IV SO/Gl 47/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , po rozpoznaniu w dniu 8 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z.R. (R.) w przedmiocie rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu od orzekania w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wr 35/13, w kwestii wniosku Z.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W piśmie z dnia [...] Z.R. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Do pisma dołączył wypełniony urzędowy formularz wniosku "PPF", w którym sprecyzował, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje w lokalu "kwaterunkowym" o powierzchni [...] m2 i nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, nieruchomości ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Powołał się na trudną sytuację materialną, bezrobocie, ubóstwo i brak dochodów. Z.R. stwierdził, że czynsz za zajmowany lokal o powierzchni [...]m2 wynosi [...] zł miesięcznie oraz ponosi opłaty za energię elektryczną w kwocie [...] zł miesięcznie i za gaz w kwocie [...] zł miesięcznie. Jednocześnie miesięcznie koszty leczenia ustalono na [...] zł, a koszty wyżywienia wynoszą [...] zł. Zarządzeniem z dnia 11 sierpnia 2014 r. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej poprzez: - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, opłaty za tzw. media czyli energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz śmieci, a także wydatki na zakup żywności, środków czystości, leków, odzieży itp.). Wskazano przy tym, że wydatki z tytułu czynszu oraz opłat za tzw. media powinny być nadto udokumentowane stosownymi fakturami VAT, paragonami, dowodami wpłaty itp. Z kolei w razie istnienia zaległości płatniczych w omawianym zakresie należy przedłożyć stosowne dokumenty potwierdzające ten fakt (np. zaświadczenia o wysokości zaległości, wezwania do zapłaty itp.); - wskazanie źródeł, z których czerpie środki na pokrycie wspomnianych wyżej kosztów utrzymania. Wskazano, że jeśli źródłem tym są świadczenia z pomocy społecznej, należy przedłożyć kopie decyzji administracyjnych o przyznaniu tych świadczeń, wydanych w okresie ostatnich trzech miesięcy lub aktualnie obowiązujących. Jeżeli źródłem tym są pożyczki (kredyty) zaciągnięte w bankach lub podobnych instytucjach, należy nadesłać kopie stosownych umów wraz z harmonogramami spłat. Jeżeli natomiast wnioskujący zaciągnął w tym celu pożyczki od osób fizycznych lub otrzymuje od nich pomoc finansową w formie darowizn, należy podać wysokość otrzymywanych w tym zakresie środków oraz przedłożyć stosowne umowy, zaś w razie braku pisemnych umów - oświadczenia pożyczkodawców (lub darczyńców) potwierdzające okoliczność ich przekazania. W odpowiedzi skarżący nadesłał wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...], w którym powtórzył argumentację zawartą w piśmie z [...]. Ponownie wskazał na bezrobocie oraz brak jakichkolwiek dochodów, w tym z tytułu świadczeń z pomocy społecznej, alimentów i renty. Skarżący powołał się na trudną sytuację materialną oraz brak jakiegokolwiek majątku. W [...] otrzymał jednorazowe stypendium z Powiatowego Urzędu Pracy w kwocie [...] zł brutto. Z.R. powtórzył, że czynsz za mieszkanie wynosi [...] zł miesięcznie oraz opłaty za energię elektryczną i gaz wynoszą po [...] zł miesięcznie. Jednocześnie miesięcznie koszty leczenia wynoszą [...] zł, a koszty wyżywienia [...] zł. Oświadczył, że "tego wszystkiego został pozbawiony i powstało zadłużenie na koncie gminy w kwocie [...] zł". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a. zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Stąd też, jak również z uwagi na kryteria sformułowane w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a., zasadnicze znaczenie ma możliwie najbardziej dokładne ustalenie kondycji finansowej strony. Z.R. korzysta w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa co wynika z art. 239 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., a zatem jego wniosek podlega rozpoznaniu jedynie w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Ustosunkowując się do tego wniosku należy więc przywołać treść normy wyrażonej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., w myśl której przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, (zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy mogącym obejmować między innymi ustanowienie jednego wymienionych w tym przepisie fachowych pełnomocników) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Trzeba bowiem przyjąć, że ustawodawca formułując ten przepis, użył terminu "wykazać" w znaczeniu udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r., s. 805). Strona powinna więc podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. W przypadku, gdy zachodzą wątpliwości co do złożonych we wniosku oświadczeń, to stronie powinno zależeć na ich wyjaśnieniu. Z.R. powołał się w swoich pismach na trudną sytuację materialną, która mogłyby uzasadniać przyznanie mu prawa pomocy (na co może wskazywać udokumentowany przez niego w toku innych zawisłych przed tutejszym Sądem postępowań fakt, iż jest osobą długotrwale bezrobotną, bez prawa do pobierania zasiłku), to jednak pomimo stosownego wezwania nie uzupełnił swoich oświadczeń w sposób umożliwiający pełną i precyzyjną ocenę tej sytuacji. Skarżący wskazał, że miesięczne opłaty za lokal z tytułu czynszu wynoszą [...] zł, a za gaz i energię elektryczną łącznie [...] zł, jednak nie udokumentował w żaden sposób tych wydatków. Jednocześnie wątpliwości Sądu wzbudziło oświadczenie skarżącego o wysokości wydatków na żywność i leczenie w kwocie aż po [...] zł miesięcznie. Jednocześnie Z.R. nie wskazał, skąd czerpie środki na pokrycie tych należności oraz nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów, które mogłyby potwierdzać, że obciąża go w tym zakresie zadłużenie "w kwocie [...] zł". Podkreślenia wymaga, że to na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania swojej sytuacji materialnej, a Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane uniemożliwiające ocenę stanu majątkowego nie są znane, wobec istniejącego po stronie ciężaru wykazania przesłanek prawa pomocy. Niewątpliwie sytuacja skarżącego jest trudna, jednak Sąd uznał, że instytucja prawa pomocy jest instytucją, w której ze środków budżetowych pozwala się na realizację indywidualnych interesów. Tym samym takie wsparcie ma cechy wyjątkowe i bazować musi na wyraźnie ustalonych okolicznościach. Wykazanie takich okoliczności leży w interesie strony, a w związku z tym należy do jej obowiązków. Dlatego też brak wykonania lub nienależyte wykonanie przez stronę obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym uniemożliwia przyznanie jej takiego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mając na względzie powyższe Sąd orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.