o podanie przyczyn takiego stanu rzeczy. Ponieważ w odpowiedzi na powyższe M.M. w dniu 26 października 2012 r. przedłożył pismo procesowe sporządzone w języku angielskim, w którym zażądał ustanowienia tłumacza, tutejszy Sąd postanowieniem z dnia 22 listopada 2012 r. orzekł o wyznaczeniu dla nie go tłumacza przysięgłego z języka angielskiego, który przetłumaczył wskazane wyżej wezwanie referendarza sądowego z dnia 11 października 2012 r. na ten język. Następnie omawiane przetłumaczone wezwanie wysłane zostało do wnioskodawcy a jego doręczenie nastąpiło z dniem 22 stycznia 2013 r. Odpowiadając na to wezwanie M.M. nadesłał dwa sporządzone w języku angielskim pisma procesowe datowane odpowiednio na 25 stycznia 2013 r. i 13 lutego 2013 r. W pierwszym z nich podał, że nie ma możliwości udowodnienia kwoty zaciągniętych pożyczek, gdyż "nie ma wierzycieli, przekazów pocztowych ani wyciągów z konta" Wskazał również, iż "urząd pracy odmawia zarejestrowania" go oraz wywiódł, że nie korzysta z pomocy społecznej, gdyż "pomoc socjalna jest odmówiona przez skorumpowanych szowinistycznych urzędników, którzy nawet odmawiają przejrzenia akt". W drugim z wymienionych pism wnioskujący oświadczył natomiast, że pożyczki od krewnych z zagranicy otrzymał po raz ostatni na początku 2010 roku. Równocześnie dołączył otrzymane z Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. pismo datowane na 18 stycznia 2013 r., z którego wynika, że zjawił się w siedzibie tego organu w dniu 9 stycznia 2013 r. i wniósł do protokołu "wniosek w sprawie bezczynności Dyrektora MOPS w G.". Stwierdził bowiem, że w latach 2010 i 2011 składał wnioski o przyznanie mu świadczeń z pomocy społecznej, na które jednak "nie otrzymał żadnej decyzji". W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej "p.p.s.a.", stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Treść przywołanego art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy użyte w nim słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a nie rozpoznającego wniosek. Jest zatem jednoznaczne, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Dokonana w tym kontekście analiza okoliczności sprawy doprowadziła do konkluzji, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Trzeba bowiem podkreślić, że M.M. nie uzupełnił swojego wniosku w stopniu czyniącym zadość powołanemu wyżej zarządzeniu z dnia 11 października 2012 r. Nie przedłożył mianowicie jakichkolwiek dokumentów, o które został wezwany, a które mogłyby uprawdopodobnić, że nie osiąga żadnego dochodu (ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia, iż "urząd pracy odmawia zarejestrowania"). Nie określił także choćby przybliżonej wysokości obciążających go kosztów utrzymania (poza czynszem mającym wynosić 690 zł miesięcznie), nie sprecyzował, czy ma w tym zakresie zaległości płatnicze ani też nie przedstawił żadnych dokumentów umożliwiających dokonanie w tym zakresie ustaleń. Strona nie udzieliła również wiarygodnych ani przekonujących wyjaśnień co do źródeł, z których czerpie środki na pokrycie tych kosztów. Jakkolwiek bowiem w samym wniosku złożonym w dniu 3 września 2012 r. podnosiła, że otrzymuje pożyczki od krewnych z zagranicy (nie podając następnie - pomimo wyraźnego wezwania - nazwisk pożyczkodawców i wysokości przekazywanych przez nich środków ani nie przedkładając żadnych dokumentów potwierdzających ich otrzymanie, takich jak choćby przynajmniej przelewy bankowe ewentualnie przekazy pocztowe), to już w swoim późniejszym piśmie, datowanym na 13 lutego 2013 r. zaprzeczyła temu oświadczeniu (wywodząc, jakoby stanowiło ono efekt niezrozumienia polskojęzycznej treści formularza "PPF") i stwierdziła, że przedmiotowe pożyczki miała otrzymywać tylko do początku 2010 r. Równocześnie wnioskodawca oświadczył, iż nie pobiera świadczeń z pomocy społecznej podnosząc, że "pomoc socjalna jest odmówiona przez (...) urzędników". Nie przedłożył jednak żadnych decyzji ani innych dokumentów potwierdzających, że odmowa taka miała miejsce. Zamiast tego przedstawił pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., z którego wynika, że zjawił się w siedzibie tego organu w dniu 9 stycznia 2013 r. i złożył do protokołu "wniosek w sprawie bezczynności Dyrektora MOPS w G." stwierdzając, iż w latach 2010 i 2011 składał wnioski o przyznanie mu świadczeń z pomocy społecznej, na które jednak "nie otrzymał żadnej decyzji". Pomiędzy powyższymi wywodami zachodzi więc sprzeczność. Z jednej strony bowiem wnioskujący podnosi, iż organy pomocy społecznej odmawiają mu przyznania świadczeń, z drugiej zaś podaje, że w ogóle nie rozpoznają one wniosków, które miał w tym zakresie składać. Mając na względzie powyższe nie sposób uznać, aby M.M. zobrazował swoją sytuację materialną w sposób umożliwiający dokonanie nawet pobieżnej analizy jego możliwości płatniczych. Z wywodów wyżej wymienionego nie wynika bowiem ani jakie koszty bieżącego utrzymania go obciążają ani też jaka jest jego sytuacja dochodowa i skąd czerpie środki na zaspokojenie swoich potrzeb życiowych. Przyznanie prawa pomocy jest natomiast możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest natomiast podstaw prawnych do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Odstępując od złożenia przekonujących wyjaśnień żądanych w wezwaniu z dnia 11 października 2012 r. oraz od nadesłania jakichkolwiek dokumentów mogących potwierdzać okoliczności związane z jej sytuacją materialną, strona nie rozwiała wątpliwości, jakie budziło oświadczenie o jej stanie majątkowym i możliwościach płatniczych, a tym samym nie zachowała przesłanki określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie przywołanego art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.