I SA/Go 115/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Asesor WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant sekr. sąd. Monika Hładki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2007 r. sprawy ze skargi H Spółka Jawna na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych oraz podatku od towarów i usług. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej spółki kwotę 100,00 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. H spółka jawna złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej (zw. dalej Dyrektor IC) z [...] grudnia 2006 r. [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego (zw. dalej Naczelnik UC) z [...] września 2006 r. [...] uznającą za nieprawidłowe zgłoszenie celne nr OGL [...] z [...] listopada 2003r. w części dotyczącej stawki celnej, kwoty należności celnych przywozowych oraz kwoty podatku od towarów i usług z tytułu importu i określającą kwotę wynikającą z długu celnego oraz należny podatek od towarów i usług. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: W dniu [...].11.2003r. Agencja Celna [...] działając z upoważnienia importera / skarżącej / zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar określony jako "przyrząd do mycia podłóg - MOP" wskazując stawkę celną preferencyjną 7,2 % stosowaną dla niektórych towarów z pozaeuropejskich krajów i regionów rozwijających się /DEV/. Jako dowód pochodzenia będący podstawą do zastosowania wnioskowanej stawki celnej przedłożono chińskie świadectwo pochodzenia Form A nr [...] z dnia [...].09.2003 roku. Organ celny działając w oparciu o treść §29 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 października 1997r. w sprawie określenia reguł preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania (Dz. U. Nr134 poz.886 zw. dalej Rozporządzenie RM) przekazał z pismem nr [...] z dnia [...].08.2005r. w/w świadectwo pochodzenia do weryfikacji organom wystawiającym ten dokument. Celem uruchomienia przedmiotowej procedury było sprawdzenie autentyczności dowodu pochodzenia jak również prawidłowości danych w nim zawartych. Z uwagi na fakt, iż w terminie 10-ciu miesięcy od dnia wysłania przedmiotowego wniosku, polskie organy celne nie uzyskały odpowiedzi dotyczącej wyników weryfikacji w/w dokumentu, organ I instancji postanowieniem nr [...] z [...].07.2006r. wszczął postępowanie celno-podatkowe w przedmiotowej sprawie. W dniu [...].09.2006r. Naczelnik UC wydał decyzję [...], którą zgłoszenie celne z [...].11.2003r. nr [...] uznał za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej oraz dokonał ponownego wymiaru należności celnych i podatku VAT. W odwołaniu na w/w rozstrzygnięcie Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i stwierdzenie, że zastosowana stawka preferencyjna była prawidłowa, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem stawki preferencyjnej. Zarzuciła naruszenie: 1/ art.123 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art.262 Kodeksu celnego, poprzez nie zapewnienie jej udziału w każdym stadium postępowania, w szczególności w celu ustalenia stawki preferencyjnej; 2/ art.70 §1 pkt1 in fine Kodeksu celnego, poprzez nie zażądanie od zgłaszającego przedstawienia innych dokumentów w celu sprawdzenia danych zawartych w zgłoszeniu; 3/ naliczenie odsetek. Dyrektor IC, nie podzielił zastrzeżeń strony, i orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W motywach uzasadniających podjęte rozstrzygniecie wskazał, iż kwestię wysyłania wniosków o weryfikacje regulują przepisy celne zawarte w ustawie z dnia 09 stycznia 1997r. Kodeks celny oraz w wydanym na podstawie art. 20 § 3 tejże ustawy Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21.10.1997r. w sprawie określania reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania (Dz.U.Nr 134, poz.886 z 1997r.). W przedmiotowej sprawie Strona zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym przyrządy do mycia podłóg tzw. "mopy", deklarując stawkę celną preferencyjną 7,2% w oparciu o świadectwo pochodzenia FORM A nr [...] wystawionym w Chinach w dniu [...].09.2003r. Podkreślił, iż w momencie przyjmowania zgłoszenia celnego organ celny ocenia jedynie jego poprawność formalną i nie ma możliwości dokonania oceny rzetelności danych zawartych przez importera dotyczących kraju bądź obszaru pochodzenia importowanego towaru. Dane te przyjmowane są jedynie jako deklaracja - oświadczenie, które w późniejszym okresie może zostać poddane bardziej szczegółowej kontroli merytorycznej zgodnie z przepisami prawa celnego. Zastosowanie preferencyjnej stawki celnej przewidzianej dla towarów pochodzących z krajów rozwijających się - zgodnie z §15 ust. 1 Rozporządzenia RM w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania (Dz. U. Nr 134 poz. 886) -uzależnione jest od udokumentowania pochodzenia towarów świadectwem pochodzenia wystawionym na formularzu "A", które może zostać zweryfikowane na podstawie art.83 Kodeksu celnego w trybie wskazanym w §29 cyt. Rozporządzenia RM. Tym samym, jak dalej wyjaśniał - wobec bezskutecznego upływu przewidzianych w powołanej normie terminów oczekiwania na odpowiedź organów celnych państwa pochodzenia, organ odwoławczy za trafne uznał, że nie udokumentowano pochodzenia towarów w sposób uprawniający do zastosowania preferencyjnej stawki celnej. Nie uwzględniając zarzutów odwołania Dyrektor IS stwierdził również, że wystąpienie do władz chińskich z zapytaniem weryfikacyjnym w trybie w §29 Rozporządzenia RM nie wymagało wcześniejszego wszczęcia postępowania, ponieważ taka konieczność nie wynikała z przepisów prawa celnego. Postępowanie celne winno zostać wszczęte dopiero po upływie terminu oczekiwania na odpowiedź chińskich organów celnych. Nadto Dyrektor IS wskazał iż nie nastąpiło naruszenie art.70 §1 kodeksu celnego, bowiem organ dokonał oceny formalnej dowodu, bowiem ocena materialna jest możliwa tylko po przeprowadzeniu weryfikacji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Postawiła zarzuty naruszenia: 1/ art.70 §1 pkt1 kodeksu celnego, w myśl którego organ celny może zażądać od zgłaszającego przedstawienia innych dokumentów w celu sprawdzenia prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu; 2/ art.123 §1 Ordynacji podatkowej nakładającego na organ celny obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania; 3/ art.129 Ordynacji podatkowej, który zawiera kardynalną zasadę postępowania, polegającą na jawności postępowania w każdym jego stadium. Zasadniczy zarzut skargi dotyczył pozbawienia strony prawa do uczestnictwa w postępowaniu już od momentu wystąpienia przez organ celny z wnioskiem o weryfikację świadectwa pochodzenia. Dodatkowo skarżąca wyraziła wątpliwość, co do formalnej skuteczności wystosowania wniosku do władz chińskich. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IC wniósł o jej oddalenie wywodząc jak w decyzjach organu I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, niemniej jednak nie z uwagi na wszystkie podniesione w niej zarzuty. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zgodnie z art.134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonego aktu lub czynności. Takie uregulowanie nakazuje Sądowi stosować z urzędu właściwy sposób rozstrzygnięcia (por. W. Siedlecki: glosa do wyroku NSA z dnia 15 września 1982 r. sygn. akt II SA 909/82, PiP 1983, nr 9, s. 150), a żądanie skarżącego powinno być traktowane jedynie jako niewiążący dla Sądu wniosek, projektujący tylko jego orzeczenie. Jedynym ograniczeniem możliwości wyboru przez Sąd właściwego orzeczenia jest zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego, chyba że zostanie stwierdzone naruszenie prawa powodujące stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W sprawie poza sporem jest, iż Skarżąca w dniu 06.11.2003r. zgłosiła do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu towar w postaci - "przyrządu do mycia podłóg - MOP". Ze zgłoszenia celnego wynikało, że zadeklarowano towar jako ujęty w taryfie celnej pod kodem PCN 9603 90 99 0 od importu którego należne jest cło obliczane według stawki celnej preferencyjnej 7,2% stosowanej dla niektórych towarów z pozaeuropejskich krajów i regionów rozwijających się (DEV). Dla udokumentowania preferencyjnego pochodzenia towaru zgłaszający przedstawił świadectwo pochodzenia FORM A nr [...] wystawione w Chinach w dniu [...].09.2003r. Spór pomiędzy stronami zasadza się na różnej ocenie trybu kontroli przedmiotowego dowodu pochodzenia, oraz na zakwestionowaniu przez Skarżącą sformułowanych przez organ w wyniku tej weryfikacji wniosków o braku podstaw do zastosowania przez nią preferencyjnej stawki celnej. Wobec powyższego, w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż zasady dokumentowania pochodzenia towarów dla których obowiązywały preferencyjne stawki celne ustalone jednostronnie przez Rzeczpospolitą Polską w odniesieniu do niektórych krajów, grup krajów lub regionów (art.13 §3 pkt 5 ustawy z 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny - tekst. jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr75 poz.802 ze zm.) regulowało rozporządzenia Rady Ministrów z 21 października 1997r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania, wydane na podstawie art.20 §3 Kodeksu celnego. Zgodnie z §15 tego rozporządzenia, w celu zastosowania preferencyjnych stawek celnych, pochodzenie towaru z kraju korzystającego z preferencji musiało zostać udokumentowane świadectwem pochodzenia na Formularzu "A", którego wzór określał załącznik do rozporządzenia. W przypadku, gdy świadectwo nie spełniało wszystkich wymogów formalnych organ celny przed zwolnieniem towaru mógł wydać jedną z decyzji o których mowa w art.65 §4 Kodeksu celnego. Jednakże dopuszczenie towaru do obrotu nie wyłączało możliwości weryfikacji zgłoszenia celnego oraz załączonych do niego dokumentów - w tym świadectwa pochodzenia. Wystąpienie z wnioskiem o sprawdzenie autentyczności świadectwa pochodzenia nie wymagało jednak uprzedniego wszczynania powtórnej kontroli celnej (art.83 Kodeksu celnego), ani też wszczęcia postępowania w sprawie celnej (art.165 §1 i §2 Ordynacji podatkowej w związku z art.262 Kodeksu celnego). Zgodnie z §29 ust.1, ust.3 i ust.4 Rozporządzenia RM "w celu sprawdzenia autentyczności dokumentu stanowiącego dowód pochodzenia towarów lub prawidłowości danych w nim zawartych, organ celny, przez okres 3 lat od daty wydania dokumentu, może skierować do właściwych organów kraju korzystającego wniosek o przeprowadzenie weryfikacji tego dokumentu, wraz z jego oryginałem lub fotokopią, lub o przekazanie dokumentów, na których podstawie wystawiono weryfikowany dokument, lub na których podstawie towar został wywieziony z kraju korzystającego. W wypadku gdy właściwy organ kraju korzystającego, w terminie 6 miesięcy od dnia wysłania wniosku, nie udzieli odpowiedzi lub udzielona odpowiedź nie będzie spełniała warunku, o którym mowa w ust.2, organ celny występuje z ponownym wnioskiem o przeprowadzenie weryfikacji. Jeżeli w terminie 4 miesięcy od wysłania ponownego wniosku organ kraju korzystającego nie udzieli odpowiedzi lub udzielona odpowiedź nie będzie spełniała warunku, o którym mowa w ust.2, uznaje się, że towar objęty dokumentem nie spełnia warunków do stosowania preferencyjnych stawek celnych." Z akt sprawy wynika, iż 3 sierpnia 2005 roku Urząd Celny przesłał wraz z pismem nr [...] Izbie Celnej do weryfikacji przez władze celne Chin świadectwo FORM A nr [...] z [...] września 2003r. W załączeniu organ przedłożył oryginał w/w dokumentu wraz z kserokopią, kopię SAD nr [...] z [...] listopada 2003r., kopię faktury nr [...] z [...].09.2003 roku. Z kolei z treści informacji Izby Celnej z 11 sierpnia 2005 roku skierowanej do organu I instancji, wynika, iż przesłała ona do weryfikacji władzom chińskim świadectwo pochodzenia co prawda o numerze jak wyżej, lecz wystawione w zupełnie innej dacie, albowiem 17 sierpnia 2003 roku. Identyczne dane zostały wskazane w treści samego wniosku o weryfikację, sporządzonego przez Dyrektora IC 9 sierpnia 2005 roku i przesłanego do "Anhui Entry -Exit Inspection and Quarantine Bureau Peoples Republic of China". Podobnie rzecz się ma z "MONITEM" Izby Celnej z [...] lutego z 2006 roku skierowanym do w/w adresata chińskiego. Z jego treści wynika, iż polski organ powołując się na swoje pismo z 11 sierpnia 2005 roku oraz prosząc o potraktowanie sprawy jako pilnej ponownie wnosi o przesłanie wyniku weryfikacji świadectwa pochodzenia FORM A nr [...] z [...] sierpnia 2003 roku. Tymczasem w aktach administracyjnych przedłożonych sądowi nie ma, ani dokumentu z 11 sierpnia 2005 roku, ani też świadectwa pochodzenia o wskazanym powyżej numerze i dacie sporządzenia. Miast tego znajduje się wniosek z 9 sierpnia 2005r. oraz świadectwo pochodzenia FORM A nr [...] z [...] września 2003 roku, które to, jak wynika z zebranego materiału zostało przez stronę skarżącą dołączone do zgłoszenia celnego w dniu 6 listopada 2003 roku. Zważywszy na powyższe ustalenia, oraz z uwagi na brak jakiejkolwiek reakcji ze strony władz chińskich należy stwierdzić, iż istnieje uzasadniona wątpliwość co do tego, czy w ogóle świadectwo FORM A nr [...] z [...] września 2003 roku zostało poddane jakiejkolwiek próbie weryfikacji. Również usprawiedliwione zastrzeżenie budzi włączone do akt samo tłumaczenie na język polski treści przesłanego organom chińskim monitu. W wersji oryginalnej wyraźnie zapisano, iż ponaglenie dotyczy świadectwa z 17 sierpnia 2003 roku. W polskiej natomiast - w ogóle nie wskazano daty tego dokumentu. Wobec powyższych ustaleń Sąd w składzie orzekającym stwierdził naruszenie zasad: praworządności, prawdy obiektywnej , z którymi z kolei wiąże się również obowiązek podejmowania określonych czynności przy zachowaniu należytej staranności. Organ winien zawsze mieć na uwadze, by wszelkie podejmowane przez niego w ramach postępowania czynności były prowadzone w taki sposób, aby przy równoczesnym poszanowaniu w/w zasad działania jego były skuteczne, i nie budziły żadnych zastrzeżeń. W ocenie Sądu w sprawach typu jak będąca obecnie przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej nie chodzi wszakże o jakiekolwiek wysłanie wniosków weryfikacyjnych, lecz o dokonanie tego w sposób jak najbardziej skuteczny, bowiem tylko wówczas ma sens badanie autentyczności świadectwa pochodzenia. Jest to uzasadnione przede wszystkim niekorzystnymi dla strony konsekwencjami celno-podatkowymi jakie stoją za negatywnym wynikiem weryfikacji lub jego brakiem Organy podatkowe obowiązane są do podejmowania wszelkich działań w celu odpowiedniego zgromadzenia materiału dowodowego. Jego ocena nie powinna budzić żadnych wątpliwości. Orzeczenie winno więc opierać się na prawidłowo odczytanym stanie faktycznym. Warunkiem odtworzenia stanu faktycznego jest zgromadzenie obrazujących go materiałów zawierających informacje istotne dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Stan faktyczny, w świetle którego organ bada i ocenia charakter zgromadzonych informacji, musi być ustalony w sposób obiektywny. Zebrany materiał dowodowy może być uznany za wyczerpujący, dopiero wówczas gdy ustalone zostaną wszystkie fakty prawotwórcze w sposób niesporny, przy nie pominięciu żadnego z nich, i przy nie pozostawieniu bez wyjaśnienia żadnej sprzeczności. Zasady wyrażone w art.120, art.122, art.187 §1, art.191 ustawy Ordynacja podatkowa nakładają na organy podatkowe obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zgromadzenia w tym celu całościowego (zupełnego) materiału dowodowego. Ze względu na znaczną dolegliwość jaką jest utrata prawa do stosowania preferencyjnych stawek celnych wymaga się od organu przestrzegania zasad procedury administracyjnej, gwarantujących wszechstronne i dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Na zakończenie należy jednakże wskazać, iż słusznie organ dowodzi, że dla obliczenia terminów wynikających z §29 Rozporządzenia RM istotne jest ustalenie daty wysłania wniosku o weryfikację. W niniejszej sprawie daty te zostały wskazane na podstawie kserokopii pocztowej książki nadawczej. Niemniej jednak, dokumenty włączane w tej formie do akt winny być odpowiednio poświadczane. Biorąc pod uwagę całokształt poczynionych ustaleń, Sąd doszedł do przekonania iż zaskarżoną decyzję należało uchylić, albowiem z ustalonego bezsprzecznie stanu faktycznego wynika, iż postępowanie w zakresie weryfikacji przedmiotowego świadectwa pochodzenia przeprowadzone przez organ zawiera wady, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niewątpliwie czynności dokonywane przez organ, zmierzające do weryfikacji konkretnych dokumentów winny być przeprowadzane w sposób jak najbardziej rzetelny z zachowaniem podstawowych zasad procesowych. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 §1 pkt1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz.1270 )postanowił jak w sentencji. O zakazie wykonywania uchylonej decyzji orzekł na podstawie art.152, a koszty postępowania zasądził na podstawie art.200 powołanej ustawy. (-)Alina Rzepecka (-)Krystyna Skowrońka-Pastuszko (-)Joanna Wierchowicz