I SA/Go 1161/10

Dnia 14 marca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu na postanowienie referendarz z dnia 29 grudnia 2010 r. w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2005r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący S.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na decyzję na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2005r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (k-17-18 akt sądowych) skarżący wskazał, że nie ma oszczędności. Jest natomiast właścicielem domu mieszkalnego oraz gospodarstwa rolnego o powierzchni 44 ha. Skarżący mieszka z żoną i utrzymuje studiującą córkę. Zajmuje się prowadzeniem działalności gospodarczej, która, według oświadczenia przynosi stratę rzędu 30.000 zł miesięcznie. Prowadzenie gospodarstwa rolnego ma natomiast przynosić skarżącemu dochód miesięczny w wysokości 4.660 zł. Łącznie dochody miesięczne zadeklarował na 2.160 zł. Podał również, że spłaca kredyt zaciągnięty na działalność rolniczą w wysokości 330.000 zł i ma zobowiązania za nawozy w wysokości 111.000 zł. Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2010r. referendarz odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że mimo odpowiedzi na wezwanie Sądu do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń w celu ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego, ten nie przedłożył żądanych dokumentów i oświadczeń. Natomiast pismem z dnia [...] grudnia 2010r. oświadczył, że z jego majątku prowadzona jest egzekucja administracyjna, w ramach której zajęto rachunki bankowe oraz ustanowiono zastaw na ruchomościach. W związku z tym, jak stwierdził nie dysponuje środkami wystarczającymi na pokrycie kosztów postępowania. Zdaniem Referendarza oświadczenie złożone we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie poparte dokumentami i oświadczeniami, których skarżący mimo wezwania nie przedłożył, nie jest wystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i odmówił przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] stycznia 2011r. skarżący wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie argumentując, że referendarz niewłaściwie ocenił jego sytuację i że błędnie ocenił złożone przez niego oświadczenie. Zarządzeniem z 18 stycznia 2011r. Sąd wezwał ponownie skarżącego do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń w celu oceny jego sytuacji majątkowej. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący nie przedłożył żądanych dokumentów i oświadczeń. Uzasadniał, że z powodu zajęć komorniczych, zastawu skarbowego oraz niemożności prowadzenia działalności gospodarczej z powodu nieposiadania bieżących środków na jej prowadzenie nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. W piśmie tym zwrócił się również o przedłużenie terminu do złożenia dokumentów, gdyż jego zdaniem termin wyznaczony przez Sąd był zbyt krótki. Ze złożonych pismem z [...] lutego 2011r. : - wyciągów z rachunku bankowego na dzień [...].01.2011r., [...].12.2010r., [...].12.2010r., [...].12.2010r. , [...].12.2010r., [...].12.2010r. wynika, iż skarżący dokonywał pojedynczych transakcji, a wolne środki na dzień [...] stycznia 2011r. wynosiły 536.83 zł. - zestawienia kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej z okres od listopada 2010r. do stycznia 2011r. wynika, iż wyniosły one 11.026, 28 zł., przy przychodach w wysokości 10,21 zł.; - zestawienia kosztów i przychodów z gospodarstwa rolnego za 2010r. wynika, iż koszty za ten rok wyniosły 195.515,59 zł , z kolei przychody pochodzące ze sprzedaży zbóż 222.332,80 zł. - odpisów deklaracji miesięcznych dla podatku od towarów i usług za kolejne miesiące od listopada 2010r. do marca 2011r. wynika, że sumaryczna wartość netto nabytych towarów i usług za ten okres wyniosła 12.441 zł; - oświadczenia o ilości i wartości posiadanych samochodów oraz sprzętu rolniczego wynika, iż oprócz samochodów (ciężarowy [...] - rok produkcji 1998, dostawczy mercedes – rok produkcji 2002 oraz osobowy [...] – rok produkcji 2001) posiada liczny sprzęt rolniczy w tym kombajn zbożowy wyprodukowany w 2006; - oświadczenia o miesięcznych obciążeniach związanych ze spłatą kredytu wynika, iż wynoszą one 6.282 zł z terminem spłaty lipiec 2012r.; - oświadczenia o miesięcznych kosztach związanych z utrzymaniem córki na studiach wynika, iż wynoszą one 1.400 zł. Ponadto wskazał, iż córka nie otrzymuje żadnego stypendium. Przedłożył dodatkowo dwie decyzje wydane przez Burmistrza Gminy i Miasta ustalające wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2010 rok. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Prawo pomocy obejmuje zgodnie z art. 244 § 1 p.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, przy czym może być ono przyznane skarżącemu w zakresie całkowitym lub częściowym. Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej . W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Prawo pomocy w istocie swej ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Ma bowiem umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Jednak należy dodać, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04 (niepubl.) podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z treści cytowanego wyżej przepisu wynika, iż ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej wniosek w zakresie przyznania tego prawa. Okoliczności wskazane w tym wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie czy uzasadnionym jest przyznanie prawa pomocy zależy od oceny tych okoliczności przez sąd. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Zdaniem Sądu dochody skarżącego są znacznie wyższe niż te które wskazał we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przede wszystkim z oświadczeń skarżącego oraz z przedłożonych przez niego dokumentów wynikają istotne sprzeczności. Skarżący podnosi, iż komornik sądowy zajął jego wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego w Banku Spółdzielczym oraz wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego w [...] S.A.. Tymczasem w odpowiedzi na wezwanie o przedstawienie wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące skarżący złożył jedynie wyciągi przedstawiające saldo oraz historię operacji na rachunku prowadzonym w BS na zakończenie każdego ze wskazanych w wyciągu dni. W ocenie Sądu nie jest to miarodajne dla ustalenia rzeczywistego stanu środków przepływających przez cały okres dwóch miesięcy na wskazanym koncie. Ponadto, skarżący nie przedstawił wyciągów z kont, które jak twierdzi, zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym, które pozwoliłyby ustalić, czy dostępne na nich środki zostały zablokowane. We wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, iż z prowadzonej działalność gospodarczej ponosi stratę rzędu 30.000,00 zł miesięcznie przy jednoczesnym dochodzie z gospodarstwa rolnego w wysokości 4.660 zł., a w konsekwencji jak podał, uzyskuje dochód z obu tych źródeł w wysokości 2.160,00 zł. Jednocześnie z odpisów deklaracji miesięcznych dla podatku od towarów i usług za kolejne miesiące od listopada 2010 r. do marca 2011 r. wynika, iż skarżący nabywał towary i usługi w każdym z tych miesięcy o wartości kilku tysięcy złotych, co pozwala przyjąć, iż posiadał środki na ich finansowanie. Zwrócić należy uwagę, że skarżący podał w oświadczeniu, że wysokość obciążeń miesięcznych z tytułu spłaty kredytu zaciągniętego na zakup kombajnu wynosi 6282,00 zł, a jednocześnie z przedłożonych decyzji dotyczących podatków od nieruchomości wynika, że gospodaruje na powierzchni przeszło 43 hektarów. Wezwany do wskazania wysokości otrzymanych w 2010r. wszelkich płatności związanych z gospodarstwem rolnym nie wskazał ich nie zaprzeczając jednocześnie, że ich nie otrzymuje. Oczywistym jest, że bank udzielając kredytu na zakup kombajnu ustalając wysokość miesięcznej raty spłaty kredytu na kwotę 6.282 zł dokonał analizy wszystkich osiąganych przez skarżącego przychodów. Przypomnieć również należy, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, a koszty sądowe należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej, (postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r. II FSK 741/06). Tym samym, wydatki na koszty sądowe powinny być traktowane jako wydatki niezbędne do prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej. Skarżący oświadczył, iż posiada również liczne ruchomości w postaci samochodów oraz sprzętu rolniczego w tym kombajn zbożowy, przewłaszczony na rzecz banku na zabezpieczenie kredytu, który zaciągnął w celu jego zakupu. W tym miejscu Sąd podkreśla, że istotą czynności przewłaszczenia na zabezpieczenie jest przeniesie prawa własności ruchomości na wierzyciela. Nie oznacza to jednak, iż przedmiot przewłaszczenia zostaje mu wydany, gdyż rzecz nadal pozostaje w posiadaniu dłużnika, który staje się w tym momencie posiadaczem zależnym. Tym samym, skarżący nie był pozbawiony możliwości korzystania z przedmiotowego kombajnu zbożowego, m.in. w celach zarobkowych. Skarżący podnosi, iż jego ruchomości zostały przejęte przez komornika w zastaw skarbowy, lecz tego twierdzenia nie potwierdził stosownymi dokumentami. W związku z czym, Sąd uznaje, iż posiadanie tak licznego majątku trwałego pozwala skarżącemu osiągnąć potencjalne korzyści m.in. poprzez jego zbycie. Jest to poza tym sprzęt, który nie tylko można zbyć, ale który również może być wykorzystywany w celach zarobkowych. Ponadto, skoro jest właścicielem tak licznego sprzętu mechanicznego, to należy przyjąć, iż posiada również środki na jego utrzymanie oraz eksploatację. Biorąc pod uwagę obszar posiadanego gospodarstwa rolnego (44 ha) oraz koszty jakie skarżący ponosi w związku z jego utrzymaniem należy stwierdzić, iż koszt przedmiotowego wpisu mieści się w obszarze zdolności finansowym skarżącego. Dodatkowo podkreślić należy fakt, iż ponosi koszty utrzymania studiującej córki (1400 zł miesięcznie) przy wielu licznych wydatkach zdaniem Sądu potwierdza, że jego dochody są wyższe niż te, które wskazał we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Biorąc zatem pod uwagę wysokość obciążeń finansowych w danym postępowaniu oraz szeroko rozumiane możliwości finansowe skarżącego, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.