I SA/Go 117/09

ISA/Go 117/09 POSTANOWIENIE Dnia 27 kwietnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Stefan Kowalczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2009 roku wniosku : T.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z skargi: T.K. na decyzję : na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...]. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego postanawia : zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Sędzia WSA S. Kowalczyk l SA/Go 117 /09 UZASADNIENIE Skarżący T.K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, podnosząc, że z uwagi na egzekucję należności celnych i podatkowych, a także zakończenie działalności gospodarczej, znalazł się na progu bankructwa. Z zawartego we wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku oraz dochodach skarżącego wynika, że mieszka wspólnie z żoną i dwoma synami w wieku 18 i 19 lat. Skarżący prowadzi nie przynoszącą żadnego dochodu działalność gospodarczą, natomiast jego żona pracuje za wynagrodzeniem miesięcznym wynoszącym 281,50 zł brutto. Miesięczne koszty utrzymania rodziny skarżącego wynoszą 3000 zł. Na kwotę tę składają się wydatki na mieszkanie, telewizję, radio i telefon, żywność oraz "inne opłaty". Skarżący oświadczył, iż wszystkie wydatki jego rodziny finansowane są przez jego ojca i teściów. Skarżący nadto oświadczył, że pomimo formalnego zarejestrowania, faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej, dołączając do akt kopie deklaracji podatkowych dla podatku VAT za niektóre miesiące 2008 roku. Poinformował, że pomoc finansowa ojca i teściów stanowi jedyne źródło finansowania wydatków jego rodziny. Wskazał jednocześnie, iż ojciec i teściowie utrzymują się z emerytur i nie posiada informacji na temat ich wysokości. Postanowieniem z dnia 2.04.2009 roku referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, a skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu podkreślił, iż od chwili wszczęcia postępowania weryfikacyjnego przez organy celne jego sytuacja finansowa i jego rodziny ulega ciągłemu pogorszeniu. Pozbawienie go prawa pomocy w kwestii całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych, jest równoznaczne z brakiem możliwości poddania przez Sąd ocenie zgodności z prawem działań organu celnego dokonanych w trakcie całego postępowania administracyjnego. Sytuacja ta powoduje, że w rzeczywistości pozbawiony zostaje konstytucyjnego prawa do Sądu, który jako jedyna instytucja może zbadać działania organu celnego w zakresie zgodności z prawem. Zauważył także, iż nawet najbardziej zapobiegliwy, przezorny i profesjonalny przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą, w swoich działaniach nie jest w stanie uwzględnić ewentualnie mogących powstać skutków, które mogłyby być pokryte z planowanych wydatków. Odmowa udzielenia mu przez Sąd prawa pomocy jest równoznaczna z pozbawieniem go prawa do rzetelnej oceny przez Sąd dowodów i faktów oraz okoliczności uznanych przez organ celny za dostatecznie udowodnione. Stan taki spowoduje, że nigdy nie będzie w stanie uzyskać stanowiska niezawisłego sądu w sprawach, które doprowadziły jego życie do koszmaru i rzeczywistego bankructwa. Podkreślił, iż duża ilość trwających sporów z organem celnym, które znajdują się na różnych etapach rozstrzygania, zarówno przed sądem jak i organem celnym, doprowadziła do sytuacji, kiedy określane w decyzjach administracyjnych wysokie zobowiązania i w związku z tym wysokie wpisy sądowe przekraczają nie tylko jego możliwości, ale również możliwości bliskich - nawet gdyby hipotetycznie założyć, że takową pomoc w ogóle oni mu udzielą. Przekonywał, iż pozbawienie go prawa pomocy w kwestii całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych, spowoduje, że decyzje organu celnego nie zostaną poddane rzetelnej i niezależnej ocenie Sądu, a zatem odmowa przyznania takiej formy pomocy doprowadzi do sytuacji, która utrwali organ celny w przekonaniu, że jego działania stanowią o zachowaniu granic prawa i braku naruszenia prawnych unormowań. Sąd zważył co następuje : Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stronie będącej osobą fizyczną można przyznać prawo pomocy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście - obiektywnie niemożliwe. Z treści cyt. wyżej przepisu wynika, iż ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej wniosek w zakresie przyznania tego prawa. Okoliczności wskazane w tym wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie czy to nastąpiło należy do oceny sądu. Mając na względzie powyższe rozważania, w oparciu o całokształt złożonych dokumentów, okoliczności sprawy, sytuację materialną i rodzinną wnioskodawcy Sąd doszedł do przekonania, że skarżący zasługuje na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w części od opłat sądowych, a mianowicie od wpisu od skargi. Sąd wziął m.in. pod uwagę, iż przedmiotowa sprawa nie jest jedyną, w której skarżący zobowiązany jest do uiszczenia należnego wpisu sądowego. W takiej bowiem sytuacji ocena kondycji majątkowej strony powinna opierać się na analizie kosztów postępowania sądowego i aktualnej sytuacji finansowej strony. W tej mierze nie mógł być pominięty czynnik związany z prowadzeniem licznych postępowań sądowych, wzgląd należało też mieć na to, że pomoc otrzymywana od wstępnych stanowi jedyne źródło pokrycia potrzeb skarżącego dotyczących jego utrzymania oraz pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym członków najbliższej rodziny. Skarżący wykazał przy tym, że brak jest dochodów z działalności gospodarczej. W tych okolicznościach Sąd przyjął, że domaganie się uiszczenia należnych opłat sądowych może spowodować niebezpieczeństwo pozbawienia skarżącego i jego najbliższych możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, bądź będzie prowadzić do ograniczenia prawa do kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej. Na podstawie powołanych wyżej przepisów art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł zatem jak w sentencji.