I SA/Go 1/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Protokolant Sekretarz sądowy Anna Szymczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2015 r. sprawy ze skargi R.G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Skarżący R.G. złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2014r. nr [...]. Zaskarżone postanowienie uchylało postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zaskarżone postanowienie wydane było w następujących okolicznościach: Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] wszczął postępowanie egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania z majątku R.G. zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń, luty, marzec, sierpień, wrzesień i grudzień 2008 r. Na podstawie powyższych tytułów organ egzekucyjny w dniu [...] listopada 2013 r. wystawił zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zobowiązanego. Zawiadomienie to zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] listopada 2013 r. Odpis zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 19 listopada 2013 r. W dniu [...] listopada 2013r. R.G. zgłosił zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...], wskazując na wykonanie obowiązku objętego tym tytułem wykonawczym. Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu [...] lipca 2014 r. rozpoznając powyższy zarzut, wydał postanowienie którym orzekł o uznaniu zarzutu za uzasadniony w części dotyczącej należności w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń, luty, marzec i sierpień 2008r. w łącznej kwocie 42.283,20 zł, objętej tytułem wykonawczym nr [...]; o uznaniu zarzutu za nieuzasadniony, w części dotyczącej należności w podatku od towarów i usług za miesiące: sierpień 2008 r. w kwocie 487,80 zł, objętej tytułem wykonawczym nr [...]; wrzesień 2008 r. w kwocie 7.138 zł, objętej tytułem wykonawczym nr [...] oraz w kwocie 15.814zł objętej tytułem wykonawczym nr [...]; grudzień 2008r. w kwocie 336 zł. objętej tytułem wykonawczym nr [...]. R.G. wniósł zażalenie. Postanowieniu zarzucił naruszenie przepisu art. 33 pkt 1 oraz art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nieuznanie zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego, prowadzonego pomimo wystąpienia przesłanek negatywnych, uniemożliwiających prowadzenie egzekucji, o których mowa w art. 59 § 1 pkt 1 ustawy. Ponadto zarzucił naruszenie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące pominięciem przez organ egzekucyjny faktu, że na dzień wszczęcia egzekucji administracyjnej, obowiązki objęte tytułami wykonawczymi nie były wymagalne z uwagi na ich wykonanie przed wszczęciem egzekucji. Zarzucając naruszenie art. 33 pkt 10 ustawy, wskazał na prowadzenie egzekucji na podstawie nieprawidłowo wystawionego tytułu wykonawczego, w którym jako podstawę obowiązku wskazano decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, a nie decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2014 r. uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lipca 2014 r. przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w piśmie z dnia [...] listopada 2013 r. skarżący złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...]. Zakres postępowań egzekucyjnych objętych zarzutami nie budzi wątpliwości, gdyż został wskazany wprost poprzez przytoczenie numeru tytułu wykonawczego. Organ wskazał, że wyjście poza granicę zgłoszonych przez Zobowiązanego zarzutów jest niedopuszczalne i oznacza działanie organu egzekucyjnego bez podstawy prawnej. Organ egzekucyjny jest związany zakresem środka zaskarżenia, gdyż to Zobowiązany decyduje jaki zarzut spośród ustawowego katalogu zawartego w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podniesie i wobec jakiego postępowania egzekucyjnego. Organ nie może działać z urzędu i uznać za zasadne zarzuty, które nie zostały zgłoszone przez Zobowiązanego. Nie jest również uprawniony w zakresie tego postepowania do rozszerzenia oceny zgłoszonych zarzutów w odniesieniu do innych tytułów wykonawczych, niż wskazane przez Zobowiązanego w złożonym środku zaskarżenia. Organ wskazał, że ponownie rozpatrując niniejszą sprawę organ egzekucyjny rozpatrzy zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie, w jakim został zgłoszony przez Zobowiązanego w piśmie z dnia [...] listopada 2013 r. Od przedmiotowego postanowienia strona złożyła skargę. Podniosła zarzut: - naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie przez organ drugiej instancji postanowienia w sprawie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, w sytuacji gdy zaistniały przesłanki do uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia i orzeczenia o umorzeniu postępowania ze względu na bezprzedmiotowość; - naruszenie art. 76b w związku z art. 76 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie, iż postępowanie organu pierwszej instancji było bezprzedmiotowe, podczas gdy przepisy dotyczące zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych stosuje się również do zwrotu podatku, a zaliczenie zwrotu na poczet zaległości podatkowych następuje z dniem złożenia deklaracji wykazującej zwrot, co w konsekwencji powinno nastąpić z urzędu zgodnie z zasadami określonymi w art. 55 § 2 i art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej. Skarżący wskazał, że Dyrektor Izby Skarbowej orzekając pominął zasadnicze kwestie podnoszone w toku postępowania I i II instancji. Strona wskazała, że bezspornym jest, iż deklaracja wykazująca kwotę nadwyżki podatku do zwrotu została złożona we właściwym urzędzie przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, co też czyniło postępowanie egzekucyjne w dniu jego wszczęcia bezprzedmiotowe. W ocenie strony należało wydać postanowienie o uchyleniu postanowienia organu pierwszej instancji i o umorzeniu postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego postanowienia. Dodać również należy, że stosownie do art.134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r. poz.270, zwana dalej: P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika, że niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze sąd z urzędu bada, czy nie nastąpiło naruszenie prawa materialnego lub procesowego skutkujące koniecznością usunięcia zaskarżonego aktu z obrotu przez jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności. Dokonana w tak zakreślonych ramach kontrola zaskarżonego postanowienia pozwalała na przyjęcie, że jest ono zgodne z prawem. Skarga nie zasługiwała zatem na uwzględnienie. Przedmiotowe postępowanie dotyczy postanowienia wydanego w trybie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego. Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy uchylił postanowienie organu pierwszej instancji wydane w przedmiocie zarzutów i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji są zarzuty, których katalog ma charakter zamknięty i zawarty został w przepisie art. 33 u.p.e.a. Zarzuty zgłaszane są organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy "ostateczne" rozstrzygnięcie o zasadności bądź bezzasadności czy też niedopuszczalności zarzutów. Jak trafnie zwraca się uwagę w orzecznictwie, przy rozstrzyganiu w przedmiocie zarzutów zobowiązanego przyjęta przez ustawodawcę procedura odwoławcza nie jest tożsama z modelem rozpoznawania środków odwoławczych w ogólnym postępowaniu administracyjnym (por. art. 34 u.p.e.a.). Do podstawowych różnic przy rozpatrywaniu zarzutów i odwołań należy zaliczyć to, że postępowanie w trybie art. 34 u.p.e.a. przede wszystkim ogranicza się do rozpatrzenia samego zarzutu ("w zakresie zgłoszonych zarzutów") i nie obejmuje rozpoznania - tak jak w odwołaniach - całej sprawy. Z powyższego wynika, że wyjście poza granice zgłoszonych zarzutów jest niedopuszczalne, pozbawione podstawy prawnej, i czyniąc to, i wierzyciel i organ egzekucyjny oraz ich organy wyższego stopnia działałyby bez podstawy prawnej - czyli postanowienia ich kwalifikowałyby się do uznania za nieważne. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią środek zaskarżenia przysługujący jedynie zobowiązanemu, który zgłaszając je może powoływać się na naruszenie istotnych zasad postępowania egzekucyjnego lub niedopuszczalność egzekucji. Mogą zostać one wniesione w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, a zatem są środkiem zaskarżenia służącym zobowiązanemu jedynie w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Nadto zarzuty mogą być wniesione tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art.33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Trzeba również podkreślić, że po upływie siedmiodniowego terminu do zgłoszenia zarzutów nie mogą być one przez zobowiązanego uzupełnione ani nie może on wnieść nowych zarzutów. W niniejszej sprawie skarżący w ustawowym terminie wniósł zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego [...]. Mając powyższe rozważania na uwadze zasadne jest stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, że organ pierwszej instancji nieprawidłowo rozszerzył zakres postępowania prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], kwestionowanego przez stronę i orzekł w przedmiocie zarzutów w stosunku do postępowań egzekucyjnych prowadzonych również w oparciu o tytuły wykonawcze o nr: [...]. Z uwagi na powyższe zasadnie organ zastosował przepis art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Organ egzekucyjny związany jest zakresem środka zaskarżenia zarówno co do charakteru zgłoszonego zarzutu, jak i tytułów wykonawczych objętych zarzutami. Organ egzekucyjny nie może działać z urzędu i rozpoznawać zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego, które nie zostały zgłoszone przez Zobowiązanego, ani rozszerzać oceny zgłoszonych zarzutów w odniesieniu do innych tytułów wykonawczych, niż wskazane przez Zobowiązanego w złożonym środku zaskarżenia. Ponadto rozpoznając skargę na postanowienie kasacyjne, Sąd uprawniony jest jedynie do wypowiedzi w przedmiocie zaistnienia przesłanek określonych w art. 138 § 2 w zw. z art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie przesłanki wskazane w powołanym przepisie wystąpiły. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu – organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Postanowienie organu pierwszej instancji zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, gdyż organ ten wyszedł poza granice zgłoszonych zarzutów. W postępowaniu odwoławczym (w niniejszej sprawie zażaleniowym) może być rozstrzygnięta wyłącznie sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym. W sytuacji gdy organ pierwszej instancji bez podstawy prawnej rozszerzył zakres zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, organ odwoławczy nie miał podstaw do podjęcia innego rozstrzygnięcia niż wynikającego z przepisu art. 138 § 2 Kodeksu postepowania administracyjnego. Decyzja kasacyjna winna być wydana w sytuacji gdy konieczny jest do rozstrzygnięcia zakres postępowania. W okolicznościach niniejszej sprawy organ podejmując rozstrzygnięcie w trybie art. 138 § 1 pkt 2 lub 3 Kodeksu postępowania administracyjnego naruszyłby zasadę dwuinstancyjności postępowania. Ponadto zaznaczyć również należy, że wydając postanowienie kasacyjne organ nie rozstrzyga o meritum sprawy, nie przesądza też merytorycznej kontroli postanowienia. W niniejszej sprawie organ odwoławczy wskazał jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy – rozpatrzyć złożony środek zaskarżenia zgodnie z jego zakresem. Podsumowując, przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że jest ono zgodne z prawem. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił. | | | |