I SA/Go 1068/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Wierchowicz po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym na skutek wniesienia sprzeciwu wniosku K.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania decyzji postanawia: 1. Przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu od skargi. 2. W pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skargą z dnia [...] października 2012 r. K.S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] uchylające w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie odmowy sprostowania decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że jest mężatką i wraz z mężem prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Oboje nie pracują. Skarżąca otrzymuje emeryturę w wysokości 1.732,53 zł netto, zaś jej małżonek - rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości 1.096,92 zł netto oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Stałe wydatki małżonków wynoszą około 2.200 zł miesięcznie. Wskazała również, że nie ma zgromadzonych oszczędności. Wspólnie posiadają dom o powierzchni 101 m², obciążony hipoteką na kwotę 37.500,00 zł, gdyż w 2003 r. zaciągnęli kredyt na nadbudowę dachu. Skarżąca przedłożyła również odpisy decyzji ZUS potwierdzające deklarowane we wniosku dochody swoje i męża. Złożyła także kserokopie rachunków i dowodów wpłat obrazujące miesięczne wydatki jak również odpisy wyciągów z rachunków bankowych potwierdzające brak oszczędności oraz fakt, iż małżonkowie korzystają z kredytu odnawialnego. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 20 listopada 2012 r. odmówił K.S. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że jedyną opłatą podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi wynoszący zaledwie 100 zł. Uwzględniając, że skarżąca i jej mąż uzyskują - wprawdzie niewysokie - lecz stałe dochody, uznał, że zapłata 100 zł nie spowoduje dla nich zauważalnego uszczerbku finansowego i nie narazi ich na uszczerbek utrzymania koniecznego. Powyższej oceny, w jego opinii, nie zmienił również fakt, że równolegle ze sprawą ze skargi skarżącej toczy się przed tutejszym sądem sprawa ze skargi jej męża (sygn. akt I SA/Go 1067/12). Również tam bowiem wpis od skargi ustalono na 100 zł. Zatem łączna kwota wpisów w obydwu sprawach ze skarg małżonków S. wynosi zatem 200 zł. Uiszczenie takiej sumy nie przekracza ich możliwości majątkowych. Nie godząc się z odmową przyznania prawa pomocy, pismem z dnia [...] listopada 2012 r. skarżąca wniosła sprzeciw. W uzasadnieniu podniosła, że Referendarz sądowy oceniając ich sytuację majątkową nie uwzględnił kosztów zakupu żywności. Poza tym, uiszczenie wpisów w wysokości 200 zł (w sprawie ze skargi jej małżonka toczącej się równolegle) pogorszy już i tak bardzo trudną ich sytuację finansową. Dodała, że nieprawidłowo Referendarz uznał, że to skarżąca otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Tymczasem, jak wykazała w złożonym wniosku, zasiłek taki otrzymuje jej mąż. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Prawo pomocy obejmuje na podstawie art. 244 § 1 P.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, co stanowi jego zakres całkowity w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zgodnie z § 4 cytowanego artykułu częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Zaś, przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny czyli gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynika, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (por. post. NSA z 6 października 2004 r. GZ 71/04 ONSAiWSA z 2005 r. z. 1 poz. 8). Świadczy o tym użycie we wskazanym przepisie zwrotu "gdy wykaże". Wskazać także należy, że instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że skarżąca spełniła przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy, jednakże tylko w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu od skargi. Uzasadniania to przede wszystkim trudna sytuacja finansowa skarżącej i jej małżonka. Z dokumentów przedłożonych przez nią wynika bowiem, iż wraz z mężem prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, nie posiadają oszczędności, a osiągane przez nich dochody w całości przeznaczane są na pokrycie wydatków związanych nie tylko z utrzymaniem domu (wszelkiego rodzaju opłaty), zakupem leków, ale także z zakupem żywności, środków chemicznych, odzieży. Wyjaśnić przy tym należy, że skarżąca określając wysokość niezbędnych wydatków nie uwzględniła tych wszystkich kosztów. Dokonując oceny wniosku, Sąd uwzględnił również konieczność uiszczenia wpisu w równolegle toczącej się sprawie ze skargi jej męża – J.S., a także ponoszone przez nich wydatki związane z zaciągniętym w 2003 r. kredytem hipotecznym na nadbudowę dachu i kredytem odnawialnym, mimo, że - nie ulega wątpliwości - jest to zobowiązanie zaciągnięte dobrowolnie i nie może mieć zasadniczego wpływu na ocenę zasadności wniosku. Oceniając powyższe uznano zatem, że obarczenie K.S. ciężarem uiszczenia wpisu od skargi naraziłoby jej rodzinę na uszczerbek koniecznego utrzymania. Mając na uwadze powyższe okoliczności, oraz fakt, iż jedyną opłatą podlegającą obecnie uiszczeniu jest wpis od skargi, Sąd uznał, że zasadne jest udzielenie pomocy sądowej skarżącej w postaci zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.