IV SO/Gl 31/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. (K.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu (do sprawy ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku stałego - sprawa o sygn. akt IV SA/Gl 39/17) postanawia: 1. ustanowić dla wnioskującego adwokata z urzędu; W dniu 19 grudnia 2016 r. do Sądu wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym P. K. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, a także doradcy podatkowego (w związku z tym, że problematyka objęta zaskarżoną decyzją obejmuje kwestie dotyczące jego dochodu). W treści tego formularza oświadczył, że gospodaruje samotnie i posiada udział wynoszący 1/8 w "nieruchomości wspólnej zabudowanej", która jest jednak obciążona hipoteką przekraczającą wartość tego udziału (przeszło 400.000 zł). Nie posiada natomiast żadnych innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych i utrzymuje się z zasiłku stałego z pomocy społecznej, w kwocie 481 zł miesięcznie. Następnie, odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (pismo z dnia 28 grudnia 2016 r.), wnioskujący przedłożył kopie pięciu decyzji administracyjnych wydanych w okresie od 2011 r. (najnowsza z dnia [...]) na mocy których pobierał zasiłek stały, kopię ewidencji paczek żywnościowych, które pobrał w okresie od września 2016 r. do stycznia 2017 r., kopie dokumentów potwierdzających obciążające go koszty z tytułu należności za energię elektryczną, wodę i kanalizację oraz wydatki na zakup leków. Przedstawił również wydane wobec niego tytuły wykonawcze oraz zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, a także kopie wydanych w ostatnim okresie dwóch decyzji administracyjnych o odmowie przyznania mu zasiłków celowych. Równocześnie wnioskodawca nadesłał pismo procesowe datowane na 24 stycznia 2017 r., w którym wywiódł, iż wystosowane do niego wezwanie o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych ujętych we wniosku sformułowane zostało w sposób niejasny, niezrozumiały, "zapomniano" wskazać w jego treści podstawy prawnej, a wykonanie zawartych w nim żądań naraziło go na "zbyteczne zaangażowanie czasowe i bezpowrotną stratę pieniędzy". Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Z treści wniosku wynika, że przedmiotem skargi w sprawie, do której wniosek ten ma się odnosić jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wydana w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku stałego z pomocy społecznej. Należy zatem podkreślić, że wnioskodawca jest w tej sprawie objęty zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a w konsekwencji, jego wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia rzeczonych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i dlatego nie podlega rozpoznaniu Odnosząc się natomiast do wniosku P. K. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należy podnieść, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana w tym kontekście analiza stanu majątkowego i sytuacji życiowej wnioskującego doprowadziła do konkluzji, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania. Z oświadczeń wyżej wymienionego wynika, że nie posiada on żadnych zasobów finansowych ani majątku, który mógłby zostać łatwo i szybko spieniężony. Równocześnie nadesłane przezeń dokumenty potwierdzają, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, zadłużoną i jedynym źródłem utrzymania są dla niego świadczenia z pomocy społecznej (vide: treść uzasadnień nadesłanych decyzji o przyznaniu zasiłku stałego oraz o odmowie przyznania zasiłków celowych, tytuły wykonawcze i zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego). W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, że nie jest on w stanie poczynić oszczędności wystarczających na pokrycie kosztów, jakie wiążą się z opłaceniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku w swoich koniecznych potrzebach życiowych. Zważywszy powyższe uznano, iż strona zachowała przesłankę określoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. i ustanowiono dla niej adwokata działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy. W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że choć we wniosku P.K. zażądał ustanowienia adwokata oraz doradcy podatkowego, to w sprawie, której niniejszy wniosek dotyczy może go reprezentować wyłącznie adwokat. Doradca podatkowy jest bowiem uprawniony do występowania przed sądem administracyjnym jedynie w postępowaniach, które (co nie ma w niniejszej sprawie miejsca) toczą się w przedmiocie sądowej kontroli decyzji, postanowień i innych aktów administracyjnych dotyczących obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami (wynika to wprost z art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym - Dz. U. z 2016 r., poz. 794). Tymczasem decyzja administracyjna, którą wyżej wymieniony zaskarżył nie jest rozstrzygnięciem z tego zakresu, lecz dotyczy zasiłku stałego z pomocy społecznej. Tylko na marginesie, odnosząc się do podnoszonych przez wnioskodawcę kategorycznych zarzutów dotyczących wezwania go o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych ujętych we wniosku należy podnieść, że są one chybione. Po pierwsze bowiem, wbrew twierdzeniom wyżej wymienionego, wystosowane do niego wezwanie z dnia 28 grudnia 2016 r. zawierało wyraźne wskazanie podstawy prawnej oraz zostało sformułowane w sposób jasny i jednoznaczny, co zresztą wnioskujący sam de facto potwierdził, gdyż wykonał je w sposób prawidłowy nadsyłając przecież wymienione w nim konieczne dokumenty źródłowe. Po drugie natomiast, wspomniane wezwanie nie było wyrazem - jak to określił wnioskodawca - "nadgorliwości", "urzędniczej zachcianki" czy "bezmyślności" lecz stanowiło niezbędną czynność zmierzającą do uzyskania pełnego, wiarygodnego i precyzyjnego obrazu jego sytuacji majątkowej. Wypada tu zaakcentować, że ustanowienie adwokata z urzędu oznacza przerzucenie kosztów związanych z działaniem tego pełnomocnika na Skarb Państwa i dlatego rozpoznający wniosek w niniejszym zakresie, uwzględniwszy treść art. 255 p.p.s.a., ma nie tylko prawo ale co więcej - obowiązek wnikliwie i starannie zbadać oraz ocenić, jak również zweryfikować wszystkie podane przez stronę okoliczności. W tym celu zatem, konieczne było wezwanie wnioskodawcy do złożenia dokumentów potwierdzających jego oświadczenia i umożliwiających ich weryfikację, a co za tym idzie pozwalających na pełną i miarodajną ocenę możliwości płatniczych wyżej wymienionego.