I SA/Go 1163/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 maja 2011 r. sprawy w przedmiocie rozpoznania sprzeciwu na postanowienie referendarza z dnia 29 grudnia 2010 r. w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2005 roku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący S.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na decyzję na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2005 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2010 r. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym powyższego wniosku referendarz odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że w odpowiedzi na wezwanie Sądu o przedłożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń w celu ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego, S.M. nie przedłożył wskazanych w wezwaniu dokumentów i oświadczeń. Przesłał natomiast pismo, w którym oświadczył, że z jego majątku prowadzona jest egzekucja administracyjna, w ramach której zajęto rachunki bankowe oraz ustanowiono zastaw na ruchomościach. W związku z tym, jak stwierdził nie dysponuje środkami wystarczającymi na pokrycie kosztów postępowania. Referendarz uznał, że oświadczenie złożone we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie poparte dokumentami i oświadczeniami, których skarżący nie przedłożył mimo wezwania, nie jest wystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej, a ponadto zauważył, że z oświadczeń skarżącego wynikają sprzeczności co do osiąganych przez niego dochodów – skarżący zadeklarował, że z tytułu prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej ponosi miesięczne straty w wysokości 30.000 zł miesięcznie, a mimo to z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód w wysokości 2.160 zł. W ocenie referendarza uprawdopodobnia to wniosek o niewiarygodności oświadczenia o dochodowości działalności gospodarczej i rolniczej. Pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. skarżący wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie argumentując, że referendarz niewłaściwie ocenił jego sytuację i że błędnie ocenił złożone przez niego oświadczenie. Zarządzeniem z 18 stycznia 2011 r. Sąd wezwał ponownie skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dodatkowych dokumentów i oświadczeń w celu oceny jego sytuacji majątkowej: wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące, zestawienia wysokości kosztów uzyskania przychodów oraz wysokości przychodów z działalności gospodarczej za ostatnie trzy miesiące, odpisów deklaracji miesięcznych na podatek od towarów i usług za ostatnie trzy miesiące (kwartał) składanych w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, wskazania wielkości gospodarstwa rolnego oraz złożenia zestawień wysokości otrzymanych w 2010 r. wszelkich płatności związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, oświadczenia o ilości i wartości posiadanych samochodów oraz wyszczególnienie posiadanych maszyn rolniczych , oświadczenia o miesięcznych obciążeniach związanych ze spłatą kredytu, oświadczenia o wysokości miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem córki na studiach oraz czy aktualnie otrzymuje ona stypendium, jeśli tak, to w jakiej wysokości. Doręczając wezwanie Sąd pouczył skarżącego, że ciężar wykazania przesłanek prawa pomocy obciąża stronę, która ubiega się o jego przyznanie. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu 24 stycznia 2011 r. Skarżący ustosunkował się do wezwania 18 stycznia 2011 r. pismem z [...] stycznia 2011 r. Nie przedłożył żądanych dokumentów i oświadczeń. Uzasadniał, że z powodu zajęć komorniczych, zastawu skarbowego oraz niemożności prowadzenia działalności gospodarczej z powodu nie posiadania bieżących środków na jej prowadzenie nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. W piśmie tym zwrócił się również do przedłużenia terminu do złożenia dokumentów, gdyż jego zdaniem termin wyznaczony przez Sąd był zbyt krótki do tego, by mógł je złożyć w terminie. Kolejnym pismem - z [...] lutego 2011r. – skarżący przesłał następujące dokumenty: – oświadczenie, że jego obciążenie miesięczne związane ze spłatą kredytu zaciągniętego na zakup kombajnu wynosi 6282 zł; – oświadczenie, że miesięczny koszt utrzymania na studiach jego córki J.M. wynoszą 1400 zł miesięcznie; – oświadczenie w zakresie posiadanych przez siebie samochodów; – kopię decyzji wymiarowej w podatku rolnym, od nieruchomości i leśnym za 2010 r. określającej łączne zobowiązanie pieniężne w kwocie 3375 zł; – oświadczenie – zestawienie kosztów i przychodów gospodarstwa rolnego za 2010 r. , w którym skarżący wymienił jako przychód – kwotę uzyskaną ze sprzedaży zbóż, a po stronie kosztów: koszt zakupu oleju opałowego i napędowego, rozmów telefonicznych, nawozów, nasion, wyposażenia (wilgotnościomierza), części maszyn rolniczych, opłaty za pobór wody, koszt zakupu materiałów budowlanych, energii elektrycznej, raty bankowe, podatki; – kopię dziennego salda rachunku bankowego skarżącego za dni: [...].01.2011 r., [...].12.2010 r., [...].12.2010 r., [...].12.2010 r., [...].12.2010 r., [...].12.2010 r.; – oświadczenie – zestawienie kosztów i przychodów prowadzonej działalności gospodarczej za 2010 r. , w którym skarżący wymienił jako przychód – kwotę uzyskaną z odsetek bankowych, a po stronie kosztów wymienił: koszt zakupu rozmów telefonicznych, energii elektrycznej, wody, węgla, opłacenia składki ZUS, dzierżawy kontenera, prowizji bankowej, amortyzację; – deklaracje w podatku od towarów i usług za miesiące: listopada 2010 r., grudzień 2010 r., styczeń 2011 r.. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Prawo pomocy obejmuje zgodnie z art. 244 § 1 p.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, przy czym może być ono przyznane skarżącemu w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zgodnie z § 4 cytowanego artykułu częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej . W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Prawo pomocy w istocie swej ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Ma bowiem umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Jednak należy dodać, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04 (niepubl.) podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z treści cytowanego wyżej przepisu wynika, iż ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej wniosek w zakresie przyznania tego prawa. Okoliczności wskazane w tym wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie czy uzasadnionym jest przyznanie prawa pomocy zależy od oceny tych okoliczności przez sąd. W oparciu o całokształt złożonych dokumentów, w szczególności sytuację rodzinną i materialną wnioskodawcy, opartą na analizie kosztów postępowania sądowego i aktualnej sytuacji finansowej strony, Sąd uznał, że przyznanie prawa pomocy byłoby nieuzasadnione. Sąd analizując cały dotychczasowy przebieg postępowania, w szczególności od momentu złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy, doszedł do wniosku, że skarżący nawet w minimalnym zakresie nie uprawdopodobnił, że jego wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu nie można się zgodzić z twierdzeniem skarżącego, że termin wyznaczony przez Sąd do przedłożenia dokumentów i oświadczeń wymienionych w zarządzeniu z 18 stycznia 2011 r. był zbyt krótki. Należy pamiętać, że skarżący uprzednio pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. był wezwany o te same dokumenty. Mimo upływu ponad miesiąca nie zdołał zgromadzić i przedłożyć żadnego z żądanych dokumentów i oświadczeń. Dopiero 16 lutego 2011 r. złożył część z objętych wezwaniami dokumentów. W szczególności nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, a jedynie wydruki sald z wybranych przez siebie dni, co wskazuje w ocenie Sądu, że jego twierdzenie o braku środków na poniesienie kosztów sądowych jest mało wiarygodne. Zdaniem Sądu można domniemać, że przedłożenie przez skarżącego wydruków wyciągów bankowych, objętych wezwaniami Sądu, mogłoby ukazać rzeczywiste przychody skarżącego, które przedkładając jedynie wydruki sald z kilku dni starał się ukryć. Dodatkowo należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał jako przychodu z gospodarstwa rolnego przyznanych dopłat. Tymczasem, jak wynika z pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, złożonego w sprawie I SA/Go 1162/10 ze skargi S.M., za 2010 r. przyznano skarżącemu płatności bezpośrednie w kwocie 33.745,83 zł, o czym skarżący musiał wiedzieć w czasie ubiegania się o przyznanie prawa pomocy, a informacji o tym nie zawarł w żadnym ze złożonych oświadczeń. Fakt pominięcia tak istotnych informacji oraz nie przedłożenia wyciągów bankowych, sprawia, że w ocenie Sądu oświadczenia skarżącego są wewnętrznie sprzeczne i niewiarygodne i tym samym nie dają podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Mając zatem na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.