I SA/Go 1027/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Joanna Wierchowicz (spr.) Protokolant Specjalista Marta Surmacz-Buszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Burmistrza Gminy na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych oddala skargę. I SA/Go 1027/10 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2010r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych o numerach od [...] z dnia [...] maja 2010r. Postanowienie to wydane zostało w wyniku ustalonego przez Dyrektora Izby Skarbowej stan faktycznego, z którego wynikało, iż wystawione w dniu [...] maja 2010r. przez Burmistrza Gminy, jako wierzyciela, tytuły wykonawcze o numerach od [...], obejmujące zobowiązania dłużnika E.S. z tytułu świadczeń wypłaconych z Funduszu Alimentacyjnego za okres od listopada 2008r. do sierpnia 2009r. zostały zwrócone wierzycielowi przez Naczelnika Urzędu Skarbowego do uzupełnienia poprzez wskazanie w pozycji 77 tych tytułów wykonawczych podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnych. Wierzyciel ponownie przekazał ww. tytuły wykonawcze Naczelnikowi Urzędu Skarbowego twierdząc, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego ściągane w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie korzysta z prawa pierwszeństwa zaspokojenia, a tym samym nieuprawnione byłoby wskazanie w pozycji 77 przedmiotowych tytułów wykonawczych przepisu art. 28 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009r. Nr 1, poz. 7 ze zm.). Zdaniem wierzyciela art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym dotyczy kwot uzyskanych w wyniku egzekucji od dłużnika alimentacyjnego w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego oraz w przypadku, gdy w okresie wypłaty świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego osobie uprawnionej nie zostaną zaspokojone i nie dotyczy kwot wynikających z decyzji o zwrocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej. Postanowieniem z [...] czerwca 2010r. Naczelnik Urzędu zwrócił wierzycielowi przedmiotowe tytuły wykonawcze z uwagi na niewskazanie pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnych. Na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Burmistrz Gminy wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej, który postanowieniem z [...] sierpnia 2010r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji stwierdził, iż tytuły wykonawcze nie spełniały wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji bowiem nie wskazywały pierwszeństwa zaspokojenia należności z nich wynikających, które określone zostało przepisami art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentacji. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej art. 28 ww. ustawy określa kolejność zaspokojenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, należności wierzyciela oraz należności likwidatora funduszu alimentacyjnego w okresie wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego i po zaprzestaniu wypłaty tych świadczeń i organ egzekucyjny zobowiązany jest kolejności tej przestrzegać niezależnie od tego czy w sprawie wydana została decyzja administracyjne czy nie. Zwrócił też uwagę, iż art. 27 ust. 2 i ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentacji nie wyłącza stosowania art. 28 tej ustawy co oznacza, że świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego dochodzone w trybie egzekucji administracyjnej korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przewidzianego w art. 28 ww. ustawy i podlegają zaspokojeniu po kosztach egzekucyjnych, a przed należnościami zabezpieczonymi hipotecznie wynikającymi z wierzytelności banku hipotecznego wpisanymi do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych. Skoro zatem pierwszeństwo uregulowane art. 28 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji narusza kolejność wynikającą z art. 115 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to wierzyciel winien był zawrzeć stosowną informację w tym zakresie w tytułach wykonawczych w wykonaniu obowiązku wynikającego z art. 27 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na postanowienie organu II instancji Burmistrz Gminy wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji i zarzucił, iż zwrot tytułów wykonawczych dokonany został z naruszeniem art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem w odniesieniu do zwróconych tytułów wykonawczych nie zachodził, określony przez ustawodawcę w art. 27 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązek wskazania podstawy pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej. Zdaniem Skarżącego należności pieniężne objęte ww. tytułami wykonawczymi nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia, przewidzianego w art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W jego ocenie podział środków o którym mowa w art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dotyczy tylko kwot uzyskanych z egzekucji alimentów od dłużnika alimentacyjnego oraz ma ścisły związek z art. 27 ust. 9 oraz ust. 10 tej ustawy. Należność z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, stosownie do art. 27 ust. 3 cytowanej ustawy jest należnością o charakterze publicznoprawnym co oznacza, iż wierzycielem w postępowaniu administracyjnym jest gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej do pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a nie osoba uprawniona do alimentów. Ponadto zdaniem wierzyciela administracyjny organ egzekucyjny wykonując decyzję skierowaną do dłużnika alimentacyjnego, dotyczącą zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nie posiada decyzji przyznającej osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a w konsekwencji nie posiada informacji o okresie wypłat świadczenia czy też o ich zaprzestaniu. Zdaniem skarżącego okoliczności te przesądzają, iż podział kwot dokonywany na podstawie art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dotyczy wyłącznie kwot uzyskanych przez komornika sądowego w egzekucji prowadzonej w okresie, w którym osoba uprawniona do alimentów otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego i nie dotyczy należności wyegzekwowanych przez administracyjny organ egzekucyjny z tytułu zwrotu świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego. Reasumując, skarżący stwierdził, że w art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest mowa o podziale środków uzyskanych z egzekucji alimentów i nie należy tego odnosić do egzekucji należności z tytułu świadczeń wypłaconych z Funduszu Alimentacyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi zauważył, że przepis art. 28 ust. 1 pkt 1 - 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów określa kolejność zaspokojenia należności w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a art. 28 ust. 2 pkt 1-5 tej ustawy wskazuje kolejność zaspokojenia poszczególnych należności uzyskanych po zaprzestaniu wypłaty świadczeń osobie uprawnionej. W myśl cytowanego artykułu wszystkie objęte unormowaniem art. 28 ust. 1 i ust 2 kategorie należności, podlegają zaspokojeniu po należnościach określonych odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, a przed należnościami określonymi odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 2 - 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji bądź w art. 1025 § 1 pkt 2-10 Kodeksu postępowania cywilnego. Oznacza to, że przepisami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ustawodawca modyfikuje kolejność zaspokojenia należności określoną w art. 115 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz w art. 1025 Kodeksu postępowania cywilnego zarówno w przypadku egzekucji prowadzonej na rzecz wierzyciela alimentacyjnego, jak i należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie tej ustawy, a także ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. W związku z powyższym wskazanie w pozycji 77 tytułów wykonawczych o numerach od [...] przepisu art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wypełniłoby dyspozycję art. 27 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, w myśl którego tytuł wykonawczy zawiera wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej. Unormowanie to stanowi bowiem podstawę prawną zaspokojenia należności strony skarżącej po należnościach z tytułu kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnienia, a przed pozostałymi należnościami wymienionymi w art. 115 § 1 pkt 2-6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dalej organ II instancji stwierdził, że zgodnie z art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego i jest ograniczony jest wnioskiem wierzyciela zawartym w tytule wykonawczym, a tym samym ściągnięte w postępowaniu egzekucyjnym należności, po potrąceniu stosownie do art. 115 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należności z tytułu kosztów egzekucyjnych oraz kosztów upomnienia, zobligowany jest przekazać wierzycielowi. Art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w sposób jednoznaczny określa kolejność zaspokojenia należności dochodzonych na podstawie przepisów tej ustawy, w kontekście art. 115 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, obligując wierzyciela do wskazania tego pierwszeństwa w tytule wykonawczym, stosownie do art. 27 § 1 pkt 5 ww. ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) – sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. – sądy administracyjne sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone ustawą. Oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 – 150 ustawy). Przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji brany jest pod uwagę stan prawny, który miał zastosowanie w chwili wydawania tej decyzji. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji organu administracji we wskazanym wyżej zakresie, należy stwierdzić że zarzuty skarżącego podniesione w skardze okazały się niezasadne. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 5,ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jt. Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) dalej określanej jako "EgzAdmU", tytuł wykonawczy powinien zawierać wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli egzekwowana należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej. Poza sporem w niniejszej sprawie jest ta ostatnia okoliczność tj. że prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej. Spór sprowadza się między stronami co do tego czy dochodzona wierzytelność korzysta z prawa pierwszeństwa. Ustalenie pozytywne skutkuje bowiem obowiązkiem wierzyciela wskazania podstawy prawnej tego pierwszeństwa w tytule wykonawczym. W tym miejscu przypomnieć należy, że egzekwowana należność objęta spornymi tytułami wykonawczymi dotyczyła świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego wypłacanego na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (jt. Dz. U z 2009r., Nr 1, poz. 7 ze zm.) – dalej zwaną, "p.o.u.a." a tytuł wykonawczy wystawiony został w oparciu o orzeczenie z dnia z [...] października 2009r. nr [...]. Stosownie do przepisu art. 28 ust. 1 p.o.u.a. w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności: 1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia, 2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia, 3) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia, 4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia - po należnościach określonych odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.), a przed należnościami określonymi odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 2-6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. - Kodeks postępowania cywilnego. 2. W przypadku gdy w okresie wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej nie zostaną zaspokojone, po zaprzestaniu wypłaty świadczenia organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności: 1) należności wierzyciela alimentacyjnego - do wysokości zasądzonych miesięcznie świadczeń, 2) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia, 3) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia, 4) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia, 5) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia - po należnościach określonych odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, a przed należnościami określonymi odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 2-6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. - Kodeks postępowania cywilnego. Jak wynika z przytoczonych przepisów ustanawiają one prawo pierwszeństwa zaspokojenia z kwoty uzyskanej z egzekucji. Przepisy te są jasne i w zasadzie nie wymagają żadnych zabiegów interpretacyjnych. Wynika bowiem z nich, iż świadczenia dochodzone w trybie egzekucji administracyjnej, a dotyczące świadczeń wypłacanych z Funduszu Alimentacyjnego, korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia po kosztach egzekucyjnych i kosztach upomnienia a przed należnościami zabezpieczonymi hipotecznie wynikającymi z wierzytelności banku hipotecznego wpisanymi do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych prowadzonego zgodnie z przepisami o listach zastawnych i bankach hipotecznych. Zasadnie zatem uznał Dyrektor Izby Skarbowej, iż uregulowanie zawarte w art. 28 p.o.u.a. zmienia kolejność wynikającą z art. 115 EgzAdmU stanowiąc wyjątek od zasad określonych w tym przepisie, wobec czego wierzyciel zobowiązany był, stosownie do obowiązku wynikającego z art. 27 ust. 1 pkt EgzAdmU, informację tę zamieścić w tytule wykonawczym. Wobec niewykonania normatywnego obowiązku organ egzekucyjny ustaliwszy w toku badania z urzędu, dopuszczalność egzekucji administracyjnej zasadnie, stosownie do treści art. 29 § 1 EgzAdmU, zwrócił tytuły wykonawcze wierzycielowi celem uzupełnienia ich. Czynność ta nie uchybiała prawu. Reasumując należy stwierdzić, iż przy prawidłowo ustalonym w sprawie stanie faktycznym organy podatkowe dokonały poprawnej subsumcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego. W związku z tym Sąd uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił. /-/ J. Niedzielski /-/ A. Juszczyk-Wiśniewska /-/ J. Wierchowicz