IV SO/Gl 38/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku W.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata (dotyczącego sprawy ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...]) postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W dniu 19 grudnia 2014 r., do Sądu wpłynęło pismo procesowe datowane na 18 grudnia 2014 r., w którym W.R. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] oraz ustanowienia w tej sprawie adwokata z urzędu. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie z dnia 30 grudnia 2014 r. strona złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym potwierdziła, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wnioskodawca podkreślił, że jest zadłużony na kwotę 35.000 zł, w związku z czym - jak to określił - został "zmuszony do sprzedaży mieszkania za pół ceny". Równocześnie powołał się na poważne kłopoty zdrowotne oraz trudną sytuację materialną podkreślając, iż źródłem dochodu jest dla niego emerytura, w kwocie 1.187,93 zł, jednak po dokonaniu wszystkich potrąceń otrzymuje z tego tytułu kwotę netto (do wypłaty), w wysokości 174,47 zł. Na potwierdzenie tych okoliczności strona przedłożyła stosowną decyzję ZUS, a także kopię decyzji Prezydenta Miasta Z., mocą której przyznano jej zasiłek pielęgnacyjny, w kwocie 153 zł. Dodatkowo wnioskodawca oświadczył, że gospodaruje samotnie i nie posiada żadnych nieruchomości ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Posiada natomiast zasoby pieniężne, w kwocie 56.160,28 zł. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W pierwszej kolejności należy odnotować, że zgodnie z wywodami strony, wnosi ona o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] wydaną w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Tymczasem na mocy art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej strona skarżąca nie ma obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Oznacza to, że w sprawie, której niniejszy wniosek dotyczy, strona jest zwolniona od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a tym samym, jej wniosek o zwolnienie z rzeczonych kosztów jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się natomiast do wniosku W.R. o ustanowienie adwokata trzeba przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli w myśl art. 245 §3 p.p.s.a., mogącym obejmować m. in. ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy podkreślić, że prawo pomocy ma charakter wyjątkowy i dlatego zastosowanie tej instytucji prawnej powinno sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). W konsekwencji, prawo pomocy może zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi, nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tymczasem nie sposób przyjąć, aby wnioskodawca zaliczał się do takich osób. Jakkolwiek bowiem trzeba przyznać, że jego sytuacja zdrowotna i życiowa jest niewątpliwie trudna (pobiera zasiłek pielęgnacyjny w związku z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności), to jednak na przyznanie mu prawa pomocy nie pozwala fakt, iż - jak wyraźnie podał w treści wniosku - posiada środki pieniężne w znacznej kwocie 56.160,28 zł, która niewątpliwie umożliwia uiszczenie wydatków, jakie mogą wiązać się z opłaceniem adwokata z wyboru. Równocześnie należy przyznać, że wnioskujący uzyskuje bardzo niski dochód, w kwocie netto nieco ponad 300 zł miesięcznie (zasiłek pielęgnacyjny, w wysokości 153 zł oraz emerytura, w kwocie do wypłaty 174,47 zł). Trzeba jednak zaznaczyć, że - jak wynika z zaskarżonej decyzji (karty nr 8-9 akt sprawy), przebywa on w domu pomocy społecznej, co oznacza, że realizację koniecznych potrzeb gwarantuje mu ta placówka. Zgodnie bowiem z art. 55 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), dom pomocy społecznej świadczy usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne na poziomie obowiązującego standardu, w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających zaś jej organizacja, zakres i poziom świadczonych usług uwzględnia w szczególności wolność, intymność, godność i poczucie bezpieczeństwa mieszkańców domu oraz stopień ich fizycznej i psychicznej sprawności. W tym stanie rzeczy stwierdzić przyjdzie, że - o ile wnioskodawca uważa udział adwokata w sprawie za niezbędny - może pokryć związane z tym wydatki z posiadanych środków pieniężnych i nie sposób zgodzić się aby poniesienie tych kosztów mogło spowodować uszczerbek w jego koniecznym utrzymaniu. Wobec powyższego należało uznać, że strona nie spełnia przesłanki określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.