I SA/Go 1079/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do października 2006 roku postanawia: 1. Zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. 2. W pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skarżący M.J. – reprezentowany przez doradcę podatkowego – wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] września 2011 r. nr [...] wniósł do tut. Sądu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż jest żonaty i wychowuje wraz z żoną szesnastoletniego syna. Oświadczył również, że stanowiące majątek jego i żony nieruchomości (dwa domy oraz hala magazynowa) są zajęte w postępowaniu egzekucyjnym, podobnie jak uzyskiwane przez jego żonę dochody z dzierżawy nieruchomości w wysokości 24.000 zł rocznie. Wskazał również, iż jest osobą bezrobotną. Zarządzeniem z 22 listopada 2011r. wezwano pełnomocnika skarżącego do złożenia dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej jego oraz jego żony. Wezwano o oświadczenia dotyczące wysokości wydatków oraz dokumentów obrazujących wysokość dochodów jak również dokumentu potwierdzającego zajęcie wierzytelności stanowiącej czynsz za najem nieruchomości należących do żony skarżącego. W odpowiedzi przedłożono wyrok Sądu Rejonowego z [...] lutego 1996 r. orzekający o zniesieniu wspólności majątkowej pomiędzy skarżącym i jego żoną; oświadczenie skarżącego, z którego wynika, że miesięczne stałe wydatki jego rodziny wynoszą 935 zł; zaświadczenie o zarobkach żony z którego wynika, iż zarabia ona 1032,34 zł netto miesięcznie; odpisy zeznań podatkowych składanych przez skarżącego z których wynika, iż w 2010 r. tytułem najmu uzyskał przychód w wysokości 21.600 zł.; informację o zaliczkach na podatek dochodowy wystawioną dla żony skarżącego; odpisy tytułów wykonawczych oraz zawiadomień z [...] kwietnia 2011r. i [...] maja 2011r. o zajęciu wierzytelności skarżącego z tytułu najmu i dzierżawy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wystawione dla skarżącego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Skarżący poinformował jednocześnie, że sam od trzech miesięcy nie ma pracy, a wcześniejsze zatrudnienie przynosiło mu zaledwie najniższe dopuszczalne wynagrodzenie. Postanowieniem z 7 grudnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu podniósł, iż skarżący – wezwany w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2011 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.; zwana dalej P.p.s.a.) – nie przedstawił stosownych dokumentów potwierdzających oświadczenie o zajęciu wierzytelności jego żony z tytułu czynszu za dzierżawę posiadanych przez nią nieruchomości. Podkreślił, iż przedstawiając jedynie odpisy tytułów egzekucyjnych oraz zawiadomień o zajęciu praw majątkowych, wystawionych na jego imię i dotyczących egzekucji własnych, skarżący nie potwierdził zajęcia dochodów czerpanych z prawa własności przez jego żonę. Z powyższego obowiązku nie zwalnia skarżącego również okoliczność zniesienia między małżonkami wspólności majątkowej małżeńskiej. Ponadto wskazał, iż w orzecznictwie wprost wskazuje się, iż rozdzielność majątkowa nie zwalnia z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi. Pismem z [...] grudnia 2011r. pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. W uzasadnieniu podniósł, iż stanowisko przyjęte przez referendarza sądowego wynika z nieporozumienia, gdyż żona skarżącego nie uzyskiwała i nie uzyskuje dochodów z najmu, zaś zawarte w tym zakresie w złożonym formularzy PPF dane, to efekt pomyłki wynikającej z rozmowy telefonicznej ze skarżącym. Podkreślił, iż właścicielem nieruchomości jest skarżący i to on uzyskuje dochody z ich najmu. Sąd zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 260 P.p.s.a. wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw niniejszej sprawie został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. Zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tak więc, zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Dokonując powyższego zestawienia Sąd uznał, iż przedmiotowy wniosek zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, iż Sąd dokonał analizy złożonych oświadczeń oraz przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu wyjaśnień dotyczących dochodów uzyskiwanych z najmu nieruchomości, złożonych w sprzeciwie. Wyjaśnienia te Sąd uznał za wiarygodne, a także zbieżne z przedłożoną dokumentacją, przyjmując, iż wskazane dochody osiągał skarżący, nie zaś jego żona. Dokonując oceny złożonego wniosku, niewątpliwym jest zdaniem Sądu, iż jedyny realny dochód w rodzinie skarżącego w postaci wynagrodzenia małżonki w wysokości 1.032,34 zł, nie jest wystarczający do uiszczenia należnego w sprawie wpisu. Sąd wziął pod uwagę, że skarżący jest osobą bezrobotną oraz fakt, iż uzyskiwane przez niego dochody z najmu zostały w całości zajęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Powyższą okoliczność potwierdzają zawiadomienia o zajęciu z [...] kwietnia 2011r. i [...] maja 2011r. wystawione przez ww. organ egzekucyjny oraz tytuł wykonawczy z [...] kwietnia 2011r. Ta więc mając na uwadze wysokość ponoszonych przez rodzinę skarżącego wydatków, możliwości uzyskania realnych dochodów oraz wysokość należnego kosztu sądowego - którym na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi – Sąd uznał, iż zobowiązanie skarżącego do jego uiszczenia, mogłoby narazić jego lub jego rodzinę na uszczerbek w finansach koniecznych dla utrzymania. W oparciu o powyższe, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.