I SA/Go 1086/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska- Pastuszko Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Głowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi E.D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę. I SA/Go 1086/10 U Z A S A D N I E N I E Skarżąca, E.D. wniosła skargę na decyzję z dnia [...].09.2010 roku nr [...] wydaną przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...].06.2010 roku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, odmawiającą umorzenia zobowiązania z tytułu przeniesienia na skarżącą odpowiedzialności za zaległości z tytułu składek, niespłacone przez spółkę W. Z akt sprawy wynika że : Zakład Ubezpieczeń Społecznych /ZUS/ wydał decyzję w której odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, wraz z odsetkami, oraz umorzył postępowanie w zakresie wniosku o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonych. Z uzasadnienia wynika że skarżąca w dniu [...].03.2010 roku zwróciła się w wnioskiem o umorzenie zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie spółki W, którym obciążono skarżąca na podstawie decyzji z dnia [...].07.2007 roku jako członka zarządu. Skarżąca w wniosku wskazała że : - nie miała wpływu jako księgowa i członek zarządu na decyzje w zakresie regulowania przez spółkę zobowiązań finansowych, - ma trudną sytuację rodzinną bowiem samotnie wychowuje trójkę dzieci, - ma trudną sytuację materialną i posiada dochody niewystarczające na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny oraz spłatę innych zobowiązań, - jest w takim stanie zdrowia iż ma ograniczenia w pracy zawodowej, Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ ustalił że w okresie od [...].05.2003 roku do dnia [...].06.2005 roku skarżąca była zatrudniona na podstawie umowy o pracę na stanowisku księgowej, a w okresie maja 2003 do listopada 2004 roku sprawując funkcję członka zarządu w spółce W. Spółka, ta mimo ustawowego obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, tych składek nie opłacała co doprowadziło do zaległości za okres od maja 2003 do października 2004 w kwocie 13.673,65 złotych. Skarżąca była członkiem zarządu spółki obok R.W. od momentu powstania spółki, to jest od dnia [...].05.2003 roku do dnia [...].12.2004 roku. W wyniku braku możliwości wyegzekwowania zaległości spółki na drodze egzekucyjnej i w związku z wyrejestrowaniem płatnika składek, odpowiedzialność za w / w zobowiązanie zostało przeniesione na członków zarządu spółki, w tym również na skarżącą. Obecnie skarżąca prowadzi działalność gospodarczą od dnia [...].02.2008 roku, pod nazwą Biuro Rachunkowe –E.D. zatrudniając jednego pracownika, swoją matkę R.Z. z wynagrodzeniem 1.317,0 złotych brutto. Prowadzona działalność jest wspomagana przez PFRON w ramach referencyjnego programu pomocowego kwotą 1.170,29 złotych miesięcznie przekazywaną na konto firmy. Nadto, skarżąca jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę od [...].05.2008 roku w pełnym wymiarze czasu w Biurze Rachunkowym D P. K.M., z wynagrodzeniem 1.317,0 złotych miesięcznie. W okresie od roku 2002 roku do 2009 roku skarżąca osiągnęła dochody z tytułu : - prowadzonej własnej działalności, - zatrudnienia w spółce W do [...].06.2005 roku, w spółce I od dnia [...].06.2005 roku do dnia [...].04.2008 roku i obecnie w firmie D m.in. za 2002 rok w kwocie 6.578,17 złotych, w 2003 roku w kwocie 8.526,51 złotych, w 2004 roku w kwocie 6.400,28 złotych, w roku 2007 w kwocie 9.312,98 złotych czy w 2008 roku w kwocie 14.204,83 złote, a w 2009 roku w kwocie 17.451,26 złotych. Obecnie skarżąca uzyskuje dochody : - z tytułu prowadzonej działalności w okresie od stycznia do marca 2010 roku w kwocie 2.697,41 złotych, - zatrudnienie w firmie D za okres od stycznia do marca 2010 roku w kwocie 5.268,o złotych brutto, - zasiłki rodzinne z dodatkami oraz zasiłki pielęgnacyjne na troje dzieci w kwocie 563,0 złote miesięcznie, - świadczeń alimentacyjnych w kwocie 900,0 złotych miesięcznie. Wraz z trójką dzieci : pełnoletnią R. lat 19, N. lat 15 i J. lat 9 prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Mieszka w domu jednorodzinnym będącym własnością rodziców R. i J.Z.. Miesięczne wydatki skarżącej wynoszą 2.241,23 złote, przy czym wydatki te ponoszone są nie tylko na prowadzenie gospodarstwa domowego, ale również na spłatę kredytów w Banku [...], Banku [...] czy też spłatę zobowiązań na rzecz R.W.. Skarżąca posiada zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w okresie [...].02.2002 roku do [...].03.2004 roku jako M w kwocie 22.380,82 złote, jak również z tytułu niezapłaconego podatku VAT oraz podatku dochodowego za ten okres w kwocie 11.007,06 złotych. Zadłużenie powstało również z tytułu umowy o Kredyt Mieszkaniowy podpisanej z Bankiem [...] w wysokości 71.428,57 złotych, przy czym kredyt został udzielony również rodzicom skarżącej, czy też z tytułu umowy z Pożyczka Hipoteczna zawartą również z tymże Bankiem [...] wraz z rodzicami skarżącej w kwocie 110.338,40 złotych. Kredyt ten jest spłacany przez wnioskodawczynię w kwocie po 711,92 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni zawarła również umowę z [...] Bank na kwotę 2.680,0 złotych na zakup komputera, przy czym spłata miesięczna wynosi 89,30 złotych. Nadto skarżąca spłaca zobowiązanie wobec R.W. i zobowiązanie wobec PFRON w kwocie po 100,0 złotych miesięcznie z tytułu pożyczki na dostosowanie mieszkania do potrzeb osoby niepełnosprawnej w kwocie 18.000 złotych. Do spłaty tej pożyczki pozostała kwota 4.000 złotych. Jak wskazał organ skarżąca jest osoba niepełnosprawną jednak o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności które nie eliminuje skarżącej z czynnego życia zawodowego. Nadto organ ustalił, że skarżąca nie posiada nieruchomości gruntowych na terenie powiatu, nie posiada pojazdów samochodowym, nie korzysta z świadczeń pomocy społecznej. Gospodarstwo domowe prowadzi w stosunku do czterech osób to jest skarżącej i jej trójki dzieci. Łączna wysokość osiąganego o dochodu rodziny wynosi 2.547,0 złotych to jest 636,75 złotych na osobę. Pod adresem zamieszkania skarżącej są zameldowani i mieszkają rodzice skarżącej którzy otrzymują świadczenia emerytalne : matka w kwocie 1.185,49 złotych brutto, przy czym jest ona zatrudniona również u skarżącej i otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1.317,0 złotych, oraz ojciec w kwocie 1.224,70 złotych. Powołując się na art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13.10.1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych / tj. Dz.U. z 2009 roku nr 205 poz. 1585 z zm/ organ uznał iż przepis ten nie ma zastosowanie w sprawie w szczególności nie ma zastosowania art. 28 ust.. 3 pkt. 5 w / w ustawy. Organ bowiem stwierdził, iż co do skarżącej nie zachodzą okoliczności stanowiące podstawę do umorzenia należności jako całkowicie nieściągalnych. Wobec skarżącej bowiem nie było prowadzone przymusowe dochodzenie należności powstałej w wyniku przeniesionej odpowiedzialności. Nadto skarżąca uzyskuje dochody z tytułu zatrudnienia, prowadzonej działalności gospodarczej oraz z dofinansowania, a świadczenia powyższe wolne są od zajęć. Wskazał również, że w stosunku do skarżącej nie ma zastosowania art. 28 ust. 3a w / w ustawy, bowiem skarżąca odpowiada za należności spółki W, a nie za własne należności. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy nazwany "odwołaniem" wskazując, iż nie miała możliwości odwołania się od decyzji przenoszącej odpowiedzialność za zobowiązania spółki W. Wskazała również, że nie zbadano należycie jej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Decyzją z dnia [...].09.2010 roku Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu powołując się na ustalenia poczynione przez organ I instancji, oraz w odpowiedzi na zarzut skarżącej wskazał, że decyzja przenosząca odpowiedzialność za zobowiązania spółki W na skarżąca została prawidłowo doręczona. Nadto, w odniesieniu do zarzutu, iż organ nie rozpatrzył należycie sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącej, wskazał że art. 28 ust. 3a i 3b w / w ustawy nie znajduje zastosowania w sprawie bowiem skarżąca ponosi odpowiedzialność za spółkę W osoby prawnej, a do tej osoby art. 28 ust. 3a nie ma zastosowania. Organ również stwierdził iż nie zachodzą przesłanki umożliwiające zastosowanie art. 28 ust. 2 i 3 w / w ustawy, odwołując się w tej mierze do ustaleń organu I instancji. Od powyższej decyzji skargę złożyła skarżąca. W skardze skarżąca nawiązała do genezy powstania zobowiązania wskazując, iż decyzję przenosząca na skarżącą odpowiedzialność za zobowiązania spółki W odebrał jej mąż i w rzeczywistości jej nie otrzymała, a tym samym nie miała możliwości odwołania się od powyższej decyzji. O fakcie wydania decyzji dowiedziała się składając zeznania jako świadek w sprawie przeciwko ZUS z powództwa R.W.. W dalszej części uzasadnienia odniosła się do tego postępowania i dowodów tam przeprowadzonych a przemawiających za uwolnieniem odpowiedzialności całego zarządu, w tym również skarżącej. Wskazała również, że odpowiedzialnym za załamanie się sytuacji spółki był jej prezes R.W., który obecnie został uwolniony od zobowiązań, a obciążenie zostało przeniesione na członka zarządu, a więc skarżącą która nie mogła odwołać się od tej decyzji. Wskazała również na decyzje Izby Skarbowej w której nie znaleziono podstaw do przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania spółki na członków zarządu. W związku z tym wywiodła, iż interpretacje tych samych przepisów stosowanych przez organy podatkowe i ZUS nie mogą się tak diametralnie się różnić. Wskazując na powyższe podstawy skarżąca miała nadzieję, iż ZUS umorzy jej zobowiązanie, jednak jej stanowisko nie zostało uwzględnione. Podniosła również, że jej sytuacja rodzinna, finansowa i zdrowotna jest bardzo trudna, Samotnie wychowuje troje dzieci, jest osobą niepełnosprawną i ma ograniczenia zdrowotne do wykonywania zawodu. Nie jest w stanie dokonać spłaty zobowiązania nawet w ratach, bowiem do niedawna była obciążona pomocą społeczną i korzystała z świadczeń dla najuboższych. Obecnie jej sytuacja jest lepsza jednak pobiera świadczenia rodzinne i alimentacyjne. Na rozprawie w dniu 13.01.2011 roku nadto podniosła, iż Prezes ZUS niedostatecznie rozważył jej sytuację zdrowotną i majątkową. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazał że skarżąca odpowiada za zobowiązania spółki W na podstawie decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności wydanej przez ZUS z dnia [...].07.2007 roku. Organ wskazał, iż skarżąca w skardze nie kwestionuje ustaleń poczynionych przez organ, a zarzuty kieruje w stosunku do decyzji na mocy której ponosi odpowiedzialność za zaległości spółki. Nadto podniósł, iż postępowanie zostało przeprowadzone w sposób rzetelny i prawidłowy, a podnoszone zarzuty dotyczą innego postępowania w którym została wydana decyzja która jest prawomocna i ostateczna w stosunku do skarżącej. Brak jest tym samym podstaw do ponownego rozpatrzenia sprawy w postępowaniu dotyczącym zastosowania ulgi w spłacie zaległości ciążących na skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Zdaniem Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej odwołano się do przepisów art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm /, Zgodnie z art. 28 ust. 1 w / w ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS, z uwzględnieniem ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast, w myśl art. 28 ust. 3a należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W art. 28 ust. 3 w / w ustawy wskazano siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Tak więc całkowita nieściągalność zachodzi gdy: 1.dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2.sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, 3.nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, 4.nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a.wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 5.naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6.jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wskazane przypadki całkowitej nieściągalności stanowią katalog zamknięty sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. W ocenie Sądu, organ dokonał prawidłowej oceny czy skarżąca spełnia przesłanki określone w art. 28 ust. 3 w / w ustawy, w tym także całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Jak wynika bowiem z dokonanych ustaleń, wobec skarżącej nie wszczęto postępowania egzekucyjnego co do należności objętych wnioskiem o umorzenie. Skarżąca natomiast prowadzi działalność gospodarczą, jest również zatrudniona na podstawie umowy o pracę i z tego tytułu uzyskuje określone dochody. Tak więc stanowisko organu, iż na dzień wydania zaskarżonej decyzji w stosunku do skarżącej nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości umorzenia należności, jest zasadne. Wobec podniesionego zarzutu, iż organ nie rozważył należycie jej sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej należy podkreślić iż zgodnie z art. 28 ust. 3a w /w ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przedmiotem decyzji Prezesa ZUS z dnia [...].09.2010 roku jest odmowa umorzenia należności z tytułu składek nieopłaconych przez płatnika to jest W sp. z o.o. wraz z odsetkami za zwłokę, za które odpowiada skarżąca na podstawie decyzji z dnia [...].07.2007 roku przenoszącej na skarżącą jako członka zarządu spółki odpowiedzialność za jej zobowiązania. Art. 28 ust. 3a w / w ustawy dotyczy wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne "ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia". Zgodnie z art. 4 w / w ustawy użyte w ustawie określenia oznaczają - między innymi "ubezpieczeni" - osoby fizyczne podlegające chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, a określenie "płatnik składek" - to pracodawca w stosunku do pracowników. Uwzględniając powyższe należy uznać, że przepis art. 28 ust. 3a odnosi się wyłącznie do wnioskodawcy, który jako prowadzący działalność gospodarczą jest "ubezpieczonym", a jako zatrudniający pracowników - "płatnikiem składek". Przepis ten odnosi się wyłącznie do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ciążących na wnioskodawcy jako osobie prowadzącej działalność gospodarczą, dotyczy wyraźnie należności składkowych "ubezpieczonych", tj. ich własnych obciążeń z tego tytułu / por. wyrok SN z dnia 3 października 2006 r. sygn. akt III UK 84/06, OSNP 2007/19-20/287 /. Przepis art. 28 ust. 3a w/w ustawy nie dotyczy natomiast płatników będących osobami prawnymi, a w konsekwencji możliwości umarzania składek w przypadku braku ich całkowitej nieściągalności, w odniesieniu do osób trzecich, na które decyzją ZUS przeniesiona została odpowiedzialność za zobowiązania płatnika, a więc w niniejszej sprawie składek spółki z ograniczoną odpowiedzialnością W. Wskazać należy ubocznie, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej / wyrok NSA z dnia 18 lutego 2000 r. sygn. akt III SA 399/99 niepublikowany / W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji. Sędzia WSA J. Wierchowicz Sędzia WSA K. Skowrońska-Pastuszko Sędzia WSA S. Kowalczyk