I SA/Go 1162/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2011 r. sprawy w przedmiocie rozpoznania sprzeciwu na postanowienie referendarza z dnia 29 grudnia 2010 r. w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2005 roku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący S.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na decyzję na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2005 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2010 r. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym powyższego wniosku referendarz odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że w odpowiedzi na wezwanie Sądu o przedłożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń w celu ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego, S.M. nie przedłożył wskazanych w wezwaniu dokumentów i oświadczeń. Przesłał natomiast pismo, w którym oświadczył, że z jego majątku prowadzona jest egzekucja administracyjna, w ramach której zajęto rachunki bankowe oraz ustanowiono zastaw na ruchomościach. W związku z tym, jak stwierdził nie dysponuje środkami wystarczającymi na pokrycie kosztów postępowania. Referendarz uznał, że oświadczenie złożone we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie poparte dokumentami i oświadczeniami, których skarżący nie przedłożył mimo wezwania, nie jest wystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i odmówił przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. skarżący wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie argumentując, że referendarz niewłaściwie ocenił jego sytuację i że błędnie ocenił złożone przez niego oświadczenie. Zarządzeniem z 18 stycznia 2011 r. Sąd wezwał ponownie skarżącego do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń w celu oceny jego sytuacji majątkowej. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący nie przedłożył żądanych dokumentów i oświadczeń. Uzasadniał, że z powodu zajęć komorniczych, zastawu skarbowego oraz niemożności prowadzenia działalności gospodarczej z powodu nie posiadania bieżących środków na jej prowadzenie nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. W piśmie tym zwrócił się również do przedłużenia terminu do złożenia dokumentów, gdyż jego zdaniem termin wyznaczony przez Sąd był zbyt krótki do tego, by mógł je złożyć w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Prawo pomocy obejmuje zgodnie z art. 244 § 1 p.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, przy czym może być ono przyznane skarżącemu w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zgodnie z § 4 cytowanego artykułu częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej . W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Prawo pomocy w istocie swej ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Ma bowiem umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Jednak należy dodać, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04 (niepubl.) podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z treści cytowanego wyżej przepisu wynika, iż ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej wniosek w zakresie przyznania tego prawa. Okoliczności wskazane w tym wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie czy uzasadnionym jest przyznanie prawa pomocy zależy od oceny tych okoliczności przez sąd. W oparciu o całokształt złożonych dokumentów, w szczególności sytuację rodzinną i materialną wnioskodawcy, opartą na analizie kosztów postępowania sądowego i aktualnej sytuacji finansowej strony, Sąd uznał, że przyznanie prawa pomocy byłoby nieuzasadnione. Sąd analizując cały dotychczasowy przebieg postępowania, w szczególności od momentu złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy, doszedł do wniosku, że skarżący nawet w minimalnym zakresie nie uprawdopodobnił, że jego wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu nie można się zgodzić z twierdzeniem skarżącego, że termin wyznaczony przez Sąd do przedłożenia dokumentów i oświadczeń wymienionych w piśmie z 25 stycznia 2011 r. był zbyt krótki. Należy pamiętać, że skarżący uprzednio pismem z dnia 10 grudnia 2010 r. był wezwany o te same dokumenty. Mimo upływu ponad miesiąca nie zdołał zgromadzić i przedłożyć żadnego z żądanych dokumentów i oświadczeń. Mając zatem na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.