I SA/Go 1123/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wierchowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant Asystent sędziego Anna Hatys po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2007 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany wysokości podatku od nieruchomości za 2005 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 200,00 (dwieście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Go 1123/06 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] maja 2006r. w przedmiocie odmowy zmiany wysokości podatku od nieruchomości na 2006 r. Utrzymaną w mocy decyzją organ podatkowy I instancji stwierdził, że decyzja została wydana na podstawie złożonego przez stronę wykazu nieruchomości oraz danych z ewidencji gruntów i budynków. Do wymiaru podatku przyjęto budynki związane z działalnością gospodarczą o powierzchni użytkowej 1293 m2 oraz grunty związane z działalnością gospodarczą o powierzchni 923 m2. Odmowę wyłączenia części nieruchomości z opodatkowania stawką dla budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, organ podatkowy uzasadnił tym, że podatnik mimo obowiązku wynikającego z art. 81 § 2 Ordynacji podatkowej, nie określił przyczyn wnioskowanej korekty w związku z czym organ przyjął, że wyłączenie części nieruchomości mogło być podyktowane względami technicznymi. W konsekwencji Prezydent uznał, że niemożność prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych, to sytuacja, określona w art. 68 ustawy Prawo budowlane, czyli stan techniczny budynku grożący zawaleniem, powodujący konieczność opróżnienia budynku, o czym orzeka właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej lub nadzoru budowlanego. W odwołaniu od tej decyzji podatnik zarzucił naruszenie art. 188 w związku z art. 180 § 1 i art. 181 Ordynacji podatkowej poprzez nie przeprowadzenie oględzin nieruchomości, mimo że jest to okoliczność istotna dla rozstrzygnięcia sprawy i żądał zmiany zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że na podstawie art. 122 Ordynacji podatkowej organy podatkowe powinny podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie ograniczając zakresu środków dowodowych. Uznał za nieuprawnioną odmowę przeprowadzenia oględzin nieruchomości i obciążanie podatnika obowiązkiem przedłożenia orzeczenia organu nadzoru budowlanego na okoliczność wyłączenia części nieruchomości z prowadzenia działalności gospodarczej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze , utrzymując w mocy orzeczenie I instancji uznało, że podatnik miał obowiązek wskazania okoliczności uzasadniających korektę, co wynika z art. 81 § 2 Ordynacji podatkowej. Podatnik zawarł we wniosku jedynie informację bez wskazania przyczyn. Dalej organ II instancji wyraził pogląd, że przedmioty opodatkowania tracą charakter związania z prowadzeniem działalności gospodarczej tylko wówczas, jeżeli nie są i nie mogą być do tej działalności wykorzystywane. Brak możliwości wykorzystywania przedmiotu opodatkowania do prowadzenia działalności gospodarczej winien mieć charakter trwały. Ponadto musi to być zdarzenie niezależne od podatnika i dotyczyć stanu technicznego nieruchomości. Sam fakt, że posiadany przez przedsiębiorcę budynek wymaga kapitalnego remontu i w związku z tym nie jest okresowo użytkowany - nie ma wpływu na wymiar podatku od nieruchomości określony przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Brak możliwości wykorzystywania przedmiotów opodatkowania ze względów technicznych, powinien być potwierdzony przez właściwy organ administracji budowlanej. W przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia, właściwy organ może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. W rozumieniu przepisów podatkowych należy, zdaniem organu II instancji, wyraźnie odróżnić stan techniczny obiektu budowlanego (konstrukcji budynku lub budowli) od stanu instalacji, urządzeń (wyposażenia) tego obiektu, które nie podlegają opodatkowaniu i nie mają wpływu na zakwalifikowanie obiektu do kategorii podmiotów opodatkowania związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wyłączenie ze względów technicznych nie nastąpi, gdy prowadzenie działalności nie jest możliwe z przyczyn technologicznych np.: demontażu instalacji wodno-kanalizacyjnej, wyłączenia gniazd i punktów poboru prądu, odcięcie dopływu gazu albo w przypadku awarii urządzeń. A zatem, dla ustalenia, czy budynek, budowla jako obiekt budowlany nie może być wykorzystywany do działalności gospodarczej odwołać się trzeba przede wszystkim do przepisów Prawa budowlanego. Chodzi bowiem o przeszkodę natury technicznej, o zdarzenie niezależne od podatnika, dotyczące stanu technicznego nieruchomości. Tak będzie np. jeśli właściwy organ wyda na podstawie art. 68 Prawa budowlanego decyzję nakazującą opróżnienie całego lub części budynku grożącego zawaleniem. Taki sam będzie skutek w zakresie podatku od nieruchomości decyzji opartej na art. 66 Prawa budowlanego zakazującej użytkowania obiektu budowlanego do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Dalej organ II instancji podkreślił, że przedmiot opodatkowania związany z prowadzeniem działalności gospodarczej nie traci tego charakteru w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez sam fakt przeprowadzania w nim remontu. Zwłaszcza jeśli budynki kupione zostały na cele związane z działalnością gospodarczą, to trwające prace modernizacyjno-adaptacyjne nie zmieniają faktu, że budynki przeznaczone są na tę działalność. W okresie więc prowadzenia tych prac, podatek od nieruchomości powinien być określony według stawek dotyczących budynków lub ich części związanych z działalnością gospodarczą i dla gruntów związanych z tą działalnością. Na poparcie swojego zdania SKO przywołało wyrok Naczelny Sąd Administracyjny z 22 sierpnia 1997 r. sygn. akt III SA/1552/96, oraz z 23 kwietnia 1998 r. (sygn. akt I SA/Wr 2041/96). Zdaniem organu odwoławczego ustawa o podatkach i opłatach lokalnych w żadnym przepisie nie uzależnia obowiązku podatkowego, czy też wysokości zobowiązania podatkowego od stanu technicznego obiektu. Jeżeli więc dany obiekt istnieje, nie podlega rozbiórce i jest w posiadaniu podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą podlega opodatkowaniu wedle stawki przewidzianej dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. Tak też wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z 19 maja 2004 r. sygn. akt I SA.Lu 59/04 stwierdzając, że w doktrynie podkreśla się, iż ustawodawcy z całą pewnością chodziło nie o przyczyny techniczne leżące po stronie przedsiębiorcy, ale te związane z danym przedmiotem opodatkowania, a zatem obiektywne okoliczności natury technicznej uniemożliwiające wykorzystywanie go do celów działalności gospodarczej. (...) Organ odwoławczy pokreślił ponadto, że podatek od nieruchomości ma charakter majątkowy gdyż obowiązek podatkowy powstaje przez sam fakt posiadania nieruchomości, bez względu na to, czy przynosi ona zysk posiadaczowi, czy też na tę nieruchomość należy ponieść nakłady w celu jej przystosowania do użytkowania. Wyłączenie zaś z opodatkowania ze względów technicznych może nastąpić w przypadku decyzji o opróżnieniu bądź wyłączeniu z użytkowania w całości lub części budynku ze względu na jego zły stan techniczny zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podatnik wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego podnosząc, że decyzja Prezydenta Miasta wydana została z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60), w szczególności art. 188 w zw. z art. 180 § 1 i art. 181 w zw. z art. 122, które polegało na oddaleniu wniosku strony o przeprowadzenie oględzin nieruchomości, na okoliczność przydatności lokalu pod względem technicznym do wykorzystania na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, mimo iż okoliczność wymagająca dowodu jest okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia sprawy, a wnioskowany dowód przyczyniłby się do wyjaśnienia okoliczności uzasadniających korektę informacji stanowiących podstawę do zmiany wysokości podatku od nieruchomości określonej na podstawie prawomocnej decyzji Prezydenta Miasta Nr [...] z dnia [...] marca 2005 roku w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2005 rok. Ponadto zarzucił naruszenie art. 81 § 2 w zw. z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r.. Nr 8, poz. 60) poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu tezy jakoby podatnik zobowiązany był do przedłożenia wraz z wnioskiem o zmianę wysokości podatku od nieruchomości decyzji organu nadzoru budowlanego w przedmiocie wyłączenia z użytku części nieruchomości związanej z prowadzoną działalnością gospodarczą, podczas gdy z brzmienia w/w przepisów wynika, iż kwestia przydatności części nieruchomości do użytku w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą winna być rozstrzygnięta przez organ budowlany jako zagadnienie wstępne w postępowaniu o zmianę wysokości podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że nieprawdziwa jest teza wyrażona w zaskarżonej decyzji jakoby podatnik zobowiązany był załączyć decyzję organu budowlanego w przedmiocie wyłączenia z użytku części nieruchomości przeznaczonej na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, z uwagi na zły stan techniczny, już we wniosku o korektę i nie znajduje ona potwierdzenia w treści art. 81 § 2 ustawy Ordynacji podatkowej. Przepis ten zawiera bowiem wyłącznie normę dotyczącą sposobu wszczęcia przez podatnika postępowania, które następuje w wyniku złożenia przez podatnika wniosku wraz z uzasadnieniem. Zdaniem skarżącego niedopuszczalne jest w świetle art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej obciążanie podatnika obowiązkiem przedłożenia stosownych aktów indywidualnych wydanych przez organ nadzoru budowlanego, na okoliczność spełnienia przesłanek do zmiany wymiaru podatku od nieruchomości, w szczególności przyczyn uzasadniających wyłączenia części nieruchomości z prowadzenia działalności gospodarczej. Wyraził pogląd, że jest to "kwestia wstępna" wymagająca rozstrzygnięcia przez inny organ - przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w związku z czym postępowanie w przedmiocie zmiany wymiaru podatku od nieruchomości za 2005 roku winno zostać, zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 zawieszone bowiem uprzednie jej rozpoznanie warunkuje możliwość rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a jednocześnie do rozpoznania tej kwestii nie jest właściwy organ administracji rozpatrujący sprawę administracyjną lecz inny organ . Wskazał też, że to na organie podatkowym ciążył obowiązek wyjaśnienia i wszechstronnego zbadania okoliczności stanowiących podstawę do korekty wysokości podatku od nieruchomości, w tym także złożenia wniosku do organu budowlanego o rozpoznanie zagadnienia wstępnego, o którym mowa wyżej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i przytoczyło argumentację faktyczną i prawną jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z definicją zawartą w art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 Nr 9, poz. 84 ze zm.) zwanej dalej u.p.o.l., użyte w ustawie określenie grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oznaczają grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b), chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 3 u.p.o.l. jeżeli w trakcie roku podatkowego zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, a w szczególności zmiana sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego części, podatek ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło to zdarzenie. Z zestawienia tych przepisów wynika, że zdarzeniem mającym wpływ na wysokość opodatkowania będzie zdarzenie polegające m. in. na niemożności wykorzystania całości lub części nieruchomości do prowadzonej działalności ze względów technicznych i w związku z tym wyłączenie części nieruchomości. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przyjął, podobnie jak organ I instancji, iż wniosek podatnika uzasadniony był faktem, że przedmiot opodatkowania nie jest lub nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych w związku z czym organy te wyraziły pogląd, iż do udowodnienia tej okoliczności podatnik winien przedstawić potwierdzenie organu nadzoru budowlanego lub administracji architektoniczno-budowlanej. Takie przesądzenie spowodowało zaniechania w prowadzeniu postępowania podatkowego, które zadecydowały w ocenie Sądu o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji. I właściwie co do tak sformułowanego przez organ obowiązku sprowadza się istota sporu w sprawie. Przede wszystkim stwierdzić trzeba, że pogląd ten nie znajduje żadnego uzasadnienia w przepisach ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Pojęcie "względów technicznych" zawarte w wymienionym wyżej art. 1a u.p.o.l. nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę. Należy zatem odwołać się do języka potocznego i pomocniczo pojęć z prawa budowlanego. Jeżeli zatem stan techniczny np. budynku jest katastrofalny i grozi zawaleniem, bez odwoływania się do prawa budowlanego należy stwierdzić, że nie może tam być prowadzona działalność gospodarcza. Zdaniem L. Etela i S. Presnarowicza "sam podatnik w zmienionej deklaracji lub informacji na podatek od nieruchomości może to stwierdzić i nie znajdują uzasadnienia spotykane w praktyce twierdzenia, że tylko decyzja organów nadzoru budowlanego jest podstawą do wykazania, że w budynku nie może być ze względów technicznych prowadzona działalność gospodarcza. Takiego wymogu nie ma bowiem w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Jeżeli organ podatkowy kwestionuje poprawność złożonej informacji lub deklaracji, to może wszcząć postępowanie i ustalić, czy wspomniane "względy techniczne" faktycznie występują" (por. L. Etel, S. Presnarowicz: Podatki i opłaty samorządowe. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2003). Jako przykład aktu zawierającego przybliżenie "względów technicznych" autorzy ci podają rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.). Za pomocną uznają też opinię biegłego, który stwierdzi, jaki jest stan budynku lub budowli. Pogląd tych komentatorów podziela Sąd w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu zaniechanie przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego stanowi o słuszności zarzutu naruszenia przepisów postępowania, a zwłaszcza art. 122 i 187 § 1 OrdPU. Wyrażona w art. 122 zasada prawdy obiektywnej oznacza dla organu podatkowego obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art. 187 § 1 nakładający powinność zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Organ podatkowy zobowiązany jest więc zebrać materiał dowodowy dotyczący wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia obowiązującego stanu prawnego. Obowiązki te w równej mierze obciążają organ orzekający w I instancji jak i organ odwoławczy. Skoro zatem z jednej strony skarżący wskazywał na wyłączenie z działalności gospodarczej części nieruchomości, z drugiej zaś strony organ podatkowy doszedł do przekonania, iż wiąże się to z "warunkami technicznymi" obowiązkiem organu było dopuścić w sprawie wszystkie możliwe dowody, które nie są sprzeczne z prawem ( art. 180 § 1 OrdPU) w tym także wnioskowany przez skarżącego dowód z oględzin nieruchomości dotyczący ustalenia okoliczności mającej zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy tj. powodów wyłączenia części nieruchomości, a w konsekwencji ustalenia "zdarzenia", o którym mowa w art. 6 ust. 3 u. p.o.o. Zgodnie z art. 188 OrdPu żądania strony przyprowadzenia określonego dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy można nie uwzględnić tylko wówczas, jeżeli okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Zwrócić przy tym należy uwagę na okoliczność, że oględziny dokonane zostały przez organ I instancji po wydaniu decyzji tj. poza postępowaniem, zaś organ II instancji nie dopuścił tego dowodu w sprawie, nie zlecił uzupełnienia dowodu w trybie art. 229 OrdPu, nie ustosunkował się do uchybień organu I instancji jak również nie dokonał oceny dokumentu w postaci protokołu z oględzin nieruchomości. Nie jest więc możliwe skontrolowanie czy organ uznał, że nieruchomość jest tylko w remoncie, czy ze względów technicznych nie może być wykorzystywana do działalności gospodarczej, czy też brak jest tylko jakichś elementów wyposażenia. Z tego też powodu nie można odnieść do większości teoretycznych rozważań Samorządowego Kolegium Odwoławczego bowiem nie można ich porównać z faktycznym stanem nieruchomości w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić przy tym należy, że dopiero uprzednie prawidłowe, ustalenie stanu faktycznego umożliwia zastosowanie normy prawa materialnego czyli dokonania subsumcji stanu faktycznego pod określoną normę prawną. Rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy winien wyjaśnić szczegółowo jaki jest stan nieruchomości skarżącego i ocenić zdarzenie, z którym skarżący wiąże żądanie obniżenia podatku w świetle 1a ust. 1 pkt 3 i art. 6 ust. 3 u.p.o.l. Mając więc na uwadze powyższe należało uznać iż dokonane przez organ odwoławczy naruszenie regulacji art. 122, 187 § 1, 188, 191 mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) należało uchylić zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 152 P.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu . O kosztach orzeczono na podstawie art. 200. /-/ D. Skupień /-/ J. Wierchowicz /-/ S. Kowalczyk