I SA/Go 1096/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym na skutek wniesienia sprzeciwu wniosku K.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.S. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Go 334/10 postanawia: 1. Przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu od skargi. 2. W pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skargą z dnia 22 października 2012 r. K.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na niewykonanie wyroku tego Sądu z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Go 334/10. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że jest zamężna i wraz z mężem prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Oboje nie pracują. Skarżąca otrzymuje emeryturę w wysokości 2.088,50 zł brutto, zaś jej małżonek - rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości 1.301,01 zł brutto oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Stałe wydatki małżonków wynoszą około 2.200 zł miesięcznie. Wskazała również, że nie ma zgromadzonych oszczędności. Wspólnie posiadają dom o powierzchni 101 m², obciążony hipoteką na kwotę 37.500,00 zł, gdyż w 2003 r. zaciągnęli kredyt na nadbudowę dachu. Okoliczności te znajdują potwierdzenie w dokumentacji przedstawionej przez skarżącą w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w sprawie I SA/Go 1068/12. Złożono tam odpisy decyzji ZUS potwierdzające deklarowane we wniosku dochody małżonków S., kserokopie rachunków i dowodów wpłat obrazujące miesięczne wydatki, jak również odpisy wyciągów z rachunków bankowych potwierdzające brak oszczędności oraz fakt, iż małżonkowie korzystają z kredytu odnawialnego. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 7 grudnia 2012 r. przyznał K.S. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w części przekraczającej 50 złotych, w pozostałym zakresie wniosek oddalił. W uzasadnieniu wskazał, że jedyną opłatą podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi wynoszący zaledwie 200 zł. Z drugiej zaś strony wskazał, że skarżąca i jej mąż nie mają oszczędności, ich jedynym majątkiem jest dom mieszkalny, a ich miesięczne dochody wynoszą w sumie 2.973,45 zł. Dodał, że jednocześnie z postępowaniem w niniejszej sprawie prowadzone jest jeszcze 5 innych postępowań ze skarg małżonków S., w których łączna suma należnych wpisów wynosi 800 zł. W związku z powyższym uznał, że ich zapłata w całości wykraczałaby poza możliwości finansowe skarżącej i jej męża. Nie godząc się z odmową przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. skarżąca wniosła sprzeciw. W uzasadnieniu podniosła, że Referendarz sądowy oceniając ich sytuację majątkową nie uwzględnił kosztów zakupu żywności oraz środków czystości. Poza tym, uiszczenie przedmiotowego wpisu, nawet w zakresie częściowym, pogorszy już i tak bardzo trudną ich sytuację finansową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Prawo pomocy obejmuje na podstawie art. 244 § 1 P.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, co stanowi jego zakres całkowity w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zgodnie z § 4 cytowanego artykułu częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Zaś, przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny czyli gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynika, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (por. post. NSA z 6 października 2004 r. GZ 71/04 ONSAiWSA z 2005 r. z. 1 poz. 8). Świadczy o tym użycie we wskazanym przepisie zwrotu "gdy wykaże". Wskazać także należy, że instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że skarżąca spełniła przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy, jednakże tylko w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu od skargi. Uzasadniania to przede wszystkim trudna sytuacja finansowa skarżącej i jej małżonka. Z dokumentów przedłożonych przez nią wynika bowiem, iż wraz z mężem prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, nie posiadają oszczędności, a osiągane przez nich dochody w całości przeznaczane są na pokrycie wydatków związanych nie tylko z utrzymaniem domu (wszelkiego rodzaju opłaty), zakupem leków, ale także z zakupem żywności, środków chemicznych, odzieży. Wyjaśnić przy tym należy, że skarżąca określając wysokość niezbędnych wydatków nie uwzględniła tych wszystkich kosztów. Dokonując oceny wniosku, Sąd wziął pod uwagę również konieczność uiszczenia wpisów w równolegle toczących się sprawach zainicjowanych przez małżonków S., a także ponoszone przez nich wydatki związane z zaciągniętym w 2003 r. kredytem hipotecznym na nadbudowę dachu i kredytem odnawialnym, mimo, że - nie ulega wątpliwości - jest to zobowiązanie zaciągnięte dobrowolnie i nie może mieć zasadniczego wpływu na ocenę zasadności wniosku. Oceniając zatem możliwości finansowe K.S. uznano, że obarczenie ją ciężarem uiszczenia wpisu od skargi naraziłoby jej rodzinę na uszczerbek koniecznego utrzymania. Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz fakt, iż jedyną opłatą podlegającą obecnie uiszczeniu jest wpis od skargi, Sąd uznał za zasadne udzielić pomocy sądowej skarżącej w postaci zwolnienia ją od uiszczenia wpisu od wniesionej skargi. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.