IV SO/Gl 6/11
PostanowienieWSA w Gliwicach2011-03-23
Skład orzekający: Andrzej Majzner
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sprawie dotyczącej świadczeń rodzinnych, która jest formą pomocy społecznej, strona skarżąca jest zwolniona z kosztów sądowych z mocy prawa, a jej wniosek o zwolnienie jest bezprzedmiotowy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że w sprawach z zakresu pomocy społecznej, do których zaliczają się świadczenia rodzinne, strona skarżąca jest zwolniona z kosztów sądowych z mocy prawa na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a) PPSA. W związku z tym jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych był bezprzedmiotowy. Jednocześnie, sąd przyznał prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, uznając, że sytuacja materialna strony, samotnie wychowującej dwoje dzieci przy niskich dochodach, uzasadnia przyznanie pomocy na podstawie art. 246 §1 pkt 2 PPSA.Stan faktyczny
M.P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w związku ze skargą na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. dotyczące świadczeń rodzinnych. Po wezwaniu do uzupełnienia wniosku na urzędowym formularzu, strona przedstawiła swoją trudną sytuację materialną, samotne wychowywanie dwoje dzieci i niskie dochody. Sąd rozpoznał wniosek, uwzględniając jego część dotyczącą ustanowienia adwokata.Rozstrzygnięcie
Ustanowiono adwokata dla M.P.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M.P. o przyznanie prawa pomocy (odnoszącego się do sprawy ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] wydane w przedmiocie świadczeń rodzinnych) postanawia: ustanowić adwokata dla M. P.;
W skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...], która wniesiona została bezpośrednio do tutejszego Sądu, M.P. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Z uwagi na fakt, iż powyższe żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia [...] r. stronę wezwano do nadesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru.
M.P. złożył rzeczony formularz w dniu [...] r., precyzując, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu powołał się na trudną sytuację materialną oraz na brak wiedzy prawniczej koniecznej do obrony swoich praw i interesów. Równocześnie podniósł, że jest ojcem samotnie wychowującym dwoje małoletnich dzieci oraz, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości.
Miesięczny dochód przypadający na gospodarstwo domowe wnioskodawcy wykazany został w kwocie brutto [...] zł (netto [...] zł), na którą składa się jego wynagrodzenie za pracę, w wysokości brutto [...] zł (netto [...] zł) oraz dodatek mieszkaniowy ([...] zł) i zasiłki rodzinne pobierane na dzieci w kwocie ogółem [...] zł. Strona dodała, że jej dzieci troje dzieci (z których jedno przebywa w rodzinie zastępczej mają zasądzone alimenty od matki w kwocie ogółem [...] zł miesięcznie. Są one jednak uiszczane w niepełnej wysokości, a mianowicie [...] zł (wpłata we [...] r.), [...] zł (wpłata w [...] r., [...] zł (wpłata w [...] r.) i [...] zł (wpłata w [...] r.), z czego na dwoje dzieci, będących na jego utrzymaniu przypadło odpowiednio [...] zł, [...] zł, [...] zł oraz [...] zł (jak wynika z dołączonych do wniosku pokwitowań, różnice pomiędzy poszczególnymi kwotami zostały przekazane rodzinie zastępczej jako kwota należna umieszczonemu w niej trzeciemu dziecku wnioskującego – A.P.).
Równocześnie strona przedłożyła między innymi zestawienie swego wynagrodzenia pobranego w okresie ostatnich 4 miesięcy oraz kopie aktualnych decyzji administracyjnych o przyznaniu świadczeń rodzinnych oraz o przyznaniu dodatku mieszkaniowego.
W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje.
Artykuł 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. stanowi, że stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Wniosek w tym zakresie może zostać złożony w toku postępowania lub przed wszczęciem postępowania.
Na wstępie trzeba wyjaśnić, że przedmiotem skargi, której niniejszy wniosek dotyczy, jest postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania wydane w sprawie świadczeń rodzinnych. Należy przy tym zaakcentować, że zarówno charakter świadczeń rodzinnych jak i cel, któremu mają służyć, wskazują w sposób nie budzący wątpliwości, że stanowią one formę szeroko pojętej pomocy społecznej. Tymczasem zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Mając na uwadze powyższe trzeba podnieść, że w sprawie, do której odnosi się rozpoznany wniosek, strona korzystać będzie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w rezultacie jej wniosek w omawianym zakresie jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu.
Odnosząc się natomiast do wniosku M.P. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika godzi się przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Dokonana w tym kontekście ocena stanu majątkowego i sytuacji życiowej wnioskodawcy doprowadziła do konkluzji, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania.
Z oświadczeń wyżej wymienionego wynika bowiem, że nie posiada on żadnych zasobów pieniężnych ani majątku. Przedłożone w toku postępowania dokumenty potwierdzają przy tym, że jest osobą rozwiedzioną (vide: wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r., stanowiący kartę nr 11 akt sprawy), samotnie wychowuje dwoje małoletnich dzieci, zaś miesięczny dochód netto przypadający na jego gospodarstwo domowe składa się z pobieranego przezeń wynagrodzenia ([...] zł), dodatku mieszkaniowego ([...] zł), świadczeń rodzinnych na dzieci ([...] zł) oraz alimentów w średniej wysokości [...] zł (przeciętna kwota przypadająca na dwoje dzieci będących na jego utrzymaniu), co daje kwotę ogółem [...] zł.
Zdaniem rozpoznającego wniosek, dochód w takim rozmiarze nie umożliwia dokonania oszczędności wystarczających na opłacenie adwokata z wyboru, bez poniesienia uszczerbku w niezbędnych potrzebach życiowych trójosobowej rodziny.
Mając na uwadze wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności uznano, iż strona zachowała przesłankę wynikającą z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło