I SA/Go 117/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Asesor WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi A.C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia oddala skargę w całości. 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS), na podstawie art. 134 i art. 144 w zw. z art. 97 § 2 i art. 101 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS, organ nadzoru) stwierdził niedopuszczalność zażalenia z dnia [...] listopada 2020 r. wniesionego przez A.C. (skarżącego), na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nr [...] z dnia [...] października 2020 r. w przedmiocie podjęcia z urzędu uprzednio zawieszonego postępowania wszczętego zażaleniem na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: organ egzekucyjny) nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] października 2019 r. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynikał następujący stan sprawy. 1.1. Postanowieniem z dnia [...] września 2020 r., na podstawie przepisów art. 97 § 1 pkt 4 w związku z art. 101 § 1 k.p.a., zawiesił postępowanie wszczęte zażaleniem skarżącego na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, do dnia wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Gorzowie Wlkp. orzeczenia w sprawie ze skargi A.C. na postanowienie DIAS w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w ramach których skarżący powoływał się na nieistnienie egzekwowanego obowiązku. WSA w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z 21 października 2020 r. I SA/Go 305/20 skargę oddalił. 1.2. W związku z powyższym DIAS postanowieniem z [...] października 2020 r. podjął z urzędu postępowanie wszczęte zażaleniem skarżącego na postanowienie organu egzekucyjnego z [...] listopada 2019 r. z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] października 2019 r. nr [...] oraz z dnia [...] października 2019 r. nr [...]. Postanowienie DIAS z dnia [...] października 2020 r. doręczono pełnomocnikowi skarżącego - adwokatowi A.J. w dniu 12 listopada 2020 r. W ww. postanowieniu zawarto pouczenie, iż przysługuje od niego zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia. 1.3. Podaniem z [...] listopada 2020 r. skarżący, reprezentowany przez adwokata A.J., wniósł zażalenie na postanowienie DIAS z [...] października 2020 r. podejmujące z urzędu uprzednio zawieszone postępowanie. 1.4. DIAS uznał jednak, że zażalenie było niedopuszczalne. Wskazał, że zaskarżone nim orzeczenie zostało wydane na podstawie art. 97 § 2 i art. 101 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., a art. 101 § 3 k.p.a. nie wymienia postanowień w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania jako orzeczeń od których przysługuje zażalenie. Organ dostrzegł, że w zaskarżonym doń postanowieniu z [...] października 2020 r. strona została błędnie pouczona o prawie wniesienia zażalenia. Niemniej jednak błędne pouczenie, do którego zastosowała się Strona wnosząc w dniu 19 listopada 2020 r. niedopuszczalne w świetle obowiązujących przepisów prawa zażalenie, pozostaje bez wpływu na brak prawnej możliwości poddania merytorycznej ocenie argumentów podniesionych w złożonym zażaleniu. 2. Skarżący nie zgodził się z postanowieniem DIAS stwierdzającym niedopuszczalność jego odwołania i pismem z [...] lutego 2021 r. wniósł od niego skargę do WSA w Gorzowie Wlkp. zarzucając organowi: 1/ brak skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego wskutek niedoręczenia zawiadomienia o zastosowaniu środków egzekucyjnych na podstawie tych tytułów wykonawczych, co stanowi o wadliwości całego postępowania egzekucyjnego i jego całkowitej bezskuteczności, w tym o wadliwości jego zawieszaniu i podejmowaniu, a z ostrożności procesowej: 2/ brak możliwości wszczęcia i kontynuowania postępowania egzekucyjnego w oparciu o "tytuły wykonawcze" wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...].10.2019 r. podczas gdy podstawą legalnego wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w tym stosowania środków egzekucyjnych i wydawania legalnych rozstrzygnięć mogą być wyłącznie tytuły wykonawcze wystawione przez pierwotnego wierzyciela, tj. Dyrektora Izby Celnej, o których mowa m.in. w postanowieniach tego organu z dnia [...].04.2016 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia poprzednich egzekucji wobec ich całkowitej bezskuteczności, tj. na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...] z dnia [...].12.2008 r. i Nr [...] z dnia [...].09.2010 r. 3/ obrazę przepisów o postępowaniu poprzez całkowicie dowolne zawieszanie i całkowicie dowolne podejmowanie postępowania, bez podstaw faktycznych i prawnych, 4/ oczywistą przedwczesność "podjęcia z urzędu" postępowania w sytuacji, w której uprzednio nie zostało rozpoznane zażalenie z dnia [...].09.2020 r. na postanowienie z dnia [...].09.2020 r. w sprawie "zawieszenia" postępowania, 5/ "podjęcie z urzędu" postępowania i jednoczesne zawiadamianie, że w dalszym ciągu rzekomo "wskazanie nowego terminu zakończenia przedmiotowego postępowania jest niezbędne z uwagi na skomplikowany charakter sprawy oraz konieczność wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności w kontekście argumentacji przedstawionej w złożonym zażaleniu", które zostało złożone blisko rok temu, tj. w dniu 17.12.2019 r., podczas gdy faktycznie w sprawie kompletnie nic się nie działo, nie były podejmowane żadne ustalenia, nie poczyniono jakichkolwiek wyjaśnień, 6/ oczywiste błędy w ustaleniach faktycznych polegające na wadliwym przyjęciu, że wynik sprawy zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. dotyczącej skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...].06.2020 r. Nr [...] i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...].02.2020 r. Nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzuty wobec egzekucji ma charakter zagadnienia wstępnego z punktu widzenia postępowania w przedmiocie umorzenia egzekucji, a tym samym "podjęcie z urzędu" zawieszonego postępowania w oparciu o nieprawomocny wyrok zapadły w sprawie I SA/Go 305/20 wobec którego wywiedziona została skarga kasacyjna, 7/ obrazę przepisów o postępowaniu poprzez zawieszenie postępowania w sprawie umorzenia egzekucji w sytuacji, w której w ramach postępowania dotyczących zarzutów wobec egzekucji prowadzonych na podstawie odpisów w/w "tytułów wykonawczych". Organ egzekucyjny, a w ślad za nim Organ nadzoru egzekucyjnego ograniczyły się do przepisania stanowiska nowego (kolejnego) wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego wydanego w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. zawartego w nieprawomocnych postanowieniach z dnia [...].12.2019 r. Nr [...], które to "stanowisko" zostało "podjęte" bez akt poprzedniej egzekucji poprzez zwykłe przepisanie ze zwykłej kserokopii postanowienia poprzedniego organu egzekucyjnego o umorzeniu poprzedniej egzekucji jako całkowicie bezskutecznej, a tym samym niczego faktycznie w zakresie zarzutów egzekucyjnych nie ustalając, niczego nie wyjaśniając we własnym zakresie w zakresie tych zarzutów, w sytuacji w której w ramach wniosku o umorzenie egzekucji wierzyciel faktycznie zajął stanowisko w zwykłym piśmie z dnia [...].11.2019 (a nie w ramach w/w nieprawomocnych postanowień), które jak dotąd nie zostało doręczone skarżącemu. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r. skarżący dodatkowo uszczegółowił żądania skargi. 3. DIAS, w piśmie z dnia [...] marca 2021 r. zawierającym odpowiedź na skargę, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Ponieważ przedmiotem zaskarżenia było postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, sprawa mogła być rozpoznana w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.); 5. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Stwierdzenie, że poddaną kontroli decyzję (postanowienie) wydano z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Po rozpoznaniu sprawy w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie naruszało prawa. 6. Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. który - z racji odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a. - znajdował w sprawie zastosowanie: "[z]ażalenia przysługują wyłącznie w przypadkach wskazanych w k.p.a. Zgodnie z art. 101 § 3 k.p.a., "[n]a postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie". Sąd podziela stanowisko zgodne stanowisko sądów administracyjnych, wedle którego aktualnie obowiązującą treść art. 101 § 3 k.p.a. należy odczytywać w ten sposób, że zażalenie przysługuje wyłącznie na postanowienie o zawieszeniu postępowania ("w sprawie zawieszenia postępowania") oraz na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania ("w sprawie odmowy podjęcia postępowania"). Skoro w przepisie tym posłużono się zwrotem "w sprawie odmowy podjęcia postępowania", przez który ustawodawca rozumie jedynie postanowienia negatywne, to nie ma podstaw, aby w stosunku do postanowień "w sprawie zawieszenia postępowania" dokonywać wykładni rozszerzającej ten zwrot, zamiast ograniczać go wyłącznie do postanowień o zawieszeniu postępowania. Nadto stwierdzić należy, iż za koniecznością takiej interpretacji art. 101 § 3 k.p.a. przemawia również wykładnia celowościowa i systemowa tego przepisu. Istotą nowelizacji art. 101 § 3 k.p.a. było bowiem pozostawienie środka zaskarżenia na postanowienia tamujące postępowanie administracyjne i jednocześnie wyłączenie możliwości zaskarżania postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania administracyjnego, a więc na postanowienia o odmowie zawieszenia oraz o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego (zob. np. wyroki NSA: z 12.06.2013 r. II OSK 2296/12, z 21.04.2014 r. I OSK 2300/13, z 06.03.2019 r. II OSK 987/17, z 17.07.2014 r. II GSK 1651/14). Ponieważ przedmiotem postanowienia DIAS z [...] października 2020 r. było właśnie podjęcie zawieszonego postępowania zażaleniowego, orzeczenie to w świetle przytoczonej tu wykładni art. 101 § 3 k.p.a., nie było zaskarżalne zażaleniem i jako takie było niedopuszczalne, co uzasadniało wydanie postanowienia stwierdzającego tę przeszkodę w rozpoznaniu zażalenia (art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.). Stąd rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu było trafne. 7. Jak zasadnie przyjął DIAS w zaskarżonym postanowieniu błędne pouczenie strony co do prawa do wniesienia zażalenia nie stworzyło prawa do zaskarżenia wydanego przez ten organ - postanowienia, ponieważ prawo takie musi wynikać wprost z przepisów powszechnie obowiązujących, a samo pouczenie, nie może kreować dla strony postępowania nowych (tj. nieznanych ustawie) uprawnień, a w związku z tym, nie stwarza dla skarżących prawa do złożenia zażalenia (zob. np. wyroki: NSA z 11.06.2019 r. II OSK 1914/17, WSA w Białymstoku z 16.03.2021 r. II SA/Bk 132/21). 8. Odnosząc się do zarzutów dotyczących legalności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie skarżącego, Sąd zauważa, że kwestia ta wykracza granice rozpoznawanej sprawy, dotyczącej kwestii wpadkowej, a nadto dostrzega, że na dzień wydawania zaskarżonego postanowienia, w obrocie prawnym pozostawało ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie DIAS z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego uznające za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (oparte o zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku), zaś WSA w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z 21 października 2020 r. I SA/Go 305/20 (póki co nieprawomocnym) oddalił skargę na ww. orzeczenie DIAS. 9. Z opisanych tu przyczyn Sąd orzekł jak wyroku (art. 151 p.p.s.a.).