I SA/Go 114/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Protokolant Specjalista Marta Surmacz-Buszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2009 r. sprawy ze skargi E.A., P.K. i R.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę z tytułu długu celnego oddala skargę. Skarżący wnieśli skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2007r. nr [...] utrzymującą w mocy w całości decyzję organu I instancji. W sprawie został prawidłowo ustalony następujący stan faktyczny: W 2001 roku Dyrektor Urzędu Celnego w decyzjach wymienionych w sentencji zaskarżonej decyzji wymierzył należności celne i podatkowe w związku z nieprawidłowym zastosowaniem stawki celnej dla importowanego towaru. Od przedmiotowych decyzji zostały wniesione odwołania, w wyniku których Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzje organu l instancji. Złożone skargi do WSA i skargi kasacyjne do NSA zostały oddalone. W dniu [...].08.2007r. wpłynął wniosek złożony przez J.C. posiadającego pełnomocnictwo R.K., P.K. i E.A. byłych wspólników firmy F. spółki cywilnej w sprawie odstąpienia od pobierania odsetek za zwłokę z tytułu długu celnego określonego w decyzjach Dyrektora Urzędu Celnego wymienionych w sentencji zaskarżonej decyzji. Wniosek został umotywowany trudną sytuacją materialną i osobistą Stron. Ponieważ wniosek dotyczył wielu decyzji wydanych dla tych samych osób oraz istniał związek między toczącymi się sprawami, postanowiono połączyć toczące się postępowania. Decyzją nr [...] z dnia [...].09.2007r. Dyrektor Izby Celnej odmówił umorzenia odsetek za zwłokę ze względu na brak regulacji prawnych w tym zakresie, bowiem przepisy Kodeksu celnego nie przewidują wypadków ich umorzenia ze względu na trudną sytuację majątkową dłużnika. Od decyzji nr [...] z dnia [...].09.2007r. pełnomocnik Stron J.C. pismem z dnia [...].10.2007r. złożył odwołanie. Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...].11.2007r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Na powyższą decyzję Strony pismem z dnia [...].12.2007r wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając w niej: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 237 § 1 i § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. Nr 75/2001, poz. 802 ze zm.), poprzez błędne przyjęcie przez organ celny, że przepisy Kodeksu celnego nie przewidują możliwości stosowania ułatwień płatniczych polegających na odstąpieniu od pobierania odsetek, 2) naruszenie przepisów prawa materialnego tj art. 232 ust. 2a Rozporządzenia Rady ( EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiający Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE l 302 z 19.10.1992r. ze zm.), poprzez błędne przyjęcie przez organ celny, że przepisy Wspólnotowego Kodeksu Celnego nie mogą być zastosowane do długu celnego powstałego przed akcesją, 3) naruszenie art.120, art.121 §1, art.122, art.191, 210 §1 pkt. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa ( tekst jednolity Dz. U. Nr 8/2005, poz. 60 ze zm.), poprzez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego, w szczególności obowiązujących norm prawnych, na skutek czego zostały wydane decyzje niezgodne z prawem, W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Powstały pomiędzy stroną skarżącą a organami spór dotyczył czy istniała w prawie celnym podstawa prawna umorzenia powstałych od długu celnego odsetek. Strona skarżąca zarzucała organom naruszenie art. 237 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. z 2001r. nr 75, poz. 802) z którego wynika wprost, że "organ celny może udzielić dłużnikowi ułatwień płatniczych innych niż odroczenie płatności", z § 2 tego przepisu wynika, że organ celny w uzasadnionych przypadkach może także odstąpić od żądania spłaty odsetek. Podobnie to zagadnienie reguluje art. 232 ust. 2a Rozporządzenia Rady EWG nr 2913/12 ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny, który stanowi "że organy celne mogą odstąpić od pobrania odsetek za zwłokę, jeżeli mogłoby to, ze względu na sytuację dłużnika spowodować poważne trudności natury gospodarczej lub społecznej" strona skarżąca podniosła, że wskazane przez nią przepisy Kodeksu Celnego oraz Wspólnotowego Kodeksu celnego odnoszą się do sytuacji dłużnika a ta okoliczność nie została przez organ celny w decyzjach rozważona czym naruszono regulacje art. 122, 191 oraz 210 § 1 pkt. 6 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy w wydanej decyzji oraz udzielonej odpowiedzi na skargę podniósł, że art. 237 § 1 i § 2 Kodeksu celnego wbrew twierdzeniu strony skarżącej nie daje możliwości odstąpienia od spłaty odsetek, regulując inną materię dotyczą ułatwienia płatniczego w postaci rozłożenia spłaty całości lub części należności celnych na raty, określa warunki udzielenia tego ułatwienia, uprawnia do poboru opłaty prolongacyjnej oraz zawiera delegację dla ministra właściwego d.s. finansów publicznych do wydania rozporządzenia określającego szczegółowo wymogi w tym zakresie. Organ podniósł także, że w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania art. 232 ust. 2a Wspólnotowego Kodeksu Celnego, ponieważ dług celny powstał przed przystąpieniem Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, a zatem mają obowiązujące przed 1 majem 2004 r. tj. przepisy Kodeksu celnego, co wynika z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne. Kwestia umorzenia należności celnych w kodeksie celnym została uregulowana w art. 246 § 1 i art. 248 § 1 oraz przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 252 § 1 Kodeksu celnego. Wyżej wskazane przepisy nie zawierają podmiotowych przesłanek dających podstawę do umorzenia należności celnych , a zatem i odsetek. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów oraz poglądów zaprezentowanych w zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę w pierwszej kolejności należało rozstrzygnąć czy złożony przez stronę skarżącą wniosek o udzielenie ułatwienia publicznego polegającego na odstąpieniu od pobrania odsetek powstałych z tytułu opóźnienia w zapłacie długu celnego orzeczonego 44 decyzjami wydanymi w okresie od [...] maja 2001r., powinien być rozpoznawany na podstawie kodeksu celnego czy też Wspólnotowego Kodeksu celnego. Sąd rozpoznający sprawę podziela stanowisko organu odwoławczego, że wniosek powinien być rozpoznawany w oparciu o regulacje zawarte w Kodeksie celnym. Pogląd taki wynika z treści art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), zgodnie z którym przepisy dotychczasowe stosuje się do długu celnego powstałego przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Wyrażona w tym przepisie zasada dotyczy także postępowań wszczętych po dniu 01 maja 2004r., ale dotyczących długu celnego, który powstał przed datą akcesji (taki też pogląd został wyrażony przez NSA w wyrokach z dnia 10 maja 2006r. w sprawie I GSK 1752/05, program LEX nr 234721 oraz wyroku z dnia 20 lutego 2007r. w sprawie I GSK 559/06, program LEX nr 419949). W tym miejscu należy przypomnieć, że wyżej wskazany art. 26 ustawy wprowadzającej Prawo celne, stanowi wykonanie przepisów przejściowych zawartych w pkt. 13 i pkt. 14 części 5 załącznika IV do Traktatu Akcesyjnego (str. 699 Dz.U. z 2004 nr 90 poz.864) Zgodnie z wyżej wskazaną regulacją przepisy wspólnotowe dotyczące powstania długu celnego, księgowania oraz pokrycia należności, o których mowa w artykułach 201 do 232 rozporządzenia EWG nr 2913/92 oraz regulujące zwrot lub umorzenie stosowane są do spraw, w których dług celny powstał po dniu przystąpienia. W przypadku gdy należności celne, których dotyczy wniosek o umorzenie odnoszą się do długu celnego powstałego przed dniem przystąpienia umorzenie należności zostanie przeprowadzone zgodnie z warunkami dotychczas obowiązującymi w nowym Państwie Członkowskim , przez to Państwo oraz na jego koszt. Podzielić należy pogląd, że odsetki nie występują samoistnie tylko jako ściśle związane z należnością główną, są jak w rozpoznawanej sprawie elementem należności celnej. Złożony przez stronę wniosek o udzielenie ułatwienia płatniczego w postaci odstąpienia od pobierania odsetek za zwłokę z tytułu długu celnego nie znajduje wbrew twierdzeniom strony podstawy prawnej we wskazanej regulacji art. 237 § 1 Kodeksu celnego. Otóż wniosek strony nie zmierzał do zapłaty należności celnych ale do umorzenia pewnej części powstałych należności celnych. Art. 237 kodeksu celnego jest zawarty w rozdziale drugim, zatytułowanym terminy i sposoby uiszczenia należności, związany jest więc z kwestią uiszczenia należności celnych. Płatność należności celnej na skutek decyzji wydanej przez organy celne może zostać odroczona, może także organ udzielić dłużnikowi innych ułatwień płatniczych, jak chociażby rozłożenie jej na raty. Szczegóły dotyczą warunków i trybu udzielania ułatwień płatniczych, zostały uregulowane w Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 13 października 1997 r. w sprawie odraczania płatności należności celnych oraz udzielania innych ułatwień płatniczych (Dz.U. z 1997 Nr 128 poz. 835 z późn. zm.). W art. 237 § 1 kodeksu celnego stwierdzono, że organ celny "może udzielić dłużnikowi ułatwień płatniczych". Natomiast w pkt. 1§ 2 art. 237 stwierdzono, że udzielenie ułatwień uzależnione jest od złożenia zabezpieczenia, natomiast z punktu 2 tego paragrafu wynika uprawnienie do poboru odsetek. Przy czym zarówno w przypadku zabezpieczenia jak również poboru odsetek w sytuacji udzielenia ułatwienia płatniczego organ z uwagi na sytuację dłużnika mógł z nich zrezygnować. Oznacza to, że zarówno kwestia zabezpieczenia jak również odstąpienie od poboru odsetek, może wystąpić jedynie w sytuacji gdy doszło do udzielenia dłużnikowi przez organ ułatwienia płatniczego, zatem rezygnacja przez organ z odsetek nie jest ułatwieniem płatniczym. W sytuacji gdy zostanie udzielone ułatwienie płatnicze, którego istota polega na zapłacie przez dłużnika należności celnych organ może mając na uwadze sytuację dłużnika zrezygnować z odsetek lub zabezpieczenia. Nie ma jednak podstaw do zrezygnowania z odsetek w sytuacji gdy nie udzielono ułatwienia płatniczego. Takie rozumowanie znajduje potwierdzenie w § 9 pkt. 5 wyżej cytowanego rozporządzenia z 13.10.1997 r. Wniosek dłużników na co wyżej wskazano nie dotyczył kwestii spłaty należności celnych ale zmierzał do umorzenia części powstałych należności. Organy zatem słusznie potraktowały wniosek dłużnika jako ten którego celem było uzyskanie umorzenia części istniejącej należności celnej dokonując prawidłowej interpretacji art. 246 i 248 kodeksu celnego. Prawidłowe zastosowanie przez organy podatkowe prawa materialnego skutkowało nie uznaniem za zasadny także zarzutu naruszenia regulacji art. 122, 191 albowiem wskazane przez skarżącego braki przeprowadzonego postępowania w postaci ustaleń dotyczących sytuacji dłużnika nie miały znaczenia dla prawidłowo zastosowanego prawa materialnego. Mając więc na uwadze powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji postanowienia. Sędzia WSA Sędzia WSA Sędzia WSA A.Juszczyk-Wiśniewska K.Skowrońska-Pastuszko D.Skupień