I SA/Go 1150/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wierchowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Asesor WSA Alina Rzepecka Protokolant Anita Woźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi M.N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego I. uchyla zaskarżona decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzję nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M.N. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Go 1150/06 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] maja 2006r. nr [...] Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z [...] marca 2006 r. o odmowie przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Jako podstawę prawną wskazał art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 229 poz. 2273 ze zm.) oraz § 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 286 poz. 2870). W uzasadnieniu wskazał, iż [...] lutego 2005 r. M.N. wystąpił do organu I instancji z wnioskiem o pomoc finansową na działanie: wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Wniosek ten zmodyfikował w dniu [...] kwietnia 2005r. i dołączył plan rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Składając formularz zmiany do wniosku, wskazał nowe działki ewidencyjne o numerach [...] - [...] co spowodowało zwiększenie powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie z powierzchni 43.06 ha do 51,67 ha. Organ I Instancji ustalił, iż wnioskodawca w dniu składania wniosku o pomoc finansową na wsparcie swojego gospodarstwa nie prowadził działalności rolniczej na wszystkich działkach ewidencyjnych przez co najmniej 3 lata przed złożeniem wniosku, w związku z czym uznał, że działki ewidencyjne nie spełniające wymogu 3 letniego okresu prowadzenia działalności rolniczej nie mogą być uwzględnione przy obliczaniu Standardowej Nadwyżki Bezpośredniej (SNB) i wielkości ekonomicznej gospodarstwa i wyłączył je z wyliczenia SNB, co skutkowało wyliczeniem wielkości ekonomicznej gospodarstwa poniżej 2 EJW (ESU). W konsekwencji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Organ II instancji stwierdził w zaskarżonej decyzji, iż wnioskodawca na działkach ewidencyjnych nr [...] - [...] nie prowadził działalności rolniczej przez okres, co najmniej 3 lat przed dniem złożenia wniosku. Działki te dzierżawi od Agencji Nieruchomości Rolnych przez okres krótszy niż 3 lata. Wnioskodawca nie przedstawił też dokumentów potwierdzających prawo własności do działek ewidencyjnych nr [...] - [...] zadeklarowanych we wniosku. Ponadto wnioskodawca w dniu [...] marca 2004 r. zawarł ze S.N. umowę użyczenia działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...], na okres 5 lat co, zdaniem organu, skutkuje domniemanie, iż od dnia [...] marca 2004 r. przedmiotowe działki są użytkowane rolniczo przez S.N.. W związku z tym zadeklarowane uprawy położone na wszystkich ww. działkach ewidencyjnych nie mogą być uwzględnione przy wyliczaniu Standardowej Nadwyżki Bezpośredniej oraz wielkości ekonomicznej gospodarstwa, ponieważ nic spełniają warunków określonych w § 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 286, poz. 2870 z późn. zm.) w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Skarżący przedłożył dokumenty potwierdzające prawo własności do części działek zadeklarowanych we wniosku [...] - [...]. Zdaniem Dyrektora Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadził przez okres co najmniej 3 lat przed dniem złożenia wniosku, działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym produkcji materiału siewnego szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcji warzywniczej, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwa hodowli i produkcji materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcji zwierzęcej typu przemysłowego, fermowego oraz chowu i hodowli ryb. Kolejnym warunkiem jest prowadzenie (w dniu złożenia wniosku) działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka albo przedmiot ich własności, oraz będącym gospodarstwem niskotowarowym o wielkości ekonomicznej, co najmniej 2 EJW (ESU) i nie więcej niż 4 EJW (ESU) w rozumieniu decyzji 85/377/KWG z dnia 7 czerwca 1985 r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych (Dz. Urz. WE L 220 z 17.08.1985 ze zm.). Do wniosku dołącza się dokument potwierdzający prowadzenie działalności rolniczej przez okres, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt. 2 ww. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004. Warunki te spełniają jedynie działki ewidencyjne [...] - [...], i tylko one mogą być uwzględnione przy wyliczaniu Standardowej Nadwyżki Bezpośredniej oraz wielkości ekonomicznej gospodarstwa wnioskodawcy, ponieważ spełniają one wymogi § 3 ust. 1 pkt. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów (Dz. U. z 2004 r. Nr 286, poz. 2870 z późn zm.). W związku z tym wielkość ekonomiczna gospodarstwa wnioskodawcy wyliczona dla działek ewidencyjnych o Nr [...] - [...] wynosi mniej niż 2 EJW (ESU). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa M.N. uznał decyzję za krzywdzącą i stwierdził, że z analizy § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich nie wynika, iż płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadził przez okres co najmniej 3 lat przed dniem złożenia wniosku działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej w nim wskazanej przed dniem złożenia wniosku. Jedyny wymóg, zdaniem skarżącego, to prowadzenie działalności rolniczej przez okres co najmniej 3 lat przed dniem złożenia wniosku. Jednocześnie nadmienił, że działki ewidencyjne nr [...],[...],[...],[...] są w jego posiadaniu od 2004r. a mimo to uwzględnione zostały do wyliczenia wielkości ekonomicznej gospodarstwa i Standardowej Nadwyżki Bezpośredniej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że wnioskodawca nie spełnił warunków określonych w § 3 ust.1 pkt.3 lit. b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich Dz.U. Nr 286, poz. 2870). Jednym z warunków umożliwiających przyznanie wsparcia pomocy jest prowadzenie gospodarstwa rolnego, będącego gospodarstwem niskotowarowym o wielkości ekonomicznej co najmniej 2 EJW (ESU) i nie więcej niż 4 EJW (ESU) w rozumieniu decyzji 85/377/EWG z dnia 7 czerwca 1985r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych. W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARIMR brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia działek nr [...] - [...] przy wyliczeniu standardowej nadwyżki bezpośredniej. Podniósł, iż producent rolny nie prowadził działalności rolniczej na w/w działkach gruntu rolnego przez okres co najmniej trzech lat. Wskazał też, że brak jest dokumentów potwierdzających okres użytkowania działek gruntu rolnego nr [...] - [...]. W konkluzji wskazał, że grunty dzierżawione mogą zostać wliczone jeżeli przez okres co najmniej 3 lat przed złożeniem wniosku była prowadzona na nich działalność rolnicza przez producenta rolnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zaskarżona decyzja winna być wyeliminowana z obrotu prawnego, choć nie z powodów wskazanych w skardze. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z dnia 31 grudnia 2004 r.) zwanego dalej rozporządzeniem RM, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który: 1) jest osobą fizyczną; 2) prowadził, przez okres co najmniej 3 lat przed dniem złożenia wniosku, działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym produkcji materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcji warzywniczej, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwa, hodowli i produkcji materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcji zwierzęcej typu przemysłowego, fermowego oraz chowu i hodowli ryb; 3) w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą, o której mowa w pkt 2, w gospodarstwie rolnym: a) stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności, oraz b) będącym gospodarstwem niskotowarowym o wielkości ekonomicznej co najmniej 2 EJW (ESU) i nie więcej niż 4 EJW (ESU), w rozumieniu decyzji 85/377/EWG z dnia 7 czerwca 1985 r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych (Dz. Urz. WE L 220 z 17.08.1985, z późn. zm.). Dowodem stwierdzającym prowadzenie przez okres co najmniej 3 lat przed złożeniem wniosku działalności rolniczej może być, zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia RM dokument stwierdzający okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z tytułu prowadzenia działalności rolniczej w ostatnich 3 latach przed dniem złożenia wniosku lub dokument potwierdzający okres posiadania gospodarstwa rolnego wraz z oświadczeniem o okresie prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie. Oznacza to, że złożenie któregokolwiek z tych dokumentów wystarczy do uznania prowadzenia działalności rolniczej przez okres co najmniej 3 lat przez ubiegającego się o dopłaty. Z usytuowania tego warunku przed kolejnym, wymienionym w punkcie 3 tego przepisu, dotyczącym własności gospodarstwa rolnego oraz prowadzenia działalności rolniczej w dniu złożenia wniosku w gospodarstwie wynika, że 3 letni okres działalności rolniczej, o którym mowa w punkcie 2 nie musi być związany z gospodarstwem niskotowarowym, którego wniosek o przyznanie dopłat dotyczy. Jest to warunek wstępny, który ma świadczyć o "kwalifikacjach rolniczych" skarżącego. Skarżący przedłożył zaświadczenie z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, potwierdzające jego ubezpieczenie jako rolnika od [...] maja 1995r. i trwające w trakcie rozpatrywania wniosku o dopłatę. Jest to dokument całkowicie wystarczający do uznania, iż spełnił on warunek wymieniony w punkcie 2 paragrafu 3 rozporządzenia RM w związku z czym chybione są wywody organów obu instancji, stwierdzające, iż wnioskodawca na części działek wydzierżawionych w latach 2004 i 2005 od Agencji Nieruchomości Rolnych (nr [...] - [...]) nie prowadził działalności rolniczej przez okres co najmniej 3 lat przed dniem złożenia wniosku. Takiego wymogu bowiem przepis ten nie ustanawia. Skarżący był też od 1994r. i jest nadal właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 19,45 ha. Zamiennie mógłby więc przedłożyć dokument własności gospodarstwa rolnego wraz z oświadczeniem o okresie prowadzenia w nim działalności rolniczej. Dopiero następnym warunkiem jest wymóg prowadzenia w dniu złożenia wniosku jednego z rodzajów działalności rolniczej wymienionego w punkcie 2 rozporządzenia RM w gospodarstwie rolnym stanowiącym własność producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności oraz będącym gospodarstwem niskotowarowym o wielkości ekonomicznej co najmniej 2 EJW (ESU) i nie więcej niż 4 EJW (ESU). Tak więc dopiero na tym etapie badana jest przesłanka własności oraz jego wielkości ekonomicznej kwalifikującej to gospodarstwo do kategorii gospodarstw niskotowarowych. Oprócz trzyletniego okresu prowadzenia działalności rolniczej, producent rolny musi wykazać się posiadaniem w dniu złożenia wniosku gospodarstwa niskotowarowego stanowiącego jego własność lub własność małżonka lub ich współwłasność i prowadzić na nim działalność rolniczą. Prawidłowo organy Agencji przyjęły, iż kryteria własności oraz prowadzenia na nich działalności rolniczej w chwili składania wniosku o dopłatę (premię) spełniały jedynie działki nr [...],[...],[...],[...],[...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że tylko te działki mogą być uwzględnione przy wyliczaniu Standardowej Nadwyżki Bezpośredniej oraz wielkości ekonomicznej gospodarstwa wnioskodawcy oraz, że wielkość ekonomiczna gospodarstwa wnioskodawcy wyliczona dla nich wynosi mniej niż 2 EJW. Powyższe stwierdzenie nie zostało poparte żadnymi wyliczeniami, w związku z czym nie daje się skontrolować pod względem zgodności z zasadami wyliczania wielkości ekonomicznej (EJW). Zauważyć należy, że prawidłowe ustalenie EJW jest przesłanką prawa materialnego. Tymczasem nie wskazano jakie konkretnie czynniki, składniki czy cechy gospodarstwa rolnego wnioskodawcy zadecydowały o końcowej konkluzji zaskarżonej decyzji. Nie wiadomo jaką powierzchnię gospodarstwa przyjął organ jako punkt wyjściowy wyliczeń, gdyż w decyzji jej nie wymienia, czy zastosował prawidłową wartość Standardowych Nadwyżek Bezpośrednich (SNB) dla danego makroregionu. Takie uzasadnienie jest istotnym naruszeniem obowiązków organów administracyjnych wynikających z art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - zwanej dalej KPA - mogącym mieć wpływ na wynik sprawy . Przepis ten wymaga by uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie faktyczne musi być zindywidualizowane. Organ odwoławczy obowiązany był nie tylko przytoczyć podstawy prawne orzeczenia , co uczynił, ale dokonać subsumcji stanu faktycznego pod określoną normę prawną w taki sposób by decyzja ta była jasna i nie wymagała domysłów. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Wyjaśnienie powodów zastosowania przez organ określonego przepisu prawa podlega kontroli w drodze administracyjnej bądź sądowej pod kątem jego prawidłowości. W sytuacji więc gdy sposób wyliczenia EJW stanowił istotę odmowy przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, dokładne matematyczne wyliczenie, z konkretnym wynikiem, ze wskazaniem parametrów wziętych pod uwagę winno znaleźć się w uzasadnieniu. Brak tego jest nie tylko naruszeniem art. 107 § 3 kpa, ale także zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i ich kultury prawnej ( art. 8 KPA). Rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy winien wyjaśnić szczegółowo czy gospodarstwo rolne spełnia przesłanki gospodarstwa niskotowarowego o wartości wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 3 b. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z dnia 31 grudnia 2004 r.) i wskazać z czego to wynika. Przedstawione powody uzasadniały uwzględnienie skargi i w związku z tym należało zaskarżoną decyzję, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylić. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) /-/A. Rzepecka /-/ J. Wierchowicz /-/S. Kowalczyk