I SA/Go 1095/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym na skutek wniesienia sprzeciwu wniosku K.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.S. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Go 333/10 postanawia: 1. Przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od skargi. 2. W pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skargą z dnia [...] października 2012 r. K.S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Go 333/10 przez Dyrektora Izby Skarbowej. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 listopada 2012 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w dniu 4 grudnia 2012 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że jest zamężna i wraz z mężem prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Oboje nie pracują. Skarżąca otrzymuje emeryturę w wysokości 1.732,53 zł netto zaś jej małżonek rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości 1.096,92 zł netto oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Stałe wydatki małżonków wynoszą około 2.200 zł miesięcznie. Wskazała również, że nie ma zgromadzonych oszczędności. Wspólnie małżonkowie posiadają dom o powierzchni 101 m², obciążony hipoteką na kwotę 37.500,00 zł, gdyż w 2003 r. zaciągnęli kredyt na nadbudowę dachu. Okoliczności te znajdują potwierdzenie w dokumentacji przedstawionej przez skarżącą w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w sprawie I SA/Go 1068/12. Złożono tam decyzje ZUS ustalające świadczenia emerytalne i rentowe oraz odpisy wyciągów z rachunków i dowodów wpłat obrazujące miesięczne wydatki małżonków S.. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 7 grudnia 2012 r. przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w części przekraczającej 50 zł. W uzasadnieniu wskazał, że jedyną opłatą podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi wynoszący zaledwie 200 zł. Referendarz wziął pod uwagę okoliczność, że Skarżąca i jej mąż nie posiadają oszczędności, a ich jedynym majątkiem jest dom mieszkalny. Ich miesięczne dochody wynoszą w sumie 2.973,45 zł netto. Ocenił, że przy ocenie możliwości poniesienia przez skarżącą kosztów sądowych nie można pomijać faktu, że jednocześnie z postępowaniem w niniejszej sprawie, przed tutejszym sądem prowadzone jest jeszcze 5 innych postępowań ze skarg skarżącej i jej męża, z czego - obok niniejszej - w trzech nie uiszczono jeszcze wpisu od skargi (po 200 zł). Zapłata łącznej sumy należnych wpisów (800 zł) przekraczałaby w jego ocenie możliwości płatnicze skarżącej. Stąd postanowił o zwolnieniu skarżącej od wpisu od skargi w części przekraczającej 50 zł. Nie godząc się z odmową przyznania prawa pomocy, pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. skarżąca wniosła sprzeciw. W uzasadnieniu podniosła, że Referendarz sądowy oceniając ich sytuację majątkową nie uwzględnił kosztów zakupu żywności. Poza tym, uiszczenie wpisów w wysokości wskazanej przez referendarza pogorszy już i tak bardzo trudną ich sytuację finansową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Prawo pomocy obejmuje na podstawie art. 244 § 1 P.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, co stanowi jego zakres całkowity w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zgodnie z § 4 cytowanego artykułu częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Zaś, przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny czyli gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynika, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (por. post. NSA z 6 października 2004 r. GZ 71/04 ONSAiWSA z 2005 r. z. 1 poz. 8). Świadczy o tym użycie we wskazanym przepisie zwrotu "gdy wykaże". Wskazać także należy, że instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że skarżąca spełniła przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy, jednakże tylko w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu od skargi. Uzasadniania to przede wszystkim trudna sytuacja finansowa skarżącej i jej małżonka. Z oświadczenia złożonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z dokumentów przedłożonych przez nią w sprawie I SA/Go 1068/12 wynika bowiem, iż wraz z mężem prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, nie posiadają oszczędności, a osiągane przez nich dochody w całości przeznaczane są na pokrycie wydatków związanych nie tylko z utrzymaniem domu (wszelkiego rodzaju opłaty), zakupem leków, ale także z zakupem żywności, środków chemicznych, odzieży. Wyjaśnić przy tym należy, że skarżąca określając wysokość niezbędnych wydatków nie uwzględnił tych wszystkich kosztów. Dokonując oceny wniosku, Sąd uwzględnił również konieczność uiszczenia wpisu w równolegle toczących się sprawach 5 innych postępowań ze skarg skarżącej i jej męża, a także ponoszone przez nich wydatki związane z zaciągniętym w 2003 r. kredytem hipotecznym na nadbudowę dachu i kredytem odnawialnym, mimo, że - nie ulega wątpliwości - jest to zobowiązanie zaciągnięte dobrowolnie i nie może mieć zasadniczego wpływu na ocenę zasadności wniosku. Oceniając powyższe uznano zatem, że obarczenie K.S. ciężarem uiszczenia wpisu od skargi naraziłoby jej rodzinę na uszczerbek koniecznego utrzymania. Mając na uwadze powyższe okoliczności, oraz fakt, iż jedyną opłatą podlegającą obecnie uiszczeniu jest wpis od skargi, Sąd uznał, że zasadne jest udzielenie pomocy sądowej skarżącej w postaci zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.