IV SO/Gl 33/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku H. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (odnoszącego się do sprawy ze skargi na Prezesa Sądu Okręgowego w C., w przedmiocie dostępu do informacji publicznej) postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; W dniu [...] listopada 2014 r. do tutejszego Sądu wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym H. K. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej skargi na Prezesa Sądu Okręgowego w C. w zakresie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W treści tego formularza wnioskodawca oświadczył, że gospodaruje samotnie, nie posiada żadnych nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani zasobów pieniężnych (poza drobnymi kwotami: 25 zł oraz 15 koron czeskich) i osiąga dochód z tytułu alimentów od ojca (350 zł), alimentów od matki (380 zł) oraz w ramach otrzymanego kredytu studenckiego (588 zł). Dodał przy tym, że obciążają go relatywnie znaczne koszty utrzymania, w tym między innymi z tytułu wynajmu pokoju (700 zł) oraz wyżywienia (400 zł). Wskazał również, iż w dniu [...] października 2014 r. złożył wniosek o przyznanie stypendium socjalnego. Następnie, to jest wezwaniem z dnia 7 listopada 2014 r. zwrócono się do wnioskodawcy o uzupełnienie danych dotyczących jego sytuacji materialnej, poprzez: - nadesłanie dokumentów (faktury VAT, paragony, dowody wpłaty, wyciągi bankowe itp.) potwierdzających wysokość ponoszonych przezeń kosztów bieżącego utrzymania z tytułu czynszu oraz opłat za tzw. media (energię elektryczną, wodę, gaz, wywóz nieczystości, usługi telekomunikacyjne); - udokumentowanie kwoty pobieranych alimentów. Wskazano, iż należy w tym celu przedłożyć wyroki o zasądzeniu tych świadczeń bądź wyciągi bankowe albo przekazy pocztowe potwierdzające ich pobranie za ostatni miesiąc; - udokumentowanie (stosownym wyciągiem bankowym, przekazem pocztowym bądź kopią umowy) wysokości środków otrzymywanych w ramach kredytu studenckiego; - nadesłanie decyzji w sprawie stypendium socjalnego, o które się ubiegał (o ile decyzja taka została już wydana). W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem 4 grudnia 2014 r. skarżący nie udzielił na powyższe wezwanie żadnej odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku H. K. należy wskazać, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie uzupełniła swoich oświadczeń, które podniosła we wniosku. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że H. K. został do tego wyraźnie wezwany zarządzeniem z dnia 7 listopada 2014 r. Wezwanie to zostało mu doręczone w dniu 27 listopada 2014 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru oraz pismo Urzędu Pocztowego - karty nr 8 i 12 akt sprawy), a w rezultacie termin na jego wykonanie upłynął z dniem 4 grudnia 2014 r. W terminie tym wnioskodawca nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Nie nadesłał bowiem żadnych dokumentów potwierdzających uzyskiwane dochody ani też obrazujących wysokość obciążających go kosztów utrzymania. Mając na względzie powyższe nie sposób uznać, aby skarżący wykazał swoją sytuację majątkową w sposób przekonujący. Tymczasem przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest natomiast podstaw prawnych do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Nienależyte wykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Odstępując od złożenia dokumentów żądanych w wezwaniu z dnia 7 listopada 2014 r., strona nie zachowała przesłanki określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 przywołanej ustawy.