I SA/Go 1152/11
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2012-02-09
Skład orzekający: Dariusz Skupień, Stefan Kowalczyk, Alina Rzepecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie uchylenia decyzji ustalającej podatek od dochodów nieujawnionych źródeł, wydana na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, może zostać uchylona w trybie wznowienia postępowania, jeśli później nastąpiła zmiana sposobu dziedziczenia (przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza)?Ratio decidendi
Wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej nie może być uwzględniony, jeśli podstawa wydania pierwotnej decyzji (postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku) nie została uchylona ani zmieniona. Zmiana sposobu dziedziczenia (przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza) nie wpływa na ważność decyzji ustalającej podatek od dochodów nieujawnionych źródeł, jeśli zobowiązanie to powstało po śmierci spadkodawcy i zostało ustalone wobec następcy prawnego.Stan faktyczny
Skarżąca M.P. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej odmawiającą uchylenia decyzji ustalającej jej jako spadkobierczyni Z.S. podatek od dochodów nieujawnionych źródeł za 2005 r. Wniosek o wznowienie postępowania opierała na zmianie postanowienia sądu cywilnego, która pozwoliła jej na uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu spadku i złożenie oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Organy podatkowe i Sąd uznały, że zmiana sposobu dziedziczenia nie wpływa na ważność pierwotnej decyzji, ponieważ postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku nie zostało zmienione, a zobowiązanie podatkowe powstało po śmierci spadkodawcy.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Sędzia WSA Alina Rzepecka Protokolant sekretarz sądowy Grzegorz Oracz po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi M.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r. od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów oddala skargę.
I SA/Go 1152/11
UZASADNIENIE
Skarżąca, M.P. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, nr [...], z dnia [...].09.2011 roku, utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...].05.2011 roku. Decyzją tą organ podatkowy odmówił uchylenia decyzji tegoż organu, z dnia [...].10.2009 roku utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...].07.2009 roku, która ustalała skarżącej, jako spadkobierczyni Z.S., zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych za 2005 rok od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu.
Z akt sprawy wynika że :
W trakcie toczącego się wobec Z.S. postępowania, z zakresu nieujawnionych źródeł za 2005 r. podatnik zmarł.
Organ i instancji ustalił spadkobiercę Z.S. w osobie M.P., która na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] lutego 2009 r. sygn. akt i [...] nabyła po nim spadek w całości.
Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej, ustalił M.P. jako spadkobierczyni Z.S., zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r., od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, w kwocie 154.897,0 zł,.
Na skutek rozpoznania odwołania od powyższej decyzji, Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] października 2009r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej.
Na w/w decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2009 r., skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który wyrokiem z dnia 23 lutego 2010r. sygn. akt I SA/Go 581/09, skargę oddalił.
Orzeczenie powyższe zostało zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 14 września 2010 r. sygn. akt II FSK 1193/10 oddalił skargę kasacyjną.
Pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. skarżąca wniosła wniosek o wznowienie postępowania w w/w sprawie, na podstawie art. 240 § 1 pkt 7 w związku z art 241 § 1 Ordynacji podatkowej. Powołała się na to, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010r., Sąd Okręgowy (sygn. akt [...]), zatwierdził oświadczenie skarżącej o uchyleniu się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu spadku po Z.S., z dobrodziejstwem inwentarza.
Dyrektor Izby Skarbowej, decyzją z dnia [...] maja 2011r., rozpoznając powyższy wniosek, odmówił uchylenia w całości decyzji w/w organu z dnia [...] października 2009r., nr [...], wskazując iż postanowieniem Sądu Okręgowego, z dnia [...] grudnia 2010 r., sygn. akt [...], nie uchylono, jak również nie zmieniono postanowienia Sądu Rejonowego, z dnia [...] lutego 2009 r. /[...]/, o stwierdzeniu nabycia spadku po Z.S..
Organ wskazał, że organy podatkowe na mocy art. 153 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi związane są wykładnią zawartą w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie WIkp. z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt I SA/Go 581/09, w myśl której, rozstrzygnięcie sprawy ze skargi M.P., na decyzję z dnia [...] października 2009 r., nie zależy od zakończenia postępowania przed Sądem Rejonowym w sprawie z wniosku skarżącej o przyjęcie oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
Sąd w uzasadnieniu tegoż orzeczenia stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po Z.S., a Sąd prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie bada ustalenia stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
Zdaniem organu nawet uwzględnienie przez sąd powszechny złożonego w styczniu 2010 r. przez skarżącą powyższego wniosku, nie może mieć wpływu na oceniane rozstrzygnięcie. Sąd zauważył również, iż w chwili otwarcia spadku nie istniał dług spadkowy, gdyż wobec zmarłego podatnika nie zostało jeszcze ustalone zobowiązanie podatkowe. Zobowiązanie to zostało ustalone dopiero wobec następcy prawnego podatnika i nie stanowi ono długu spadkowego.
Organ w uzasadnieniu wskazał również, iż postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy oddalił wniosek skarżącej o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po Z.S., poprzez wskazanie, iż nabyła ona spadek z dobrodziejstwem inwentarza, z uwagi na brak podstawy prawnej do złożenia w/w wniosku.
Z uzasadnienia tegoż postanowienia wynika, że po zatwierdzeniu uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku oraz po złożeniu oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, skarżąca nabyła spadek po Z.S. z dobrodziejstwem inwentarza i nie ma przeszkód aby w innych postępowaniach, w stosunku do wierzycieli powoływała się na ten fakt.
Skarżąca, od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] maja 2011r. wniosła odwołanie, w którym żądała uchylenia w/w decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy, poprzez orzeczenie o zakresie odpowiedzialności skarżącej za zobowiązanie z tytułu nieujawnionych źródeł przychodów, w związku ze zmianą sposobu dziedziczenia spadku, a więc dziedziczenia z dobrodziejstwem inwentarza, bądź przekazanie sprawy organowi i instancji do ponownego rozpatrzenia.
Dyrektor izby Skarbowej po rozpatrzeniu odwołania wydał decyzję z dnia [...] września 2011 r. utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji i wskazując, że zarzuty skarżącej nie zasługują na uwzględnienie.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.
W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zarzucając naruszenie:
art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez nie podjęcie w prowadzonym postępowaniu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym,
art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez orzeczenie w sprawie na podstawie niepełnego materiału dowodowego, w szczególności w odniesieniu do oceny podstawy wznowienia postępowania wynikającej z art. 240 § 1 pkt 7 w/w ustawy,
art. 97 § 1 i § 4 w związku z art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez pominięcie przy ponownym rozstrzygnięciu sprawy przepisów kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe, w szczególności w świetle orzeczeń sądów cywilnych zapadłych w niniejszej sprawie,
nieuprawnione powołanie się przez organ podatkowy na art. 153 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a tym samym związanie organu podatkowego we wznowionym postępowaniu orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt i SA/Go 581/09 w przedmiocie wpływu oświadczenia skarżącej o uchyleniu się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu spadku na rozstrzygnięcie administracyjne w sprawie.
W uzasadnieniu skarżąca przypomniała, iż decyzja z dnia [...].10.2009 roku została wydana na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...].02.2009 roku sygn. akt. [...], które stwierdzało, iż spadek po Z.S. nabyła w całości M.P.- skarżąca.
Skarżąca jednakże wniosła o uchylenie się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku po zmarłym Z.S..
Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia [...].12.2010 roku sygn. Akt. [...] zmienił postanowienie Sądu Rejonowego, odmawiające zatwierdzenia oświadczenia skarżącej o uchyleniu się od skutków nie złożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku po Z.S., w ten sposób, iż zatwierdził oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
Tym samym wywiodła, iż zaistniała przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt. 7 Ordynacji podatkowej, stanowiąca podstawę do zmiany decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].10.2009 roku.
Skarżąca zarzuciła, iż organ podatkowy zakończył postępowanie wszczęte na skutek wniosku o wznowienie postępowania przed rozpatrzeniem wniosku skarżącej o zmianę postanowienia Sądu Rejonowego, z dnia [...].02.2009 roku, sygnat. akt. [...], na którym oparto decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].10.2009 roku, a więc orzekał w oparciu o niepełny materiał dowodowy. W następstwie tego postępowania organ naruszył art. 122 ordynacji podatkowej bowiem nie podjął wszystkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, a także art. 187 § 1 ordynacji podatkowej poprzez wydanie orzeczenia w oparciu o niepełny materiał dowodowy.
Skarżąca zarzucając naruszenie art. 97 § 1 i 4 w zw. z art. 98 § 1 ordynacji podatkowej, upatruje naruszenie powyższych przepisów przez pominięcie przy ponownym rozstrzyganiu sprawy, przepisów kodeksu cywilnego.
W związku z powyższym skarżąca wskazała, iż spadkobiercy wstępując do sprawy, otrzymując statusu strony, zgodnie z art. 97 ordynacji podatkowej, nadal pozostają spadkobiercami.
Tym samym znajdują zastosowanie art. 97 i art. 98 ordynacji podatkowej. Przejmują oni przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy, w tym również prawa i obowiązku wynikające z decyzji wydanych na podstawie przepisów prawa podatkowego. Jednakże do ich odpowiedzialności za zobowiązania spadkodawcy stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o przyjęciu lub odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe.
Wskazała również, wydanie orzeczenia Sądu Okręgowego sygnat. akt [...], umożliwiło skarżącej odzyskanie możliwości złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku i takie oświadczenie, o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza zostało złożone przed Sądem Rejonowym w dniu [...].03.2010 roku w sprawie [...].
Tak więc, tenże stan prawny należy zastosować do przejęcia praw i obowiązków spadkodawcy wynikających z przepisów prawa podatkowego, w tym również praw i obowiązków wynikających z wydanych decyzji.
Zdaniem skarżącej, na zakres odpowiedzialności za długi spadkowe, w tym za zobowiązania podatkowe rzutuje sposób przyjęcia spadku.
Organy podatkowe nie mogą w toku postępowania modyfikować zasad odpowiedzialności za długi spadkowe, samodzielnie ustalać składu majątku spadkowego, określać wysokości udziałów spadkobierców w majątku spadkowym inaczej niż to wynika z postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.
Złożenie oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza, iż spadkobierca odpowiada za długi spadkowe tylko do wartości stanu czynnego spadku.
Zdaniem skarżącej złożenie w dniu [...].03.2010 roku oświadczenia wnioskodawczyni - skarżącej - o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza powoduje że jej odpowiedzialność za długi spadkowe sprowadza się tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku i nie jest konieczna zmiana postanowienia treści postanowienia Sądu Rejonowego. Postanowienie to samo w sobie nie rozstrzyga o sposobie przyjęcia spadku. O sposobie przyjęcia spadku decyduje złożone oświadczenie spadkobiercy bądź też jego brak.
Zdaniem skarżącej, organ podatkowy niezasadnie powołuje się również na fakt związania orzeczeniem WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 23.02.2010 roku sygnat. akt l SA./ Go 581/09, co do wpływu oświadczenia skarżącej, o uchyleniu się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu spadku, na rozstrzygnięcia administracyjne w tej sprawie, wynikające z art. 153 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
WSA w Gorzowie Wlkp. wskazał bowiem, iż rozstrzygnięcie sprawy nie zależy od zakończenia postępowania przed Sądem Rejonowym, w sprawie z wniosku skarżącej o przyjęcie oświadczenia o uchyleniu się od skutków pranych nie złożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, w kontekście badania sprawy pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w dacie jego wydania. Orzeczenia wydane w terminie późniejszym nie mają wpływu na ocenę prawidłowości tego aktu.
Sąd nie zajmował się skutkami późniejszego zatwierdzenia przez sąd cywilny oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia przyjęciu spadku, a także złożenia przez skarżącą oświadczenia o przyjęciu spadku po Z.S., z dobrodziejstwem inwentarza.
W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł oddalenie skargi.
Organ podkreślił, iż przedmiotem decyzji Dyrektora izby Skarbowej z dnia [...] października 2009 r., której uchylenia we wniosku o wznowienie żądała skarżąca, było zweryfikowanie poprawności wysokości zobowiązania ustalonego decyzją organu I instancji.
Przedmiotem decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] iipca 2009r. było ustalenie skarżącej, spadkobiercy Z.S., zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów.
Przedmiot w/w postępowania został zdeterminowany postanowieniem z dnia [...] lutego 2008r. o wszczęciu postępowania kontrolnego i obejmował zweryfikowanie źródeł przychodu, wartości poniesionych wydatków i zgromadzonego mienia przez Z.S. w 2005 r.
Śmierć Z.S. nie spowodowała zmiany przedmiotu postępowania. Przedmiotem decyzji organów podatkowych było wyłącznie ustalenie prawidłowej wysokości zobowiązania. Decyzja ostateczna, której uchylenia żądała skarżąca, nie rozstrzygała natomiast o zakresie odpowiedzialności skarżącej za zobowiązania podatkowe wynikające z obowiązku podatkowego spadkodawcy. W świetle powyższego nie było możliwe rozszerzenie zakresu postępowania, w trakcie postępowania wznowieniowego, o ograniczeniu odpowiedzialności skarżącej za zobowiązania podatkowe wynikające z obowiązku podatkowego spadkodawcy, jeżeli postępowanie pierwotne swym zakresem tego nie obejmowało.
Nie było zatem możliwe uchylenie decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez wydanie orzeczenia o zakresie odpowiedzialności skarżącej za zobowiązanie z tytułu nieujawnionych źródeł przychodów, w związku ze zmianą sposobu dziedziczenia spadku po zmarłym Z.S..
Podstawą wydania ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2009 r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2009 r., było postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] lutego 2009 r. sygn. akt [...], w którym Sąd ten stwierdził, że spadek po Z.S. nabyła w całości M.P..
W/w postanowienie stwierdza jedynie fakt nabycia spadku przez skarżącą, nie wskazuje natomiast sposobu w jaki to nabycie nastąpiło.
Zatwierdzenie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. sygn. akt [...], przez Sąd Okręgowy oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku po Z.S., nie uchyliło ani nie zmieniło, postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] lutego 2009 r. sygn. akt [...].
Mimo zmiany sposobu nabycia spadku przez skarżącą, nie nastąpiło odrzucenie spadku po zmarłym i na podstawie testamentu z dnia [...] kwietnia 1998 r., skarżąca jest nadal jedynym spadkobiercą Z.S..
Przyjęcie oświadczenia skarżącej z dnia [...] marca 2010r. pozostało bez wpływu na treść postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] lutego 2009 r. sygn. akt [...].
W związku z powyższym nie została wypełniona przesłanka z art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej, ponieważ orzeczenie sądu, na podstawie którego organ wydał decyzję ostateczną, funkcjonuje w obrocie prawnym i nie zostało zmienione.
W odniesieniu do zarzutów naruszenia art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 97 § 1 i § 4 w związku z art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy stwierdził, iż nie zasługują one na uwzględnienie.
Zdaniem organu zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach iub pochodzących z nieujawnionych źródeł powstaje z momentem skutecznego doręczenia podatnikowi decyzji ustalającej ich wysokość jednocześnie nakładającej 75% podatek.
Decyzja ustalająca podatek z tego źródła ma charakter konstytutywny. Przyczyną wszczęcia postępowania dotyczącego nieujawnionych źródeł było wystąpienie obowiązku podatkowego po stronie spadkodawcy – Z.S.. Na skutek jego śmierci i przyjęcia spadku przez skarżącą, skonkretyzowanie tego obowiązku poprzez ustalenie zobowiązania podatkowego z tytułu nieujawnionych źródeł przychodów, nastąpiło już po śmierci spadkodawcy, poprzez doręczenie spadkobierczyni decyzji ustalającej w/w zobowiązanie w stosunku do skarżącej jako strony postępowania.
Ustalone w ten sposób zobowiązanie, mimo, iż wynika z ciążącego na spadkodawcy obowiązku podatkowego, nie jest jego zobowiązaniem podatkowym, ponieważ powstało w wyniku doręczenia skarżącej decyzji je ustalającej już po śmierci spadkodawcy.
Mimo, iż nadal otwarta pozostawała kwestia ewentualnej zmiany treści postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] lutego 2009 r. sygn. akt [...], w wyniku wydania orzeczenia Sądu Okręgowego z dnia [...] grudnia 2010 r. sygn. akt [...], to fakt ten pozostawał bez znaczenia w sprawie.
Ewentualna zmiana w/w postanowienia ograniczała się do możliwości wpisania wprost do jego treści, sposobu dziedziczenia skarżącej, wynikającego z oświadczenia złożonego przez skarżącą w dniu [...] marca 2010 r. tj. wskazania, iż skarżąca przyjmuje spadek po zmarłym Z.S. z dobrodziejstwem inwentarza.
Taka zmiana postanowienia, z uwagi na moment powstania zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych, od przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących z nieujawnionych źródeł, nie miałaby wpływu na treść decyzji ostatecznej wydatnej na jego podstawie, w związku z powyższym pozostawała bez znaczenia dla możliwości rozstrzygnięcia zasadności występowania przesłanki z art 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej.
Zdaniem organu, moment powstania zobowiązania z tytułu nieujawnionych źródeł przychodów ma istotne znaczenie również w odniesieniu do oceny, czy zobowiązanie wynikające z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] lipca 2009 r. jest długiem spadkowym w rozumieniu kodeksu cywilnego.
Zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieujawnionych źródeł przychodów zostało ustalone dopiero wobec następcy prawnego zmarłego podatnika, nie stanowi ono zatem długu spadkowego i nie może mieć do niego zastosowania art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej, w myśl którego do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe. W związku z powyższym uznał zarzut naruszenia art. 97 § 1 i § 4 w związku z art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej jest bezzasadny.
Organ podatkowy nie podzielił również stanowiska skarżącej, iż teza zawarta w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt i SA/Go 581/09 wskazująca na brak znaczenia zakończenia postępowania przed Sądem Rejonowym, w sprawie z wniosku skarżącej, o przyjęcie oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku na rozstrzygnięcie zawarte w w/w wyroku, nie ma charakteru wiążącego.
Skarżąca na rozprawie w dniu 4 lutego 2010 r. złożyła pismo, w którym wniosła o zawieszenie postępowania powołując się, iż złożyła do Sądu Rejonowego wniosek o przyjęcie oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. We wniosku tym skarżąca powołała się na błąd co do przedmiotu spadku, pod wpływem którego zaniechała złożenia oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza na podstawie art. 1019 § 2 kodeksu cywilnego i uchyliła się od skutków prawnych nie złożenia w terminie określonym w art 1015 § I kodeksu cywilnego wskazanego oświadczenia w zakresie spadku.
Mając to na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając rozstrzygnięcie sprawie posiadał wiedzę, co do możliwych ewentualnych zmian postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] lutego 2009 r. sygn. akt [...] na podstawie którego skarżąca przyjęła spadek po zmarłym Z.S..
Tym samym uznanie, że zakończenie postępowania przed sądem cywilnym pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, odnosi się również do całości wyroku, w tym również do następnego zdania powołanego uzasadnienia tj. w chwili otwarcia spadku nie istniał dług spadkowy, gdyż wobec zmarłego podatnika nie zostało jeszcze ustalone zobowiązanie podatkowe. Zobowiązanie to zostało ustalone dopiero wobec następcy prawnego podatnika i nie stanowi ono długu spadkowego.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje :
Skarga jest nie uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja nie naruszała prawa.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej -dalej: "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
W tak zakreślonych granicach kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała prawo w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego aktu.
Podkreślić należy, że wznowienie postępowania daje możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej, zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym została ona wydana, było dotknięte wadą określoną w art. 240 § 1 ordynacji podatkowej.
Tak więc do uznania zasadności wniosku o wznowienie postępowania konieczny jest aby :
* sprawa podatkowa była zakończona decyzją ostateczną, a więc taką od której ma możliwości złożenia odwołania w administracyjnym toku postępowania,
* postępowanie której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania zawierał wady określone w art. 240 § 1 ordynacji podatkowej.
Dodać również należy, że postępowanie wszczęte na skutek wniosku o wznowienie postępowania nie może zmierzać do całościowej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym.
Postępowanie wszczęte na skutek złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie jest bowiem postępowaniem uruchomionym na skutek złożenia środka zaskarżenia od wydanej decyzji w normalnym toku instancji, nie jest również przedłużeniem dotychczasowego postępowania.
Celem tego postępowania jest ocena czy spełnione są przesłanki określone w art. 240 § 1 ordynacji podatkowej / wyrok NSA, ! FSK 1848/08, LEX nr 558849 /.
Zgodnie z art. 240 § 1 pkt. 7 ordynacji podatkowej, jedną z przesłanek wznowienia postępowania jest sytuacja w której decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji.
W art. 240 § 1 pkt 7 ordynacji podatkowej chodzi o sytuację, gdy decyzja została wydana w oparciu o rozstrzygnięcie innego organu lub sądu i rozstrzygnięcie to wchodziło w skład szeroko rozumianej podstawy prawnej.
Oznacza to, że bez tej "innej decyzji lub orzeczenia sądu" nie byłoby podstaw do wydania decyzji podatkowej / wyrok WSA z dnia 9 sierpnia 2004 r., SA/Rz 1824/03, LEX nr 132974/
Nie ulega wątpliwości, iż decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2009r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, dnia [...] lipca 2009 r. wydanej w przedmiocie ustalenia skarżącej, jako spadkobierczyni Z.S., zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w kwocie 154.897,00 zł., jest decyzja ostateczną.
Skarżąca w wniosku o wznowienie postępowania wskazała na podstawę wznowienia określoną w art. 240 § 1 pkt. 7 ordynacji podatkowej.
Podstawą wydania ostatecznej decyzji w/w było postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] lutego 2009 r. sygn. akt [...], w którym Sąd stwierdził, że spadek po Z.S. nabyła w całości M.P. -skarżąca.
Postanowienie z dnia [...] grudnia 2010 r. sygn. akt [...], wydane przez Sąd Okręgowy dotyczące oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku po Z.S., nie miało wpływu na treść postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...].02.2009 roku, sygnat. akt [...].
Skarżąca nadal, na podstawie testamentu z dnia [...] kwietnia 1998 r., jest jedynym spadkobiercą Z.S..
W związku z powyższym nie została wypełniona przesłanka z art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej, ponieważ orzeczenie sądu, na podstawie którego organ wydał decyzję ostateczną, nie zostało zmienione ani uchylone.
Skarżąca zarzuciła, iż organ podatkowy zakończył postępowanie wszczęte na skutek wniosku o wznowienie postępowania przed rozpatrzeniem wniosku skarżącej o zmianę postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...].02.2009 roku sygnat. akt. [...], na którym oparto decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].10.2009 roku. , a więc orzekał w oparciu o niepełny materiał dowodowy czym naruszył art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej.
Zdaniem Sądu organ nie uchybił przepisowi art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej.
Organ wskazał, iż do rozstrzygnięcia pozostawała ewentualnie kwestia wskazana w postanowieniu Sądu Okręgowego z dnia [...].12.2010 roku sygnat. akt [...], zmiany postanowienia z dnia [...].02.2009 roku sygnat. akt i [...] poprzez wpisanie do treści postanowienia sposobu dziedziczenia.
Jednakże przed wydaniem decyzji przez organ I instancji w dniu [...].05.2011 roku, jak również przed wydaniem decyzji przez organ II instancji w dniu [...].09.2011 roku, Sąd Rejonowy w dniu [...].04.2011 roku sygnat. akt [...], oddalił wniosek skarżącej o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po Z.S. /5 akt adm. w post. odwoł/.
Tym samym zarzut skarżącej okazał się nie uzasadniony, bowiem postanowienie to nie mogło, ze względu na treść rozstrzygnięcia mieć wpływu na treść decyzji organu.
Dodać należy, że zgodnie z art. 679 § 1 kpc dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku.
Nadto zgodnie z art. 690 § 2 kpc jeżeli wskutek prawomocnego zatwierdzenia przez sąd uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, ulega zmianie krąg osób, co do których nabycie spadku zostało już stwierdzone, sąd po przeprowadzeniu rozprawy zmienia z urzędu postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku i orzeka w tym przedmiocie.
Tak więc zmiana postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku może nastąpić tylko gdy wnioskodawca może wykazać, że spadkobierca który uzyskał stwierdzenie nabycia spadku nie jest spadkobiercą, lub że jego udział w spadku jest inny niż stwierdzony.
Nadto, jest to możliwe w przypadku zatwierdzenia uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu spadku lub jego odrzucenia, gdy ulega zmianie krąg osób uprawnionych do dziedziczenia.
Jest więc oczywiste, iż w niniejszej sprawie taka okoliczność nie mogła mieć miejsca, bowiem zmiana postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w kształcie żądanym przez skarżącą miała polegać na umieszczeniu w postanowieniu sposobu dziedziczenia spadku.
Tym samym zmiana postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym Z.S. nie była możliwa.
Tak więc nie można zarzucić organowi naruszenia art. 122, art. 187 § 1 ordynacji podatkowej w sposób opisany w skardze.
Zdaniem skarżącej przyjęcie w dniu [...].03.2010 roku oświadczenia wnioskodawczyni - skarżącej - o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza powoduje że jej odpowiedzialność za długi spadkowe sprowadza się tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku i nie jest konieczna zmiana postanowienia treści postanowienia Sądu Rejonowego. Postanowienie to samo w sobie nie rozstrzyga o sposobie przyjęcia spadku. O sposobie przyjęcia spadku decyduje złożone oświadczenie spadkobiercy bądź też jego brak. Skarżąca przy tym wskazała na obrazę przepisów art. 97 § 1 i 4 w zw. z art. 98 § 1 ordynacji podatkowej.
Otóż obecne postępowanie zasadza się na rozstrzygnięciu, czy spełniły się przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt. 7 ordynacji podatkowej. Niezbędna jest więc dla skuteczności wniosku o wznowienie postępowania, zmiana postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Nieistotnym jest więc dla bytu tego postępowania czy spadkodawca spadek odrzucił czy też przyjął np. z dobrodziejstwem inwentarza, w sytuacji gdy nie nastąpiła zmiana czy też uchylenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
Rozważania organu, co do długu spadkowego, aczkolwiek zasadne, są dla oceny zasadności wniosku o wznowienie postępowania nieistotne.
Dodać należy, że wskazania organu w tym względzie czynią już u podstawy niezasadnym wniosek skarżącej.
Z tego też względu nie można uznać zrzutu naruszenia art. 97 § 1 i 4 w zw. z art. 98 § 1 ordynacji podatkowej za zasadne.
Zasadnym okazał się zarzut naruszenia art. 153 ppsa, lecz w ocenie Sądu uznanie jego zasadności nie miał wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Zgodnie z art. 153 ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Skarżący wskazał w decyzji na moc wiążącą wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 23.02.2010 roku, sygnat. akt I SA/Go 581/09.
Zważyć jednak należy, że art. 153 ppsa dotyczy związania sądu oraz organu w sprawie. Przepis art. 153 ppsa ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie, ale w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie.
Związanie to jednak dotyczy sprawy w której uchylono zaskarżone orzeczenie, a postępowanie wszczęte na skutek wniosku o wznowienie postępowania jest w tym sensie inną sprawą
Natomiast ograniczenia dotyczące postępowania w wniosku o wznowienie dotyczą samej istoty tego postępowania. Istotą jego jest bowiem badanie sprawy tylko pod kątem wystąpienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej i nie może być powtórnym badaniem sprawy od podstaw.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ppsa Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło