I SA/Go 109/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 maja 2011 r. na skutek wniesienia sprzeciwu wniosku L.K. i W.K. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi L.K. i W.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie wysokości dochodu za 2005 rok p o s t a n a w i a 1. Ustanowić dla skarżących doradcę podatkowego. 2. W pozostałym zakresie wniosek oddalić. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę L. i W.K. na decyzję Dyrektora izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2010r. w przedmiocie wysokości dochodu za 2005r. Po odrzuceniu skargi skarżący wystąpili o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku oświadczyli, że są małżeństwem, nie mają oszczędności, a jedyny ich majątek stanowi dom mieszkalny i ośmioletni samochód osobowy. Skarżący wychowują dwoje dzieci ( w wieku 16 i 12 lat). Rodzina skarżących utrzymuje się z renty otrzymywanej przez W.K. w wysokości 498,72 zł. netto miesięcznie oraz wynagrodzenia za pracę L.K. wynoszącego 2.493,32 zł netto. Skarżący- obok normalnych kosztów utrzymania spłacają raty kredytu mieszkaniowego w wysokości 300 zł miesięcznie oraz ponoszą koszty dojazdu skarżącej do pracy ( 40 km). Po rozpoznaniu wniosku, Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2011 r. uznał, że wniosek skarżących w części był zasadny i wobec tego ustanowił dla skarżących doradcę podatkowego a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. W uzasadnieniu podkreślił, że z oświadczeń skarżących nie wynika stan rzeczy uzasadniający przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wskazał nadto, iż jedyną opłatą podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi kasacyjnej, który z uwagi na stan sprawy winien wynieść 250 zł. Obowiązek ten jest zresztą hipotetyczny, ponieważ jak dotąd skarga kasacyjna nie została złożona. Jednak w razie zaktualizowania się obowiązku poniesienia ewentualnej opłaty, należy uznać, że jej wysokość nie jest znaczna i poniesienie wpisu w ustalonej sytuacji majątkowej skarżących nie powinna spowodować dla nich istotnego uszczerbku finansowego. W ocenie Referendarza sądowego sytuacja majątkowa skarżących uzasadniała przyznanie im pełnomocnika z urzędu. Na w/w postanowienie skarżący w ustawowym terminie skutecznie wnieśli sprzeciw. W uzasadnieniu podnieśli, że referendarz niezasadnie oddalił ich wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie skarżących przy ocenie ich sytuacji materialnej oraz analizie przedłożonych dokumentów nie wzięto pod uwagę, że skarżący są osobami niepełnosprawnymi ( skarżący ma III grupę inwalidztwa, skarżąca natomiast II grupę ), ponoszą opłaty na lekarstwa, ich córka zażywa leki astmatyczne i ma problemy ze skórą. Leki na córkę również obciążają finansowo skarżących. Nadto skarżący wskazali, że po zakończeniu okresu grzewczego rachunek za ogrzewanie za 2 miesiące wyniósł 1354 zł a ponadto skarżący ponoszą również inne koszty utrzymania (prąd, woda). Skarżący stwierdzili, że koszt 250 zł jest dla nich dużym obciążeniem finansowym i stanowi istotny dla nich uszczerbek finansowy. Sąd zważył: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wniesienie sprzeciwu ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy zaś do Sądu (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Na podstawie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast art. 246 § 1 pkt 2 stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze i analizując okoliczności przedstawione we wniosku wraz z dokumentacją i oświadczeniami strony zgromadzonymi w aktach sprawy, uznać należy, że brak jest podstaw do przyznania skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym przez nich zakresie, czyli przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie Sądu argumentacja skarżących sprowadzała się do wywiedzenia, że zasadnicze znaczenie dla oceny ich sytuacji finansowej i majątkowej ma fakt inwalidztwa skarżących. Natomiast Sąd stwierdził, że sytuacji skarżących nie można postrzegać tylko z takiej perspektywy. W ocenie Sądu skarżący dysponują dochodami miesięcznymi w łącznej wysokości 2.992,04 zł netto ( W.K. – 498,72 zł netto z tytułu renty oraz L.K. – 2.493,32 zł netto z tytułu wynagrodzenia za pracę). W sprzeciwie skarżący dodatkowo podnieśli, że ponoszą opłaty na swoje lekarstwa i lekarstwa związane z astmą i chorobą skóry ich córki, a ponadto opłaty z tytułu prądu czy wody, nie przedstawiając przy tym jakichkolwiek potwierdzeń co do ich rozmiarów, czy wysokości. Trudno zatem uwzględnić je w ocenie dotyczącej sytuacji skarżących. Kwestia natomiast konieczności spłaty zadłużenia w bankach pozostaje w gestii skarżących, albowiem jest to dobrowolne zobowiązanie i zaciągając je skarżący musieli liczyć się z koniecznością ich spłaty. Sąd oceniając sytuację finansową i majątkową wziął również pod uwagę pozostałe wydatki z tytułu opłaty na ogrzewanie i kosztów dojazdu skarżącej do pracy, jak również brak oszczędności na rachunkach bankowych. Wobec powyższego Sąd stwierdził, iż skarżący mogą bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ponieść koszty sądowe w sprawie. Należy bowiem zauważyć, ze jedyną opłatą na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi kasacyjnej, który z uwagi na przedmiot sprawy winien wynieść 250 zł ( § 2 ust.3 pkt 12 w zw. z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi _Dz.U Nr 221 poz.2193 ze zm.). Obowiązek ten jest na obecnym etapie sprawy hipotetyczny, albowiem skarga kasacyjna nie został złożona. W ocenie Sądu, sytuacja majątkowa skarżących uzasadniała natomiast przyznanie im pełnomocnika z urzędu. Powszechnie wiadome jest, ze usługi świadczone przez profesjonalnych pełnomocników są kosztowne, a skorzystanie z pomocy prawnej przez małżonków K. jest konieczne chociażby z racji obowiązującego ustawowego przymusu sporządzenia skargi kasacyjnej przez radcę prawnego, adwokata lub doradcę podatkowego ( art. 175 § 1 i3 pkt 1 p.p.s.a.), którą to ewentualność należy rozważyć w sytuacji procesowej skarżących. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.