I SA/Go 1068/12

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2013-01-16

Skład orzekający: Joanna Wierchowicz, Barbara Rennert, Alina Rzepecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, powołując się na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, podczas gdy ocena prawna sądu administracyjnego w poprzednim postępowaniu była wiążąca?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy nieprawidłowo uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie zachodziła potrzeba prowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. Sąd administracyjny uznał, że organ odwoławczy powinien był zastosować się do wiążącej oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który dotyczył właściwego zastosowania art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej w odniesieniu do kwestii "sfałszowania protokołu".
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o sprostowanie błędów rachunkowych i oczywistych omyłek w decyzji podatkowej oraz wyjaśnienie sfałszowania protokołu. Po wielokrotnych postępowaniach i kontrolach sądowych, Dyrektor Izby Skarbowej uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiające sprostowania i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że organ pierwszej instancji nie rozpatrzył wniosku w całości. Skarżąca wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, zarzucając m.in. nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i naruszenie art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2012r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wierchowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert Sędzia WSA Alina Rzepecka Protokolant Sekretarz sądowy Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi K.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania decyzji uchyla zaskarżone postanowienie. I SA/Go 1068/12 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2012r,. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z [...] lipca 2012r. w przedmiocie odmowy sprostowania błędu rachunkowego/oczywistej omyłki w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2009r., nr [...] i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Postanowienie zostało wydane na podstawie ustalonego przez organ II instancji następującego stanu faktycznego sprawy. Decyzją z [...] grudnia 2009r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego określił K.S. (dalej: skarżącej, podatniczce) zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. w kwocie 531,20 zł. Pismem z [...] grudnia 2009r. K.S. wniosła o sprostowanie w trybie art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej błędów rachunkowych, oczywistych omyłek oraz wyjaśnienia sfałszowania protokołu z przesłuchania strony z dnia [...] października 2009r. Skarżąca wezwana przez organ I instancji do sprecyzowania błędów i omyłek mających być przedmiotem sprostowania wskazała, iż zostały one sformułowane w odwołaniu z dnia [...] grudnia 2009r. od decyzji z [...] grudnia 2009r. W odwołaniu tym zarzuciła m.in, iż w uzasadnieniu decyzji za 2003 rok wykazano wydatki na nadbudowę w kwocie 7.013,96 zł zamiast 7.322,10 zł. Postanowieniem z [...] grudnia 2009r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w decyzji z [...] grudnia 2009r., nr [...] wykreślając w uzasadnieniu decyzji na stronie 5 wierszu 5-11 sformułowanie "decyzję nr [...] z dnia [...].01.2007r. wydaną przez Starostę, który zmienił decyzję Starosty z dnia [...].11.2003r. Nr [...] w sprawie wydania pozwolenia na budowę inwestycji obejmującą "nadbudowę dachu na domku jednorodzinnym z poddaszem nieużytkowym oraz zadaszenie nad istniejącym tarasem na działce nr [...]" wydaną K. i J.S., w zakresie projektu budowlanego dotyczącego zmiany funkcji poddasza na poddasze mieszkalne" i zastępując je treścią: "decyzję nr [...] z dnia [...].09.2003r. Wydana przez Prezydenta Miasta z wniosku Państwa K. i J.S., zam. ul. [...] o warunkach zabudowy polegającej na nadbudowie dachu stromego nad istniejącym budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, na działce nr ewid. [...]". W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, iż decyzję Starosty z dnia [...].01.2007r. Nr [...] podatniczka przedłożyła w związku z przeprowadzanymi czynnościami sprawdzającymi zeznań PIT-37 za lata 2004-2005 do protokołu nr [...] i nr [...] spisanego w dniu [...].09.2009r., natomiast decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...].09.2003r. Nr [...] do protokołu przesłuchania strony z dnia [...].10.2009r. dot. określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. Na ww. postanowienie K.S. złożyła zażalenie z dnia [...] stycznia 2010r., zarzucając, iż wykreślenie wierszy 5-11 na str. 5 nie jest oczywistą omyłką, tylko próbą sfałszowania protokołu z przesłuchania strony z dnia [...] października 2009r. a organ podatkowy na podstawie przedłożonych przez nią dokumentów tworzy nowe uzasadnienia nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie, komplikując jedynie jej charakter. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2010r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy ww. postanowienie z dnia [...] grudnia 2009r., nr [...]. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej podatniczka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który wyrokiem z dnia 16 czerwca 2010r., (I SA/Go 334/10) uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2009r., nr [...]. Od powyższego wyroku Dyrektor Izby Skarbowej wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 23 marca 2012r. sygn. akt II FSK 1832/10 ją oddalił. [...] maja 2012r. do Izby Skarbowej wpłynął prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 16 czerwca 2010r. sygn. akt I SA/Go 334/10 wraz z aktami sprawy. Dyrektor Izby Skarbowej pismem z dnia [...] maja 2012r. nr [...] przekazał akta organowi I instancji. Postanowieniem z [...] lipca 2012r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego rozpoznając ponownie wniosek z dnia [...] grudnia 2009r. odmówił sprostowania treści decyzji z dnia [...] grudnia 2009r., nr [...]. Powołując się na art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej stwierdził, iż prostowane mogą być błędy rachunkowe oraz oczywiste omyłki, które stanowiły pomyłkę w wykonywaniu działania matematycznego lub które wynikają w sposób oczywisty z treści decyzji. Zdaniem organu zakwestionowana przez stronę kwota 7.013,95 zł nie może zostać zakwalifikowana jako oczywista omyłka czy też błąd rachunkowy, gdyż jej zweryfikowanie wymagało ustalenia stanu faktycznego w oparciu o dokumenty źródłowe znajdujące się w aktach sprawy. Rozbieżności w treści decyzji i wniosku strony odnośnie wysokości wydatków na nadbudowę zostały ocenione w ramach kontroli instancyjnej. Prawidłowość rozstrzygnięcia merytorycznego decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2009r., nr [...] określającej K.S. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. na kwotę 531,20 zł, jaki i prawidłowość dokonanej przez organ podatkowy oceny materiału dowodowego w sprawie, potwierdzone zostały: - decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2010r., nr [...] utrzymującą w mocy ww. decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2009r., a następnie - wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 30 czerwca 2010r. sygn. akt I SA/Go 456/10 oddalającym skargę na ww. decyzję organu odwoławczego. Na postanowienie z dnia [...] lipca 2012r., nr [...] K.S. wniosła zażalenie podnosząc, iż organ I instancji wydał rozstrzygnięcie po ponad dwóch latach od wniosku w przedmiocie sprostowania decyzji. Skarżąca zarzuciła nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego w postępowaniu odwoławczym od decyzji z dnia [...] grudnia 2009r. oraz poświadczenie nieprawdy, w związku z czym zażądała unieważnienia decyzji kończącej to postępowanie. Odnosząc się do argumentacji organu I instancji zawartej w zaskarżonym postanowieniu zgodziła się ze stwierdzeniem, iż rozbieżności odnośnie kwoty wydatków winny zostać rozpatrzone w toku kontroli instancyjnej. Podniosła jednakże, iż Dyrektor Izby Skarbowej nie dopatrzył się tych błędów rachunkowych, gdyż stwierdził, iż organ I instancji w sposób prawidłowy uwzględnił zarówno faktury, jak i korekty dotyczące wydatków poniesionych w roku podatkowym. Zarzuciła też, że Dyrektor Izby Skarbowej przed utrzymaniem w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego nie zadał sobie trudu aby wyjaśnić kwestię błędów rachunkowych, a tym samym w obrocie pozostała wadliwa decyzja. Jej zdaniem nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego przez Dyrektora Izby Skarbowej zostało potwierdzone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2012r. W piśmie do Dyrektora Izby Skarbowej z [...] sierpnia 2012r. skarżąca podniosła, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego nie wykonał orzeczeń Sądu Administracyjnego w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w treści decyzji, a dalej mataczy i wystawia kolejne postanowienia w sprawie oczywistych omyłek i błędów rachunkowych w treści decyzji z dnia [...] grudnia 2009r., które nie były przedmiotem wyroków WSA w Gorzowie Wlkp. ani przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie. Przedmiotem wykonania wyroku WSA powinno być wyjaśnienie sfałszowania protokołu z przesłuchania strony z dnia [...] października 2009r. Za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy skarżąca uznała wydanie decyzji wyjaśniającej powody sfałszowania zeznań składanych pod przysięgą. Zarzuciła, iż postanowienia organów uchylone w ramach kontroli sądowo-administracyjnej wydane zostały bez podstawy prawnej i z naruszeniem art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej, w związku z czym powodują nieważność decyzji organu odwoławczego. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] października 2012r., nr [...], na podstawie art. 233 § 2 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r. poz. 749) uchylił w całości zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lipca 2012r. w przedmiocie odmowy sprostowania błędu rachunkowego/oczywistej omyłki w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2009r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż organ I instancji nie rozpatrzył w całości wniosku strony skarżącej z dnia [...] grudnia 2009r. doprecyzowanego pismem z dnia [...] grudnia 2009r., gdyż ustosunkował się jedynie do wysokości wydatków związanych z nadbudową. Strona wnosząc o zastosowanie trybu art. 215 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa podała także okoliczność m.in. "sfałszowania protokołu". Brak podstaw dla odstąpienia od rozpoznania wniosku w całości tj. odniesienia się do żądania sprostowania w trybie art. 215 § 1 ww. ustawy wszelkich nieprawidłowości z wniosku. Dyrektor Izby Skarbowej zalecił organowi I instancji podjęcie czynności wyjaśniających celem ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości rodzaju czy istoty nieprawidłowości. Konieczność podjęcia ponownej próby ustalenia zakresu żądania strony Dyrektor Izby Skarbowej uznał za zasadne mając na uwadze, że wniosek z dnia [...] grudnia 2009r. oraz odwołanie z dnia [...] grudnia 2009r. odnosiły się do czterech decyzji organu I instancji, a ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. prawomocnym wyrokiem z dnia 16 czerwca 2010r. Sygn. Akt I SA/Go 334/10 uchylając postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] grudnia 2009r. Nr [...] oraz postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2010r. Nr [...] wyraził wiążącą organy i stronę ocenę prawną co do zasadności sprostowania w trybie art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej błędów w uzasadnieniu decyzji, które strona określiła sfałszowaniem protokołu. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2012r., nr [...] K.S. złożyła skargę, w której wniosła o: - uchylenie w całości decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2010r. Nr [...], w związku z nierozpatrzeniem w postępowaniu odwoławczym dowodów oraz stawianych zarzutów, poświadczenie nieprawdy oraz nieprawidłowo ustalonym stanem faktycznym: Skarżąca zarzuciła: - naruszenie prawa materialnego poprzez nieprawidłowo ustalony stan faktyczny, co potwierdzać ma wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz fakt uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia z uwagi na konieczność uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, co powinno zdaniem skarżącej nastąpić w postępowaniu odwoławczym, a nie trzy lata po zakończeniu postępowania, - naruszenie art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez sprostowanie z urzędu oczywistej omyłki w treści decyzji, która nie posiadała ustawowego wymogu "oczywistości", a ponadto stwierdzenie, że to strona wnosząc o zastosowanie trybu art. 215 § 1 ustawy Ordynacji Podatkowej wskazała także na okoliczność m.in. "sfałszowania protokołu" co nie miało miejsca, gdyż to Naczelnik Urzędu Skarbowego sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w treści decyzji na podstawie art. 215 § 1, a wniosek małżonków S. dotyczył wyjaśnienia sfałszowania protokołu z przesłuchania strony z dnia [...] października 2009r. zawartego w uzasadnieniu decyzji, a nie sprostowania w świetle art. 215 § 1 Ordynacji Podatkowej, - naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym, oraz nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, czego skutki są widoczne dzisiaj, - naruszenie art. 121 Ordynacji podatkowej w związku z tym, że postępowanie podatkowe nie było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych poprzez przerzucanie się Naczelnika Urzędu Skarbowego i Dyrektora Izby Skarbowej kto ma załatwić sprawę. W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, iż Dyrektor Izby Skarbowej uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] lipca 2012r.s nr [...], gdyż dopiero po trzech latach zdobył wiedzę, iż na wezwanie organu I instancji o jakie błędy i omyłki chodzi skarżąca wskazała, że zostały one zawarte w odwołaniu z dnia [...] grudnia 2009r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2009r. Ponadto w postanowieniu z [...] lutego 2010r. [...] Dyrektor Izby Skarbowej minął się z prawdą stwierdzając, iż podatniczka mimo wezwania nie sprecyzowała o jakie błędy rachunkowe chodzi. Dalej skarżąca nie zgodziła się z uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia, w którym Dyrektor Izby Skarbowej wskazuje, iż strona powinna sprecyzować zakres żądania w trybie art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. precyzyjnie określić błędy w decyzji. Podkreśliła, iż wniosek z dnia [...] grudnia 2009r., dotyczył sprostowania błędów rachunkowych i oczywistych omyłek, a ponadto wyjaśnienia sfałszowania protokołu z przesłuchania strony z [...] października 2009r. Żądania te zostały powielone w odwołaniu z dnia [...] grudnia 2009r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2009r. i powinny być rozpatrzone w postępowaniu odwoławczym, a nie w ramach trybu sprostowania po trzech latach. Podkreśliła przy tym, iż nigdy nie wnosiła o sprostowanie w trybie art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej sfałszowania protokołu z dnia [...] października 2009r. Odnosząc się do treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia zarzuciła, iż Dyrektor Izby Skarbowej dopiero po trzech latach stwierdził, iż brak jest podstaw do odstąpienia od rozpoznania wniosku strony w całości tj. wszelkich nieprawidłowości podanych przez stronę, a nie doszedł do takiego wniosku kiedy utrzymywał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zdaniem skarżącej wskazanie na konieczność podjęcia czynności wyjaśniających mających na celu ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości rodzaju czy istoty nieprawidłowości oznacza, iż postępowanie odwoławcze zostało przeprowadzone nieprawidłowo. W jej ocenie organy podatkowe próbują stronę wciągnąć w swoje gierki, chcąc dalej ciągnąć postępowanie. K.S. zarzuciła także, iż postanowienie organu I instancji odmawiające sprostowania błędu rachunkowego w treści decyzji z dnia [...] grudnia 2009r., które nie były przedmiotem wyroków sądów administracyjnych obu instancji, dalej gmatwa i mataczy. Skarżąca nie zgodziła się także ze stanowiskiem organu I instancji, który w piśmie z [...] sierpnia 2012r. przekazującym organowi odwoławczemu zażalenie na ww. postanowienie stwierdził, iż jest ono (postanowienie) realizacją zaleceń sądowych co do postępowania organów podatkowych w przedmiocie końcowego załatwienia sprawy. W ocenie skarżącej wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. jak i wyrok NSA w Warszawie nie dotyczył błędów rachunkowych, których sprostowania odmówiono ww. postanowieniem, lecz jedynie omyłki, która nie posiadała ustawowego wymogu oczywistości. Uznała więc, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego nie zrozumiał wskazań Sądu, iż okoliczność sfałszowania protokołu winna zostać rozpatrzona w postępowaniu odwoławczym przez Dyrektora Izby Skarbowej. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymując w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2009r., nr [...] nie rozpatrzył, zdaniem skarżącej zarzutów odwołania z dnia [...] grudnia 2009r. Dowodem tego jest, w opinii skarżącej uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowień organu I i II instancji w przedmiocie sprostowania oczywistych omyłek w treści ww. decyzji oraz uchylenie przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lipca 2012r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej, uznając jej zarzuty i wnioski za bezpodstawnie wniósł o jej oddalenie. Za bezpodstawne w szczególności uznał organ odwoławczy żądanie uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2010r., nr [...] stwierdzając, iż w ramach kontroli sądowo-administracyjnej postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] lipca 2012r. w przedmiocie odmowy sprostowania błędów rachunkowych brak jest podstaw do rozpatrywania zarzutów odnoszących się do decyzji kończącej postępowanie w przedmiocie określenia K.S. zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r., która to decyzja była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2010r. w sprawie I SA/Go 456/10 tenże Sąd oddalił skargę K.S.. W związku z tym, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, który stanowił podstawę wydania ww. decyzji ostatecznej, czy też zarzut nie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym, poprzez nieprzeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego. W toku postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem, z uwagi na brak podstaw prawnych, nie był ustalany stan faktyczny w sprawie określenia K.S. zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych 2003, zakończonej ww. decyzją ostateczną. Zdaniem organu odwoławczego skarżąca błędnie interpretuje fakt, iż Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu orzeczenia z dnia 23 marca 2012r. (II FSK 1832/10) wskazał, że zmiana w trybie art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej całego akapitu z treści decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2009r. - nr [...] w przedmiocie określenia skarżącej zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r., stanowiła w istocie zmianę treści stanu faktycznego. Błąd organu podatkowego, polegający na mylnym przytoczeniu w uzasadnieniu decyzji dat przedłożenia przez skarżącą w toku postępowania poszczególnych dowodów załączanych do protokołów, stanowiący de facto zmianę (przeinaczenie) przez organ stanu faktycznego sprawy, nie oznacza, iż stan faktyczny nie został przez organ przed wydaniem decyzji dostatecznie ustalony. Przedmiotowy błąd, który wg sądów administracyjnych obu instancji nie miał charakteru oczywistości i w konsekwencji nie podlegał sprostowaniu w trybie art. 215 § 1 Ordynacji, został poddany ocenie w toku postępowania odwoławczego dotyczącego ww. sprawy, z uwagi na fakt, iż skarżąca, jak sama konsekwentnie twierdzi, okoliczność "sfałszowania protokołu" podnosiła w treści odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2009r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził także, iż wskazanie w sentencji zaskarżonego postanowienia na konieczność uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, oznacza konieczność podjęcia czynności wyjaśniających w toku postępowania z przedmiotowego wniosku, a nie w toku postępowania, które zostało zakończone ww. decyzją ostateczną. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 202r., organ odwoławczy nie utrzymał w mocy postanowienia w przedmiocie sprostowania z urzędu jakiejkolwiek omyłki, ani tym bardziej nie prostował z urzędu żadnej omyłki, lecz wyeliminował z obrotu prawnego postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, którym organ odmownie rozpatrzył wniosek o sprostowanie m.in. błędów rachunkowych w decyzji z dnia [...] grudnia 2009r. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej treść wniosku z [...] grudnia 2009r. uprawniała do stwierdzenia, iż K.S. zażądała wyjaśnienia sfałszowania protokołu z dnia [...] października 2009r. w trybie art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej. Żądając wyjaśnień w tym zakresie powołała się bowiem na ww. przepis. W treści wniosku z dnia [...] grudnia 2009r. wyraźnie wskazała, że sprostowania błędów rachunkowych, oczywistych omyłek oraz wyjaśnienia sfałszowania protokołu z przesłuchania strony z dnia [...] października 2009 roku, zawartego w uzasadnieniu decyzji żąda zgodnie z art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżanym postanowieniu, iż organ I instancji nie podjął wystarczających czynności celem prawidłowego rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia [...] grudnia 2009r. Konieczność podjęcia ponownej próby ustalenia zakresu żądania strony było, zdaniem organu odwoławczego, uzasadniona również faktem, iż wniosek skarżącej z [...] grudnia 2009r. oraz odwołanie z [...] grudnia 2009r. na które skarżąca powołała się w odpowiedzi na pierwsze wezwanie do sprecyzowania zakresu żądania, odnosiły się do czterech różnych decyzji organu I instancji. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej zastosowanie się do wezwania o sprecyzowanie zakresu żądania w trybie art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej, nie mogło polegać na ogólnym wskazaniu błędów i nieprawidłowości, do czego sprowadzało się powołanie na treść odwołania z dnia [...] grudnia 2009r. Istotnym było wskazanie, które z tych błędów i nieprawidłowości miały zdaniem skarżącej charakter błędów rachunkowych, czy też oczywistych omyłek, podlegających sprostowaniu w przedmiotowym trybie, tak aby umożliwić organowi podatkowemu ocenę zasadności żądania. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż ponowne wezwanie skarżącej do sprecyzowania zakresu żądania związane było z oceną prawną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zawartą w wyroku z 16 czerwca 2010r. - I SA/Go 334/10 - wiążącą organy i skarżącą co do zasadności sprostowania w trybie art. 215 § 1 Ordynacja podatkowa błędów w uzasadnieniu decyzji, które S. określa "sfałszowaniem protokołu". Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej argumentacja i zarzuty skargi wskazują, iż skarżąca błędnie interpretuje zarówno przesłanki, jak i konsekwencje wyroku ww. wyroku WSA z dnia 16 czerwca 2010r. Sąd bowiem nie stwierdził sfałszowania protokołu a tylko wyraził pogląd, że błędy w uzasadnieniu decyzji z [...].12.2009r. (Nr [...]) sprowadzające się do pomylenia kolejności przedkładanych w toku postępowania dokumentów, nie mogą być zakwalifikowane jako oczywiste omyłki, a w konsekwencji nie można było ich prostować w trybie art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej. Wskazując nadto, iż żądanie dotyczące "wyjaśnienia sfałszowania protokołu z dnia [...] października 2009r." wykracza poza zakres postępowania w trybie art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej i zostanie rozpatrzone w postępowaniu odwoławczym Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądził o możliwości wzruszenia decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2010r., nr [...] i to w ramach postępowania w trybie art. 215 § 1 Ordynacji czego, zdaniem organu II instancji, zdaje się skarżąca domagać w skardze. Z tych względów żądanie skarżącej dotyczącej wydania przez organ odwoławczy decyzji wymiarowej, w uzasadnieniu której rozstrzygnąłby kwestię "sfałszowania protokołu" uznał Dyrektor Izby Skarbowej za bezpodstawne, bowiem okoliczność "sfałszowania protokołu" dotyczyła postępowania w przedmiocie określenia K.S. zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. Postępowanie w tej sprawie zostało zakończone ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2010r. Nr [...], która w związku prawomocnym wyrokiem WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 30 czerwca 2010r. Sygn. Akt I SA/Go 456/10 stała się prawomocną. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw do podważania jej prawidłowości w toku postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem. W piśmie procesowym z [...] grudnia 2012r. skarżąca stwierdziła, iż przedmiotem postępowania nie powinien być jej wniosek z [...] grudnia 2009r. lecz odwołanie z [...] grudnia 2009r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2009r. w przedmiocie określenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003r. Zdaniem skarżącej wniosku z [...] grudnia 2009r. Naczelnik Urzędu Skarbowego nie mógł sprostować, gdyż we wniosku nie było wskazane o jakie błędy rachunkowe chodziło, tylko wszystko zostało opisane w odwołaniu z dnia [...] grudnia 2009r. od decyzji z [...] grudnia 2009r. W związku z tym niezrozumiałe jest dla skarżącej ponowne postępowanie w sprawie sprostowania błędu rachunkowego, a tym bardziej uchylenie postanowienia organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnieć należy, iż wniosek skarżącej z dnia [...] grudnia 2009r. był przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego jak i przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Skarżąca wezwana do sprecyzowania wniosku o sprostowanie pismem z dnia [...] grudnia 2009r. poinformowała, że błędy rachunkowe, oczywiste omyłki oraz opis sfałszowania protokołu przesłuchania strony zostały opisane w odwołaniu od decyzji. W tymże odwołaniu skarżąca na stronie 3 wytknęła, iż w decyzji za 2003r. wykazano wydatki na nadbudowę w kwocie 7.013,95 a winno być 7.322,10 oraz zarzuciła sfałszowanie protokołu przesłuchania strony z dnia [...] października 2009r. Wniosek skarżącej został pierwotnie rozstrzygnięty postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego (postanowienie z [...] grudnia 2009r.) przez wykreślenie w uzasadnieniu decyzji na stronie [...] wierszy 5-11 o treści: "decyzję nr [...] z dnia [...].01.2007r. wydaną przez Starostę decyzję Starosty z dnia [...].11.2003r. nr [...] sprawie wydania pozwolenia na budowę inwestycji obejmującej "nadbudowę na domku jednorodzinnym z poddaszem nieużytkowym oraz zadaszenie nad istniejącym tarasem na działce nr [...] wydaną K. i J.S., w zakresie projektu budowlanego dotyczącego zmiany funkcji poddasza na poddasze mieszkalne" i zastępując ją treścią: "decyzję nr [...] z dnia [...].09.2003r. wydaną przez Prezydenta Miasta z wniosku Państwa K. i J.S., zam. ul. [...] o warunkach zabudowy polegającej na nadbudowie dachu stromego na istniejącym budynku mieszkalnym jednorodzinnym, na działce ewid. [...]". Postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego utrzymane zostało w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej (postanowienie z [...] lutego 2010r.). To ostatnie postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 czerwca 2010r. w sprawie I SA/Go 334/10 uchylił postanowienia obu instancji stwierdzając naruszenie art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Sądu dokonane sprostowanie nie nosiło cechy oczywistej omyłki. Skarga kasacyjna na rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniesiona przez Dyrektora Izby Skarbowej została przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 marca 2012r. (II FSK 1832/10) oddalona. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W tych warunkach wniosek skarżącej stał się przedmiotem ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, który postanowieniem z dnia [...] lipca 2012r. odmówił sprostowania treści decyzji z dnia [...] grudnia 2009r. Organ odwoławczy uchylając zaskarżoną decyzję wskazał na przepis art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – dalej: Ordynacja podatkowa). Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Tak więc przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zgodnie z przyjętym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i doktrynie stanowiskiem oraz zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania wynikającą z art. 127 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Nie może więc ograniczyć się do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, ale obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Istota administracyjnego toku instancji polega na 2-krotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów postawionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji. Dopuszczalne jest wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, tylko wtedy, gdy postępowanie przeprowadzone w pierwszej instancji wymaga znacznego poszerzenia materiału dowodowego w sprawie. Ma to miejsce wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Przenosząc powyższe na okoliczności rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, iż organ odwoławczy jako przyczynę uchylenia decyzji organu I instancji uznał nierozpatrzenie wniosku strony w całości. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej organ ten ustosunkował się jedynie do wysokości wydatków związanych z nadbudową natomiast pominął kwestię "sfałszowania protokołu". Ustalenie to jest samo w sobie trafne, gdyż istotnie uzasadnienie (nie zaś rozstrzygnięcie) postanowienia organu I instancji odnosi się tylko do wydatków poniesionych w 2003r. na nadbudowę a sprawa, w związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowień organów obu instancji, winna być rozpatrzona od początku w całości tj. rozstrzygać o obu elementach składających się na wniosek strony o sprostowanie - zarówno w odniesieniu do sprostowania kwoty wydatków jak i kwestii "sfałszowania protokołu". Jednak, zdaniem Sądu, brak uzasadnienia w tym zakresie nie uzasadniał uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Nie została bowiem spełniona przesłanka zastosowania art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej tj. w ocenie Sądu nie zachodziła potrzeba prowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. Wynika to ze związania opinią prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 16 czerwca 2010r. (I SA/Go 334/10). Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Ocena ta wiąże każdy organ, a więc także Dyrektora Izby Skarbowej, który zgodnie z zasadą dwuinstancyjności ponownie rozpoznaje sprawę. Oznacza to, że organ administracji publicznej winien jest podporządkować się ocenie prawnej wyrażonej w tym orzeczeniu bowiem ocena taka wiąże wszystkie organy tak długo jak długo orzeczenie nie zostanie uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawa. Zważywszy na to, że ani stan faktyczny ani prawny rozpoznawanej sprawy nie uległ zmianie Dyrektor Izby Skarbowej winien był uwzględnić tę ocenę. W niniejszej sprawie ocena prawna o charakterze wiążącym dotyczyła właściwego zastosowania konkretnego przepisu (art. 215 Ordynacji podatkowej) w odniesieniu do konkretnie ustalonej okoliczności – właśnie kwestii "sfałszowania protokołu". Nie zachodziła wobec tego potrzeba prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego i to w znacznej części, tym bardziej iż organ odwoławczy nie zakwestionował poprawności rozstrzygnięcia organu I instancji w zakresie wydatków na nadbudowę. Wytycznych odnośnie prowadzenia takiego postępowania dowodowego nie zawierały również orzeczenia sądów administracyjnych wydane w sprawie. Wobec tego, że rozpoznając sprawę Sąd dopatrzył się naruszenia prawa procesowego – art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, skutkującego taką wadliwością zaskarżonego postanowienia, która wymagała wyeliminowania go z obrotu prawnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy mieć na względzie zarówno powyższe rozważania jak i rozważania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 16 czerwca 2010r. oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2012r.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło