I SA/Go 1081/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 lutego 2008 r. na skutek sprzeciwu wniosku K.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi powyżej kwoty 250 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych). Skarżący K.B. wniósł do tutejszego Sądu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , od której został określony wpis w wysokości 1.432,00 zł. Po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu, skarżący złożył wniosek o zwolnienie jego od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż jego sytuacja majątkowa i rodzinna nie pozwala na uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 1.432,00 zł, tym bardziej, że wpis w takiej wysokości ma również uiścić jego małżonka – T.B.. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że jedynym źródłem dochodów małżonków B. jest wynagrodzenie skarżącego ze stosunku pracy w miesięcznej wysokości 1.500,00 zł brutto. Wezwany w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do złożenia wspólnego zeznania podatkowego za ostatni rok, oświadczenia jakie dochody małżonkowie B. uzyskiwali w ciągu ostatnich sześciu miesięcy, dokumentu zaświadczającego wysokość wynagrodzenia skarżącego, wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych, oświadczenia o posiadanych samochodach osobowych oraz oświadczenia o wysokości miesięcznych wydatków małżonków B., skarżący złożył jedynie kserokopię decyzji Powiatowego Urzędu Pracy nr [...] o uznaniu T.B. za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku, kserokopie postanowień Sądu Rejonowego z dnia [...] grudnia 2007 r. o Sygn. akt I Co 924/07 o nakazie w/w złożenia wykazu majątku oraz o zwolnieniu skarżącego z kosztów sądowych, jak również kserokopię protokołu posiedzenia sądowego z dnia [...] grudnia 1007 r. wraz ze złożonym w jego trakcie wykazem majątku. W związku z oświadczeniem K.B. w wykazie majątku o uzyskiwaniu dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, dodatkowo wezwano skarżącego do złożenia odpisów miesięcznych deklaracji podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych i od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy w związku z prowadzoną działalnością bądź oświadczenia o wysokości osiągniętych w tym okresie przychodów oraz poniesionych wydatków ze wskazanego wyżej źródła. Pismem z dnia [...] stycznia 2008 r. K.B. wystąpił z prośbą o przedłużenie terminu do złożenia wymaganych dokumentów do dnia [...] stycznia 2008 r., a w odpowiedzi Referendarz tutejszego Sądu przychylił się do wniosku skarżącego i przedłużył termin do uzupełnienia dotychczas złożonych oświadczeń o kolejne siedem dni od dnia otrzymania pisma informującego czyli do dnia 11 lutego 2008 r. W dniu 25 stycznia 2008 r. skarżący złożył kserokopie deklaracji miesięcznych dla podatku od towarów i usług (VAT-7) za kolejne miesiące, począwszy od lipca do grudnia 2007 r. Wynika z nich, iż jedynie za grudzień 2007 roku zadeklarowano podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług sprzedaż o wartości 5.029,00 zł. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 4 lutego 2008 r. - wniosek K.B. oddalił uznając, że skarżący nie wykazał, że uiszczenie kosztów postępowania w pełnej wysokości może narazić jego i jego rodzinę na uszczerbek utrzymania koniecznego. W uzasadnieniu podniósł argument, iż skarżący nie zastosował się do wezwania Sądu i nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych, oświadczenia o wysokości kosztów utrzymania, ani też odpisów deklaracji miesięcznych w podatku dochodowym czy też oświadczenia o wysokości wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, co uniemożliwiło ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości jego rzeczywistego stanu posiadania i możliwości płatniczych, tym bardziej, że jego oświadczenie o łącznych miesięcznych dochodach małżonków B. w wysokości 1.500,00 zł wobec niepoparcia go jakimikolwiek przekonującymi dowodami nie może być uznane za miarodajne. Od postanowienia referendarza, za pośrednictwem ustanowionego pełnomocnika, K.B. wniósł sprzeciw zarzucając Sądowi odebranie prawa do dostarczenia stosownych dokumentów w naznaczonym terminie, a tym samym możliwość wykazania okoliczności, które, jego zdaniem, mogłyby przesądzić o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy, poprzez wydanie postanowienia od którego wniósł sprzeciw pomimo wcześniejszego przedłużenia przez Sąd terminu do uzupełnienia oświadczenia o stanie rodzinnym, dochodach i majątku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z oświadczeń oraz dokumentów złożonych przez skarżącego wynika, iż jego dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w miesięcznej wysokości 1.500,00 zł stanowią jedyne źródło utrzymania gospodarstwa domowego. Ponadto, na podstawie wykazu majątku sporządzonego w dniu 12 grudnia 2007 r. ustalono, iż nie posiada on nieruchomości, rzeczy ruchomych bądź innych rzeczy stanowiących jakąś wartość i które, mogłyby zostać spieniężone w celu pokrycia istniejących zobowiązań. Pomimo jednak nie przedstawienia wszystkich wymaganych wezwaniem dokumentów, w szczególności nie wykazania ponoszenia wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem rodziny, mieszkania i zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, Sąd podzielił argumentację skarżącego, że poniesienie kwoty wpisu sądowego w wysokości 1.432,00 zł bez wątpienia przekraczałoby możliwości płatnicze skarżącego. Pamiętać również należy, iż małżonka skarżącego także została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej przez nią skargi, a środki do uiszczenia przez małżonków wpisów sądowych pochodzą z ich wspólnych dochodów. Niemniej jednak brak jest podstaw do uwzględnienia żądania wniosku w pełnym zakresie. Należy bowiem pamiętać, że zasadą jest ponoszenie przez strony całości kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowym, zaś odstępstwo od tej zasady poprzez zwolnienie z kosztów sądowych może mieć miejsce jedynie w sytuacjach szczególnych - uzasadnionych sytuacją majątkową strony - przy uwzględnieniu oczywiście wysokości kosztów postępowania. Koszty sądowe jako należności Skarbu Państwa winny mieć prymat wśród tych wydatków stron, które nie służą koniecznemu utrzymaniu. W konsekwencji, strona posiadająca stałe źródło dochodów winna poczynić oszczędności w swoich wydatkach do granic zabezpieczenia podstawowego utrzymania, tak by w maksymalnym możliwym zakresie partycypować w kosztach postępowania, tym bardziej w sytuacji, kiedy gospodarstwo domowe skarżącego składa się jedynie z dwóch dorosłych osób (według oświadczenia K.B. – dzieci są już samodzielne, każde z nich zarabia na swoje utrzymanie), a ponadto, nie bez znaczenia jest fakt, iż postępowanie podatkowe w sprawie małżonków B. toczyło się od października 2006 r., zaś w lipcu 2007 r. wydana została decyzja określająca zobowiązanie podatkowe, i już wówczas winien zatem przewidywać ewentualność zaskarżenia niekorzystnej dla niego decyzji do sądu administracyjnego, w związku z czym winien podjąć czynności do zapewnienia niezbędnych w tym celu środków finansowych. Niebagatelnym dowodem w sprawie pozostaje również fakt zwolnienia skarżącego z kosztów sądowych w postępowaniu o wyjawienie majątku prowadzonym przed Sądem Rejonowym. Na marginesie Sąd podkreśla, iż podniesiony przez skarżącego zarzut wydania przez Referendarza tut. Sądu postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy przed upływem wyznaczonego przez Sąd terminu do uzupełnienia oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, nie ma znaczenia, wpływu na przedmiotowe rozstrzygnięcie, tym bardziej, że Sąd przyjął argumentację skarżącego i w zdecydowanym zakresie uznał jego żądania. Mając zatem na względzie sytuację majątkową skarżącego Sąd uznał za zasadne zwolnienie jego w części od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych ponieważ uiszczenie wpisu w pełnej wysokości w sytuacji finansowej skarżącego mogłoby prowadzić do uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jego rodziny. Zdaniem Sądu, z przedstawionych w sprawie w tym zakresie okoliczności wynika, iż skarżący jest tylko w stanie ponieść koszty wpisu sądowego w wysokości 250,00 zł, i z tego względu postanowił, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak w sentencji.